The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
FilmBoeken

Alex van Warmerdam

Bij de Filmkrant kennen we hem alleen als de eigenzinnige, droogkomische auteurfilmer van abelde noorderlingen en ober. Maar Alex van Warmerdam (1952) is een creatieve duizendpoot, die zich in elk mogelijk medium kan uiten. Voor de muziektheatergezelschappen Hauser Orkater (in de jaren zeventig) en de Mexicaanse Hond (jaren tachtig tot heden) ontwierp hij decors, schreef hij scenario's en liedjes en acteerde hij zelfs — net als voor de zeven films die hij sinds 1986 regisseerde. Tegenwoordig schildert Van Warmerdam ook en publiceerde hij de gedichtenbundel Van alle kanten komen ze. In april verschijnt de roman Bij het kanaal naar links.
Van Warmerdam weet overal in uit te blinken. De Boekmanstichting kende hem daarom de Johannes Vermeer Prijs 2010 toe, bedoeld voor een 'uitzonderlijk artistiek talent'. Journalist Joost Ramaer schreef ter ere van die gelegenheid de beknopte biografie Afgemeten en uitgebeend: Leven en werk van Alex van Warmerdam. Eindelijk een kans om meer te weten te komen over de motivatie achter Van Warmerdams artistieke veelzijdigheid. Hoe verhouden de disciplines zich in zijn ogen tot elkaar? Waar loopt de ene discipline over in de andere? Is er een rode draad door het werk te ontwaren?
Maar niets daarvan. Oordeel, beschouwing en analyse blijven zo goed als achterwege. Het ontbreekt de auteur, die zowel op de economie- als de kunstredactie van de Volkskrant werkte, aan een eigen invalshoek om Van Warmerdams veelzijdige oeuvre open te breken. Of misschien durfde hij zich niet te wagen aan gewaagde, interessante stellingen? Hoe dan ook, deze minibiografie komt nergens tot leven. We lezen een opsomming van wetenswaardigheden van de hand van een degelijke boekhouder, niet van een bevlogen kunstcriticus.
Ramaer doet weinig anders dan Van Warmerdams leven, carrière en werk chronologisch ordenen. Zijn informatie mag dan afkomstig zijn uit recensies en interviews in kranten, gesprekken met familieleden, collega's en vrienden van de kunstenaar en door diens films en theaterregistraties op dvd te bekijken, het lukt Ramaer niet om een coherente visie op Van Warmerdams oeuvre te geven. De karakteriseringen van de films en theatervoorstellingen gaan niet dieper dan gemeenplaatsen die vaker over zijn werk te horen zijn, zoals de bizarre onderlinge relaties tussen de karakters, de kale speelstijl, de esthetisch fraaie en tegelijk onbehaaglijke omgevingen en de absurdistische, oer-Hollandse kneuterigheid.
Waarom heeft Ramaer niet even de moeite genomen om Van Warmerdam te interviewen? Dat had beweringen kunnen onderbouwen die nu zomaar uit de lucht lijken te vallen. Zo stelt Ramaer dat Van Warmerdam na zijn tijd bij Hauser Orkater de regie wilde krijgen over alles wat hij maakt. Interessante observatie, maar je zou graag de beweegredenen achter die stap willen horen uit de mond van de kunstenaar.
De grootste kwaliteit van het boek zit in de vormgeving. De filmstills, setfoto's, affiches en foto's van schilderijen en theaterregistraties doen eer aan het beeldende karakter van alle creatieve vruchten van Van Warmerdam. Het was dit uitzonderlijke multitalent gegund geweest als de tekst dit ook wat meer had gedaan.

Niels Bakker

Afgemeten en uitgebeend: Leven en werk van Alex van Warmerdam
Joost Ramaer
2010, Boekmanstichting, 48 pagina's, €10,00


Designs on film — A century of Hollywood art direction
Cathy Whitlock
2010, Harper Collins Publishers, €64,50
Een fantastisch boek over art direction in film! Er zijn niet veel boeken over dit onderwerp, en deze is het geld en de moeite zeker waard. Het behandelt een eeuw film, van de stomme film tot de hedendaagse film, en zit boordevol prachtige foto's. Alleen al daarom is het interessant: de foto's tonen het verstrijken van de tijd en alle ontwikkelingen binnen de cinema. Een aanrader voor filmliefhebbers en -makers, maar ook voor theatermakers, mode-ontwerpers, interieurontwerpers, designers, etc. Laten we hopen dat andere uitgevers dit voorbeeld volgen en een Europese variant uitbrengen, of wellicht zelfs een Nederlandse.

Nordic exposures — Scandinavian identities in classical Hollywood cinema
Arne Lunde
2010, University of Washington Press, €25,00
Lunde bestudeert de Noordelijke identiteit en de clichés rond de Scandinavische etniciteit en 'whiteness' in Amerikaanse films, onder andere in stomme films zoals the viking uit 1928, en in films met actrices als Ingrid Bergman en Greta Garbo.

Afghanistan in the cinema
Mark Graham
2010, University of Illinois Press, €22,95
Een kritische analyse waarin Graham laat zien hoe poëzie en propaganda samengaan in films uit het Midden Oosten (zoals kandahar) en uit Hollywood (zoals rambo iii), en wat deze films zeggen over Afganistan, de islam en het Westen.

George Lucas's Blockbusting — A decade-by-decade survey of timeless movies including untold secrets of their financial and cultural success
Alex Ben Block (ed.)
2010, It Books, €27,50
Een overzicht van succesvolle Amerikaanse films, met — en dat is bijzonder — veel details over de productie, gebruikte locaties en gewonnen prijzen, maar ook de kosten en opbrengsten.

Damn you, Scarlett O'Hara — The private lives of Vivien Leigh and Laurence Olivier
Darwin Porter en Roy Moseley
2011, Blood Moon Productions, €27,50
Voor de buitenwereld waren Vivien Leigh en Laurence Olivier misschien een droomkoppel, achter die façade was hun leven een hel. Leigh's bekendste rol is die van de 'verdoemde' Scarlett O'Hara uit de titel van dit boek, en Laurence Olivier geldt als een van de beste acteurs aller tijden. Dit boek gaat over hun privéleven, en dat is smullen, want wij stervelingen willen alles weten over het privéleven van de sterren. Het boek is lelijk vormgegeven, de tekst en de foto's staan te dicht op elkaar. Maar die kritiek slikken we weg, in ruil voor dit soort citaten: 'Who do you think you are?' she shouted at him in front of the cast. 'You're not man enough to play Hamlet. Alec Guinnes or even Michael Redgrave could do it better. I hate you.'

Samenstelling Claudia Jong | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 0206226489 | i theatreandfilmbooks.com



top
Artikelen
Zo zit het dus met die Roemeense New Wave
FilmSlot Homefront

Interviews
Cristi Puiu over AURORA Roemeens moordsprookje
Andrei Ujica over THE AUTOBIOGRAPHY OF NICOLAE CEAUSESCU 'Ceausescu wilde graag gefilmd worden'
Christoph Hochhäusler over UNTER DIR DIE STADT De Frankfurt cocktail
Take 5 Olivier Masset-Depasse over ILLÉGAL
David Robert Mitchell over THE MYTH OF THE AMERICAN SLEEPOVER Chillen voor de camera

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
Ebele Wybenga (Upload Cinema) Comfortfood
Spotlight Stephen Dorff
FilmBoeken Alex van Warmerdam
FilmPers
World Wide Angle (NL)
Actie!
Evenementen (Focus)


Recensies
AURORA Thriller tergt kijker tot het uiterste
THE AUTOBIOGRAPHY OF NICOLAE CEAUSESCU Raak portret van Roemeense dictator
AUTUMN GOLD Atleten toveren brede glimlach op het gezicht
BLACK BUTTERFLIES Carice van Houten moeizaam als dichteres
Il conformista (Thuiskijken) Bertolucci's barokke revolutie
CONTRE TOI Stockholmsyndroom
DE ENGEL VAN DOEL Tragikomisch bezoek aan spookdorp
HAPPYTHANKYOUMOREPLEASE Frisse nostalgie in zonovergoten New York
ILLÉGAL De angst van de illegaal
IN A BETTER WORLD Oscar voor wraak
THE MYTH OF THE AMERICAN SLEEPOVER De jeugd is voorbij, maar nog even niet
PAUL Buitenaardse poepgrappen
RABBIT HOLE De grote Nicole Kidman-show
SHAHADA Geloof als troost
DE SMAAK VAN DE ZIEL Veel zoet in sterrenrestaurant
SOMEWHERE Het onbenoembare gemis van de sterren
SOUND OF NOISE Drummende drilboren en blaffende bulldozers
TRASH HUMPERS Korine denkt te shockeren met bejaarde vandalen
UNTER DIR DIE STADT IJskoud maar zinderend liefdesdrama