The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Transit Havana Thuiskijken

Transit Havana
Over jurken en zware artillerie

Dertien Nederlandse filmtheaters openen met het nieuwe VOD-platform Filmthuis een digi­tale filmzaal voor arthousefilms die tegelijk in de bioscoop verschijnen. De dienst opent sterk met Transit Havana, een documentaire over een seksuele revolutie onder de Cubaanse transgendergemeenschap.

Door Hugo Emmerzael

Er wordt gul gestrooid met woorden als 'vrijheid' en 'gelijkheid' op de Cubaanse televisie en in de graffiti langs de straten van Havana. Regisseur Daniel Abma laat ze in Transit Havana zien omdat die gevleugelde termen weinig betekenen voor mensen die vechten tegen discriminatie en religieuze vooroordelen. Of tegen hun eigen lichaam. Abma volgt drie Cubaanse trans­­genders die in afwachting zijn van een geslachts­operatie. Dankzij Mariele Castro, LGBT-activist en dochter van de Cubaanse president, komen jaarlijks een Nederlandse en een Belgische chirurg naar Havana om vijf gelukkigen gratis te opereren.

Head & Shoulders
Geluk is relatief in Cuba. Zo erkent de gelovige moeder van Odette haar dochters genderidentiteit nog niet. Officieel zit Odette — haar vrouwennaam haalde ze uit Het zwanenmeer — immers in het Cubaanse leger. "Stel je voor dat ze me in tijden van oorlog komen halen en me zo aantreffen", aldus een verlegen in een jurk gehesen vrouw. Niet elke Cubaanse transgender heeft het zo moeilijk als zij, maar er zijn genoeg ongemakken waar ze allemaal mee te maken hebben.
"Voor ik naar het strand ga, vind ik het prettig om mijn ballen weg te stoppen", vertelt flierefluiter Malú. Ze gebruikt chirurgische tape om de ongewenste testikels weg te werken in haar bikinibroekje. De beste shampoo? Head & Shoulders. Al betaal je daar in Cuba gauw twintig dollar per fles voor. Juani — in afwachting van een penis — zou met zijn maandsalaris van de fabriek zo'n fles shampoo niet eens kunnen veroorloven. Hij hoopt ooit een vrouw te kunnen vinden om mee samen te wonen, maar als die geen huis en geld heeft, gaat dat waarschijnlijk niet lukken. "Als het maar klopt in het hart", verzekert hij zichzelf. "De rest kan geregeld worden."

Revolutie
Abma verbindt deze drie portretten door slow motion-shots van het straatleven in Havana. Veel van de mensen die hij filmt, kijken de camera star aan, alsof er iets schokkends aan de andere kant van het beeld zit. Hij lijkt te suggereren dat zich nog altijd een immense barrière bevindt tussen transgenders en de rest van Cuba. Die tweestrijd plaatst Abma mooi in de schaduw van de socialistische revolutie: illustraties van Che Guevara en Fidel Castro domineren de openbare ruimte, terwijl een nieuwe, seksuele revolutie zich in een private kliniek voltrekt.

Transit Havana | Nederland, 2016 | Regie Daniel Abma | Te zien in de bioscoop en op Filmthuis (via de website van een deelnemend filmtheater)


Import

Hoogtepunten uit het internationale aanbod voor thuiskijkers, geselecteerd door Boudisque (boudisque.nl). De beste Nederlandse releases vindt u iedere week op filmkrant.nl.

Beat Girl | De gescheiden architect Paul (David Farrar) huwt de Parijse Nichole (Noëlle Adam), tot ongenoegen van zijn dochter Jennifer. Om haar nieuwe stiefmoeder te stangen, begint Jennifer een carrière als stripper in deze cultklassieker, geïnspireerd door de Londense beatnik-scene. Dvd + blu-ray r2/b | British Film Institute



Three Days of the Condor | Echo's van deze klassieke politieke thriller zaten nog in superheldenfilm Captain America: The Winter Soldier, ook met Robert Redford. In deze superieure film speelt hij een CIA-analist die geheime politieke betekenissen in de pers moet opsporen. Als zijn gehele afdeling vermoord wordt, raakt hij verstrikt in een gevaarlijk complot. Dvd + blu-ray r2/b | Masters of Cinema



Only Angels Have Wings | Deze fantastische film van Howard Hawks bevat een van de eerste grote optredens van Rita Hayworth. Ze speelt de vrouw van een afgeschreven piloot die wordt aangenomen bij het slecht lopende luchtpostbedrijf van Cary Grant. In Cahiers du Cinema werd Only Angels Have Wings gebruikt om de toen kersverse auteurtheorie mee te onderbouwen. Blu-ray r1/A | Criterion



Brief Encounter | Een toevallige ontmoeting met een vreemdeling op het station haalt het leven van de getrouwde Laura overhoop. Zeker naarmate haar relatie met de man zich verdiept en de leugens steeds groter worden. Scenarist Noël Coward baseerde het script voor David Leans meesterlijke film op zijn eenakter Still Life. Blu-ray r1/A | Criterion



The Fool | Yuri Bykov's portret van beklagenswaardig Rusland voelt als een spannende verwant van Zvyagintsevs Leviathan. Hier geen directe aanval op Poetin, maar een al even tragisch portret van een alledaagse Rus die tevergeefs tegen de stroom van het systeem inzwemt. Loodgieter Dima merkt op dat een heel flatgebouw op instorten staat, maar niemand wil hem steunen. Blu-ray r1/A | Olive Films US




Floris Kaayk over The Modular Body
Z
iehier, een bouwpakket

Kunstenaar Floris Kaayk komt na zijn succes­volle viral video's over de relatie tussen mens en technologie met een eigen technologie: The Modular Body, een interactieve film over de maakbaarheid van de modulaire mens. 'Het kan zijn dat mensen er geen reet van snappen.'

Door Hugo Emmerzael

Op de Facebook-pagina I Fucking Love Science word je verleid door een vorm van wetenschap die in de buurt komt van religie, die zelfs iets fetisjistisch heeft: 'de laatste resultaten van CERN duiden ondenkbare resultaten aan', 'wetenschappers gaan boren in de meteoorkrater die dinosauriërs uitroeide' en 'robots kunnen binnenkort Domino-pizza's bezorgen'. Hapklare verhalen die een wereld suggereren waarin alles mogelijk is. Dat gegeven inspireert kunstenaar Floris Kaayk om zijn eigenzinnige sciencefic­tion te maken. Met programmeurs van LUSTlab legt hij momenteel de laatste hand aan The Modular Body, een interactieve film over de maakbare mens. Het hoofdpersonage (als we daarvan kunnen spreken) is Oscar: een organisch wezen gemaakt uit verschillende in elkaar te klikken modules. Kaayk zegt maar een klein beetje fantasie aan wetenschappelijk nieuws toe te hoeven voegen om op dit soort dingen uit te komen.



The Modular Body is een interactief project over de creatie van het modulaire wezentje Oscar. Wanneer heb je Oscar gecreëerd? "Het idee ontstond een paar jaar geleden. Ik wilde een project maken over het creëren van leven in het lab. Ik was gefascineerd door kunstenaars die alles doen voor hun kunst en zichzelf centraal stellen in dat proces, zoals iemand als Tinkebell. Aanvanke­lijk wilde ik daar een parodie op maken. Een kunstenaar die zichzelf wil klonen, dat was het uitgangspunt. Je komt met dat soort ideeën alleen snel in de B-horror terecht. Uiteindelijk wilde ik van het creëren van leven in een lab een dilemma maken: we kunnen al sinds de mens bestaat leven creëren, dus waarom zouden we dat in een lab doen? Ik denk omdat we het lichaam willen verbeteren, opnieuw willen ontwerpen. Toen dacht ik aan artikelen die ik had gelezen over het printen van organen. We kunnen nu nog geen functionerende organen maken, maar waarschijnlijk wel binnen vijftig jaar. Als je dat eenmaal kunt, waarom dan niet verder gaan? Zo kwam ik op het idee van een modulair lichaam: een lichaam dat je niet hoeft open te snijden, maar waaraan je prefab blokken toe kunt voegen."

Waar komt die fascinatie met het lab vandaan? "Omdat ik in mijn werk op technologie wil focussen. Ik ben geen dramaturg of iemand die een verhaal schrijft over relaties tussen mensen. Op deze manier kan ik een fictieverhaal presenteren en tegelijk in mijn eigen gefantaseerde technologieën duiken."

Draagt jouw onderzoek voor zulke projecten bij aan de manier waarop je naar wetenschap kijkt? "Ik denk dat het een reflectie is op het steeds populairder worden van wetenschappelijk onderzoek en het belang voor wetenschapsinstituten om die onderzoeken op een zo sappig mogelijke manier te presenteren. Daardoor ben ik hier ook opgekomen. Ik zag op Facebook voorbij komen dat er ergens een hart was geprint."

Op Facebookpagina's als I Fucking Love Science? "Precies, die! Ik ben geen wetenschapper en ik ben niet zo geïnteresseerd dat ik wetenschappelijke artikelen ga lezen, maar ik ben gefascineerd door die semi-sciencefiction op dat soort blogs. Die moet een representatie zijn van de werkelijkheid, maar wordt op zo'n manier geschreven dat die niet helemaal meer strookt met die werkelijkheid. In dat opzicht kan je mijn werk als een kritiek daarop zien."

Samen met LUSTlab presenteer je dit verhaal in een interactieve omgeving. Hoe is die vorm tot stand gekomen? "In eerste instantie had ik het idee om een webserie te maken, al zet je jezelf dan ook weer in een traditie. Bovendien ben ik een beetje gefrustreerd door de interactieve filmprojecten die er nu zijn. Ze zijn vaak knap gemaakt, maar ze weten me niet te boeien."

Hoe heb jij het dan aangepakt? "Veel van die interactieve projecten hanteren dezelfde aanpak: een verhaal schijnbaar non-lineair aanbieden, maar daarbinnen een narratief creëren dat maakt dat je er toch lineair doorheen loopt. Het leek mij mooier om het helemaal open te gooien zodat het hele verhaal continu binnen handbereik is. Waar je ook klikt, je hoeft geen rekening te houden met mijn volgorde. Ik denk dat het werkt, maar dat is het spannende van dit project, wie weet... Het kan zomaar zijn dat mensen er geen reet van snappen. Maar dan heb ik wel mijn best gedaan om iets anders te doen."

The Modular Body | Nederland, 2016 | Regie Floris Kaayk | vanaf 13 april te zien op themodu­larbody.com



top
Artikelen
Film en terrorisme Dit heb ik eerder gezien
Filmjournalist Peter van Bueren 'Ik geloof niet dat ik iets essentieels heb gemist'
Het nieuwe eten Crimineel in de supermarkt
Imagine Film Festival De beste monsters lijken op ons

Interviews
Thomas Vinterberg over Kollektivet 'Seks hadden ze aan de andere kant van de straat'
Anders Thomas Jensen over Men & Chicken 'Het moet kloppen. Anders: what the fuck?!'
Pieter-Jan De Pue over The Land of the Enlightened 'Die kinderen kun je gerust beschouwen als mini-volwassenen'
Lucile Hadzihalilovic over Évolution Een kosmos zonder mannen

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Actie!
Filmsterren
World Wide Angle (NL) Waarde
Andy at the movies
Het nieuwe kijken Oorlogsfilm zonder strijd
Thuiskijken
Op ooghoogte Diaghilev
Boeken


Recensies
Bezness as Usual (Alex Pitstra over) 'Ik zit in een spagaat'
A Bigger Splash Smeulend vuur bij zwembad
El Clan IJskoude patriarch
Demolition (Jean-Marc Vallée over) Het genot van een spijker in je voet
Évolution Zelden zo'n angstaan­jagende zee
Free in Deed De armen, de verslaafden en de verstotenen
Hardcore Henry First person shooter-perspective: Steeds menselijker, steeds onpersoonlijker
A Haunting History Het verdriet van Zuid-Soedan
Keeper (Guillaume Senez over) 'De situatie van een tienervader is ook complex'
Kollektivet Jaloezie laat zich niet wegredeneren
Land of Mine — Under Sandet Duister oorlogsverleden Denemarken
The Land of the Enlightened Kaalgeplukt paradijs
Mammal (Rebecca Daly over) Moederzorg en dierlijke lust
Men & Chicken Een monsterfilm van Frankenstein
Monsieur Chocolat Donkere piste
Next to Her Obsessieve zusterliefde
The Prosecutor, The Defender, The Father and His Son Het tribunaal van menselijk en onmenselijk
Trumbo De zwarte lijst van Hollywood