Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
D'est Op ooghoogte: Uit het oosten

Mark Cousins (The Story of Film, I am Belfast, Atomic) schrijft voor de Filmkrant over film- en beeldassociaties. Deze maand over het mooiste shot uit Chantal Akermans D'est, te zien in de top-10 van Sergei Loznitsa op het IDFA.

De Oekraïense filmmaker Sergei Loznitsa heeft dit jaar voor het International Documentary Filmfestival Amsterdam zijn tien favoriete documentaires uitgekozen. Een ervan is op dit beeld te zien. Het is net een antiek stenen reliëf uit Rome of Iran. De vrouw in het midden, met de hoed, is en profile gefilmd. Achter haar, kleiner, kijkt een man ons recht in het gezicht. Helemaal links kijkt een man met een snor sceptisch opzij.
Dit is een frame uit het beroemdste shot uit die film, een van de mooiste en benauwendste shots uit de filmgeschiedenis. De camera beweegt naar links — de tegenovergestelde richting dan die de vrouw op loopt — vele, vele minute lang. De camera beweegt traag, en bevindt zich, zoals je kunt zien, net onder ooghoogte. Aanvankelijk denk je dat het tafereel misschien vanuit een auto wordt gefilmd, maar daar is het veel te gelijkmatig voor. Dan misschien uit een tram? Nee, daar is het te langzaam voor. En het is zo on-documentaire-achtig in de zin dat de personen geposeerd lijken, of gepositioneerd. Tot drie keer toe zien we een jongetje kauwgom kauwen — ik noem het altijd het "bubblegum boy"-shot.
Het bubblegum boy-shot is een sensationele sequentie uit Chantal Akermans D'est/From the East (1993). Ze draaide de film begin jaren negentig tijdens een reis door het voormalige communistische Oostblok. De Berlijnse Muur was gevallen, en dus werden de beelden, geluiden, geuren, stemmingen, modes, emoties, angsten, gebouwen, kleuren, steden, voedsel, muziek en activiteiten van Polen, Oekraïne, Rusland opengesteld aan het Westen. Akerman wilde vastleggen wat mensen met hun dagen deden, hoe de tijd voorbij ging, het evenwicht tussen activiteit en inactiviteit in dit verloren Atlantis waar het kapitalisme nog niet helemaal de macht had overgenomen — en dus filmde zij. Er wordt bijna niet gesproken in de film, maar we zweven door deze locaties als geesten, kauwgom kauwend.
Het resultaat is majestueus.

Mark Cousins | @markcousinsfilm


top
Artikelen
International Documentary Filmfestival Amsterdam Luie ogen, andere kijk
Nederlandse premières op het IDFA Over nieuwe werelden en hoe die te overleven
De opkomst van true crime-documentaireseries 7,5 uur O.J. Simpson
Het spoor van DocLab Wegkijken kan niet
Filmslot: KINO en Lumière Metamorfose van Twee filmtheaters
Filmslot: Studeren aan Bela Tarrs Film Factory in Sarajevo 'Een film moet een goed hart hebben'
EFA Award voor beste Europese korte film De kracht van de zelfopgelegde beperking
European Discovery — Prix FIPRESCI Er borrelt iets onder het oppervlak

Interviews
François Ozon over Frantz 'Een leugen vertolkt altijd een verlangen'
Erik Lieshout over To Stay Alive — A Method Michel, Iggy en de kunst van het lijden
Mijke de Jong over Layla M. 'Dit is geen film over radicalisering maar over een radicale persoonlijkheid'
Terence Davies over A Quiet Passion 'Je innerlijke leven moet rijk zijn'
Guido Hendrikx over Stranger in Paradise
Petra Lataster-Czisch en Peter Lataster over De kinderen van juf Kiet "De kinderen dragen de film"
Tessa Schram over Kappen
Robert Jan Westdijk over Waterboys 'Ik cast vriendschappen'
Coco Schrijber over How to Meet a Mermaid Center Parcs en cruiseschepen

Rubrieken
Redactioneel
Filmsterren
Kort
Actie!
Thuiskijken
Boeken
Het nieuwe kijken Stage bij Poetins zender
The Thinking Machine: Decisions, Decisions
Andy at the movies
Op ooghoogte: Uit het oosten


Recensies
China's Van Goghs De schilde­rijeneters
Complete Unknown Haar naam was niemand
De erfenis (Daan's Inheritance) Op zoek naar de man met de camera
Fantastic Beasts and Where to Find Them Overtuigende Potterwereld zonder Harry Potter
Frantz De lieve vrede bewaren
I, Daniel Blake Ken Loach op de barricaden
Juste la fin du monde Voor de dood geen tijd
De kinderen van Juf Kiet Vrienden in een vreemd land
Layla M. Humanistische studie van extremistische rebel
Neruda De dichter die zichzelf bedenkt
Nocturnal Animals Wraakfantasieën met moraal
A Quiet Passion Luister naar de zachte stem
The Salesman Byzantijnse toestanden
Shadow World (Johan Grimonprez over) 'De gedachte dat agressie de motor is van de evolutie is volkomen achterhaald'
Sing Street De muze en het bandje
Soof 2 Een stuntel in echtscheiding
Stranger in Paradise Schreeuwend continent
Unknown Brood Farmaceutisch en toch naturel
Verloop van jaren — Dichter bij Remco Campert (The Passing Years) Lees mijn gedichten maar
Waterboys Over klungels en klootzakken