Lady Bird
Zama
Cobain
The Rider
Foxtrot
Bart Layton Bart Layton over The Imposter

Ik ben uw verloren zoon

Het verhaal van film noir-documentaire The Imposter is zo bizar dat het onmogelijk waar kan zijn. En toch is het dat.

Door Joost Broeren

Hoe kan een 23-jarige Frans-Algerijnse oplichter maandenlang in de huid kruipen van een verloren gewaande Texaanse jongen van zestien met wie hij geen enkele fysieke gelijkenis vertoont? Niet alleen politie en justitie maar ook de familie van de in 1994 verdwenen Nicolas Barclay tuinden met open ogen in de verhalen van Frédéric Bourdin. Maandenlang hebben de Barclays willen geloven dat Bourdin hun Nicolas was toen hij drie jaar na diens verdwijning opdook. "Als het fictie was, zou niemand het geloven", stelt regisseur Bart Layton, die de film noir-documentaire The Imposter over de gebeurtenis maakte.
Precies die ongeloofwaardigheid leidde hem naar de opvallende vorm van zijn film. Interviews met de betrokkenen (Bourdin zelf, maar ook Nicolas' familieleden, de FBI-agente die de zaak onderzocht en een privédetective die nog steeds onderzoek doet naar Nicolas' verdwijning) worden vermengd met fictiescènes, waar­­in de woorden van de geïnterviewden vaak letterlijk in de monden van acteurs worden gelegd.
Het gebruik van die scènes had deels een praktische achtergrond, legt Layton uit: "Er is simpelweg bijna geen archiefbeeld dat we konden gebruiken." Maar hij koos niet voor het geijkte pad van de objectieve reconstructie. "Het verhaal staat met één been in de realiteit, en met een ander in een film van de Coen Brothers. We laten zien wat door de betrokkenen verteld wordt. De stilering — die teruggrijpt op moderne film noirs als The Usual Suspects en Zodiac — moet benadrukken dat je een subjectieve versie van de realiteit ziet."

Mysterie
Die verschillende versies van de realiteit stapelen zich gaandeweg steeds meer op, zoals ze dat ook voor Layton tijdens het maken deden. Het verhaal van Bourdin, op wiens intrigerende en mysterieuze persoonlijkheid de film voor een groot deel leunt, was het startpunt. "Toen ik in een Spaans tijdschrift op het verhaal stuitte, dacht ik dat het allang verfilmd zou zijn. Dat bleek niet zo te zijn, dus we hebben contact gezocht met Frédéric en hem direct naar Londen gehaald. We hebben twee dagen met hem gesproken, waarin hij simpelweg deed waar hij zo goed in is: verhalen vertellen."
Layton liet Bourdin recht in de camera spreken. "Frédéric sprak tegen mij, maar via een doorkijkspiegel, waar de camera weer achter stond. Eén van de dingen die me direct aansprak, is dat hij zichzelf presenteerde als het slachtoffer, en mij daar ook min of meer van wist te overtuigen. Pas achteraf realiseerde ik me dat ik zelf ook slachtoffer was geworden van zijn manipulaties. Daarom wilde ik de kijker in eenzelfde positie krijgen. Om te laten zien hoe hij je bespeelt. Zowel zijn charmante als zijn weerzinwekkende kanten moesten naar boven komen. De kijker moet verleid worden zodat die begrijpt hoe Bourdin anderen zo heeft kunnen misleiden."

Subjectieve verhalen
Na dat eerste interview was Bourdins rol in het proces uitgespeeld, zegt Layton. "Hij dacht volgens mij dat hij een groter aandeel zou hebben in de productie, en ik dacht aanvankelijk ook dat we later nog meer met hem zouden spreken, maar het bleek niet nodig. Gaandeweg de opnames met de anderen realiseerde ik me dat dit geen film zou gaan worden waarin we de verschillende betrokkenen met elkaars uitspraken zouden confronteren om de waarheid te vinden. Het draait juist om al die verschillende, subjectieve versies van het verhaal."
Dat werd ook het onderwerp van de film. "Je hebt het dan eigenlijk over 'de waarheid' in documentaires, over de vraag of die wel bestaat. Net zoals in de journalistiek is het bijna onmogelijk om objectief te zijn; je bent geen computer, je vertelt vanuit je eigen interpretatie, je eigen invalshoek. Maar je kunt het ook op een bredere manier bevragen. De realiteit is een construct, dat laten we zien. Een leugen die we zelf vormgeven en die we besluiten te geloven."



top
Artikelen
Waar staat het IFFR? 'Regisseurs maken te veel festivalfilms'
IFFR: Regained Verweesde beelden
IFFR: Changing Channels 'Series zijn de nieuwe Groundhog Day'
Slow Criticism 2013 The other side(s) of the world II
Skyfall Bond uit de steigers

Interviews
Alex Pitstra over Die Welt Tunesiër in Europa
Guido van Driel over De wederopstanding van een klootzak 'De mooie beelden liggen voor het oprapen'
Ari Deelder over Toegetakeld door de liefde Never nooit niet ga ik me aan de regels houden
Diederik Ebbinge over Matterhorn
Michiel ten Horn over De ontmaagding van Eva van End De frikadel is het enige echte Nederlandse eten
David Verbeek over How to Describe a Cloud 'Ik ben meer van mijn personages gaan houden'
Kees Brienen over Dead Body Welcome 'Ik ben het monument'
Jessica Woodworth over La cinquième saison De opstand van de wereld
Carlos Reygadas over Post tenebras lux De duivel, dat ben jij
Donald Rice over Cheerful Weather for the Wedding Eén desastreuze dag
Bart Layton over The Imposter Ik ben uw verloren zoon
Ricky Rijneke over Silent Ones
Eduardo Villanueva over Penumbra Het donkerste deel van een schaduw
Sebastián Hofmann over Halley Aangetrokken tot het vlees

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
Sanne Vogel
Teddy Cherim
Op ooghoogte Tatoeage
Ebele Wybenga PSY versus Putin
Boeken: Shooting Time Waar is de korrel gebleven?
FilmSlot: waar blijft die tax shelter En andere reddingsplannen
World Wide Angle (NL) Project 6
Evenementen


Recensies
Cheerful Weather for the Wedding Bruid aan de rum
La cinquième saison De dood van de dansende ster
The Imposter Wie belazert wie?
Inventaris van het moederland Door het hart van Rusland
Io e te Rillend op de badkamervloer
Karsu Dromen van een platencontract
Lincoln Zo word je een Amerikaanse legende
The Master Verslavende mix van onrust, woede en drift
Matterhorn Barmhartige Samaritaan
NO De dictatuur te lijf met reclamespots
De ontmaagding van Eva van End Parade van lulligheid
The Patience Stone Vrijuit spreken
Post tenebras lux Kosmische home-movie
Reality Pinocchio in het Big Brother-huis
De wederopstanding van een klootzak Om mekaar in Dokkum
Zero Dark Thirty De jacht op Osama bin Laden