Kedi (Ceyda Torun over)
Aquarius
The Beguiled
Una mujer fantástica
Jaap van Heusden over In Blue
Ricky Rijneke Ricky Rijneke over Silent Ones

Ricky Rijneke maakt met haar debuut Silent Ones meteen kans op een Tiger Award op IFFR. Ze draaide haar film in een schemerzone op een bulkschip, met een internationale cast en crew die eerder meewerkten aan Hukkle, The Return en Bouli Lanners-films. 'Ik wil me niet beperken tot Nederland'

In een van de eerste scènes van Silent Ones vaart de jonge vrouw Csilla langs de kettingen van een massief vrachtschip, een schemerzone in. Het lijkt zich allemaal in een ver land af te spelen, maar het is vlak om de hoek opgenomen. Ricky Rijneke: "Silent Ones is deels gedraaid op een bulkschip in de Rotterdamse Waalhaven, de Marcor, een Tsjechisch schip uit 1975 dat verlaten is en aan de ketting gegaan. Het gedeelte voor de bemanning hebben ze ooit dichtgelast, zodat we de ruimte nog in de oude staat aantroffen: alle papiertjes, logboeken en boutjes lagen er nog, we hebben er niets aan veranderd.  Het is een heel mooi schip, maar het was er koud en stoffig, vol asbest, en het stonk er vreselijk, heel claustrofobisch allemaal. Als een labyrint met allemaal gangetjes en kamertjes. Ik noem het een soort dodenschip."
Ook Csilla lijkt tussen het leven en de dood in te zitten. In de voice-over heeft ze het over 'haar tweede leven', het einde van de wereld, over het gevoel te slaapwandelen en van de wereld te zijn afgesneden. Achter elke deur zit weer een andere deur, wordt er in de film gezegd. Er lijkt geen uitgang te zijn, geen einde. Dat uit zich in het vernuftige scenario, dat in het midden begint en eerst vooruit blikt en dan weer terugkijkt. Rijneke: "Het is eigenlijk een cirkel. Het eind van de film kun je zo weer plakken aan het beginshot. Je zou de film kunnen loopen, eindeloos door laten lopen."
Ook de camera glijdt langzaam langs de wanden en de gordijnen, zonder ergens naartoe te gaan, net als het schip dat stilligt en zich nergens naartoe begeeft. In Silent Ones is niets lineair en gaat de tijd niet per se vooruit. "Ik zoek een soort ritme waarin alles samenvalt. Dat ene dollyshot langs de wand, waarin Csilla vertelt dat ze wakker wordt en weer naar bed gaat, brengt het monotone verglijden van de tijd in beeld. De locaties zijn niet louter decor maar zeggen iets over haar geestestoestand: een vrouw in de rouw, een verward persoon die iets niet kan verwerken."
Rijneke nam haar film op met een internationale cast en crew. Actrice Orsi Toth (Pleasant Days) is Hongaars, evenals de cameraman Gergely Pohárnok (Hukkle), de andere cameraman is Waals (Jean-Paul de Zaeytijd, cameraman van Bouli Lanners), de componist is Russisch (Andrei Dergatchev, The Return en The Banishment). "Ik wil me niet beperken tot Nederland. Ik kijk naar goede films, of ze nou buitenlands of Nederlands zijn."
In haar veelbekroonde korte film Wing, The Fish That Talked Back, over een Chinees meisje in Nederland en haar grootmoeder met heimwee, wordt ook geen Nederlands gesproken maar Kantonees, en overheerst een soortgelijk ontheemd gevoel. "In beide films creëren de personages een eigen universum, een fantasiewereld, en ook qua camerastijl en ritme zijn er overeenkomsten." Waar dat gevoel van ontheemding vandaan komt, daar houdt Rijneke zich niet mee bezig. "Haneke zei eens: een duizendpoot loopt gewoon, als hij gaat nadenken hoe hij loopt dan struikelt hij over zijn voeten."
Het gebruik van geluid is opvallend voor een film die Silent Ones heet. Dode materie komt tot leven via het geluid. Een tractor wordt een grommend beest, en ook de motorruimte van het schip en de eindeloze stroom vrachtwagens roepen een beklemmende sfeer op. "Het geluid versterkt Csilla's gemoedstoestand, we wilden haar isoleren en haar eenzaamheid laten voelen door bepaalde achtergrondgeluiden juist naar voren te halen en ze te versterken."
Actrice Orsi Toth is in staat om in één gezicht twee emoties te tonen: een verbeten mond boven angstige ogen. "Orsi kan echt vertellen met haar gezicht, ze is een one take actress, maar wel ontzettend moeilijk om mee te werken. Ze gebruikt weleens drugs en is anorectisch, heel intens allemaal. En dan zaten we ook nog op zo'n schip."
"Het jongetje dat het broertje speelt hebben we gevonden in een supermarkt hier op de hoek. Na een lange casting ging ik helemaal naar Boedapest op zoek naar een geschikte acteur maar dat leverde niets op. Je houdt het niet voor mogelijk, maar mijn vader, tevens producent, zei: je moet echt eens gaan kijken naar het jongetje in de supermarkt hier op de hoek. Daar zat hij achter de kassa, helemaal alleen in de zaak, tien jaar en heel bijdehand. Dan reis je half Europa af en dan zit je ideale acteur hier om de hoek."
Op dit moment is Rijneke aan het schrijven aan Hotel Europa, een titel die weer heel internationaal klinkt. "Dat zou wel eens kunnen kloppen inderdaad, maar ik heb nog geen idee wie de cast en crew wordt. Ik sluit niets uit."

Mariska Graveland



top
Artikelen
Waar staat het IFFR? 'Regisseurs maken te veel festivalfilms'
IFFR: Regained Verweesde beelden
IFFR: Changing Channels 'Series zijn de nieuwe Groundhog Day'
Slow Criticism 2013 The other side(s) of the world II
Skyfall Bond uit de steigers

Interviews
Alex Pitstra over Die Welt Tunesiër in Europa
Guido van Driel over De wederopstanding van een klootzak 'De mooie beelden liggen voor het oprapen'
Ari Deelder over Toegetakeld door de liefde Never nooit niet ga ik me aan de regels houden
Diederik Ebbinge over Matterhorn
Michiel ten Horn over De ontmaagding van Eva van End De frikadel is het enige echte Nederlandse eten
David Verbeek over How to Describe a Cloud 'Ik ben meer van mijn personages gaan houden'
Kees Brienen over Dead Body Welcome 'Ik ben het monument'
Jessica Woodworth over La cinquième saison De opstand van de wereld
Carlos Reygadas over Post tenebras lux De duivel, dat ben jij
Donald Rice over Cheerful Weather for the Wedding Eén desastreuze dag
Bart Layton over The Imposter Ik ben uw verloren zoon
Ricky Rijneke over Silent Ones
Eduardo Villanueva over Penumbra Het donkerste deel van een schaduw
Sebastián Hofmann over Halley Aangetrokken tot het vlees

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
Sanne Vogel
Teddy Cherim
Op ooghoogte Tatoeage
Ebele Wybenga PSY versus Putin
Boeken: Shooting Time Waar is de korrel gebleven?
FilmSlot: waar blijft die tax shelter En andere reddingsplannen
World Wide Angle (NL) Project 6
Evenementen


Recensies
Cheerful Weather for the Wedding Bruid aan de rum
La cinquième saison De dood van de dansende ster
The Imposter Wie belazert wie?
Inventaris van het moederland Door het hart van Rusland
Io e te Rillend op de badkamervloer
Karsu Dromen van een platencontract
Lincoln Zo word je een Amerikaanse legende
The Master Verslavende mix van onrust, woede en drift
Matterhorn Barmhartige Samaritaan
NO De dictatuur te lijf met reclamespots
De ontmaagding van Eva van End Parade van lulligheid
The Patience Stone Vrijuit spreken
Post tenebras lux Kosmische home-movie
Reality Pinocchio in het Big Brother-huis
De wederopstanding van een klootzak Om mekaar in Dokkum
Zero Dark Thirty De jacht op Osama bin Laden