Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Kill List Thuiskijken

Kill List
Ook een manier om de crisis door te komen

Genre-vernieuwer Ben Wheatley is in Nederland aan een inhaalslag bezig: een IFFR preview-tour, twee films in roulatie en op dvd, en ook nog even op bezoek in Rotterdam voor een Big Talk.

Door Dana Linssen

Jammer dat de nieuwe film van Ben Wheatley nog niet af is. De wereldpremière van A Field in England, een psychedelisch kostuumdrama over een groepje deserteurs dat tijdens de Engelse Burgeroorlog in de zeventiende eeuw gevangen wordt genomen door een alchemist om hem te helpen een schat te zoeken, was een mooie kroon op het pionierswerk van IFFR geweest. Er schijnen ook nog bergen paddenstoelen aan te pas te komen. Voor de rol van alchemist castte Wheatley Michael Smiley, die we ook al kennen uit Kill List, die nu in een double bill met Wheatley's Sightseers in de bioscoop en op dvd wordt uitgebracht. Nederland is een beetje aan een inhaalslag bezig wat betreft het werk van de Engelse genre-bender. Zijn debuut Down Terrace (2009) en opvolger Kill List (2011) waren een Geheimtip van eerdere edities van het International Film Festival Rotterdam. Sightseers was afgelopen maand na een succesvolle festivaltournee die in Cannes begon al uitverkoren tot festival-preview. En een en ander wordt bekroond met een zogeheten Big Talk met Wheatley op vrijdag 25 januari.
Wheatley begon zijn carrière als animator en reclamemaker en is een van de weinige filmmakers die is doorgebroken doordat zijn webfilmfilmpjes virals werden.

Cluedo
Kill List is net als Sightseers die vorige maand al in de Filmkrant werd besproken een soort Ken Loach on the loose. Ook deze film begint als onvervalst kitchen sink-drama, waarin een stel aan het steggelen is over geldgebrek en een etentje dat ze die avond zullen geven. De mannen kennen elkaar nog uit het leger. De vrouwen zijn jonger en ontmoeten elkaar voor de eerste keer. En ergens tussen goede bedoelingen, slechte manieren en andere ongemakken aan de eettafel doet gast Gal aan gastheer Jay een job offer he can't refuse. Het is crisis, hij heeft de verkeerde boodschappen gedaan, en het werk ligt ook al niet voor het oprapen.
Dan ontspoort het. Natuurlijk. Net zoals in Sightseers. Maar er zit systeem in. De titel verraadt natuurlijk al hoe. Er is een kill list en Jay en Gal gaan hem afwerken. Ook een manier om de crisis door te komen. Maar er zit ook systeem in, blijkt zodra de hoofdstuktitels in beeld komen: de dominee, de bibliothecaris, de politicus. Het lijkt wel een verdoemd spelletje Cluedo. Verdoemd, inderdaad, want Kill List stapelt diverse soorten geweld op elkaar. Het begint met het verbale geweld aan de eettafel, dan volgt het fysieke geweld, dat uiteindelijk in dienst blijkt te staan van iets metafysisch, iets occults.
Het is grappig, bruut, wreed en onaangenaam. En heel stiekem ook een beetje een metafilm, eentje die over het genrefilmen zelf gaat, en ons menselijke verlangen naar geweld in de kunsten.

Kill List | Groot-Brittannië, 2011 | regie Ben Wheatley | 96 minuten | in de filmtheaters en op dvd (Cinéart)


Import

De beste films die deze maand internationaal op dvd en blu-ray verschijnen, samengesteld door Boudisque (Vredenburg 31, Utrecht, boudisque.nl) 

La poison | De meest cynische film die Sacha Guitry maakte over het huwelijk — en dat wil wat zeggen voor de Franse oervader van de nouvelle vague. Paul (glansrol van Michel Simon) vindt de manier om straffeloos zijn echtgenote te vermoorden. dvd/blu-ray (r2/B) | Eureka!



La città delle donne | Voor het eerst in bijna twintig jaar speelde Marcello Mastroianni in 1980 weer een hoofdrol voor Federico Fellini, maar een nostalgisch leunen op eerdere successen en La dolce vita is er niet bij in deze bijtende film over de onmacht van machismo. dvd/blu-ray (r2/B) | Eureka!



Onibaba | Ook in de jaren zestig kon je al in Japan terecht voor angstaanjagende horror. Onibaba, waarin een moeder en schoondochter in 14e-eeuws Japan de samurai bevechten, is er een hoogtepunt van, met een zeker voor die tijd unieke erotische lading. dvd/blu-ray (r2/b) | Eureka!



The Ballad of Narayama | Gebaseerd op Japanse folklore vertelt The Ballad of Narayama het verhaal van de oude Orin, die op haar zeventigste verjaardag net als al haar leeftijdsgenoten op een berg zal worden achtergelaten en in haar laatste dagen een vrouw voor haar zoon regelt. Dvd/blu-ray (r1/A) | Criterion



The Lickerish Quartet & Score | Twee films van Radley Metzger, voorman in de kortstondige hype rond chique porno in de vroege jaren zeventig. Score werd destijds zowel in een softcore als hardcore versie uitgebracht — nu op schijf natuurlijk de softe. Dvd/blu-ray (regiovrij) | Arrow Video



Joost Broeren


The Hunter
Gekmakende strooptocht

In deze verfilming van de psychologische avonturenroman van Julia Leigh, die vorig jaar het IFFR afsloot, vergeet Daniel Nettheim dat adapteren ook schrappen is.



Op de bekende ooggetuigenverklaringen na ontbreekt elk bewijs van zijn bestaan. En toch — of juist dáárom — is iedereen naar hem op zoek. Waaronder een biotechbedrijf dat aast op zijn DNA en dat avonturier Martin David op strooptocht stuurt in de Tasmaanse wildernis. Zijn missie: het laatste exemplaar van de Tasmaanse tijger vinden.
The Hunter heeft de ingrediënten voor een achtbaanrit door de jungle à la Indiana Jones. Met een vleugje Werner Herzog, door de gekmakende strijd van een eenling tegen de elementen. Zeker als je weet dat Willem Dafoe de hoofdrol speelt: ruige, getormenteerde kop, geknipt voor verknipte figuren op wie je net niet helemaal de vinger kunt leggen.
Maar de Australische tv-regisseur Daniel Nettheim probeert ook recht te doen aan Julia Leighs bestseller, waarop hij The Hunter baseerde. De volledige gelaagdheid van het boek moest in de film terechtkomen. De spannende concurrentiestrijd tussen Martin en de andere premiejagers die achter de tijger (en hem) aanzitten. De paranoiathriller, waarin het wantrouwen tussen Martin en de lokale bevolking steeds verder oploopt. En zelfs de ontroerende karakterstudie. Want Martin is een eenzame ranger, die bij het vaderloze gezin waar hij tussen zijn twaalfdaagse tochten door verblijft de behaaglijke warmte van een veilig nest leert kennen. Dat krijgt uiteraard een romantisch staartje: er bloeit iets tussen hem en de weduwe, een als altijd neurotische Frances McDormand.
Nettheim lijkt les één van de boekverfilming vergeten: dat in anderhalf uur kijktijd minder informatie past dan in de vier uur die het lezen van een 200 pagina's tellende roman kost. In de film zitten zoveel lijntjes dat ze elkaar langzaam maar zeker verstikken. Er komt er niet één echt uit de verf — laat staan dat The Hunter uitgroeit tot een Herzogiaans avontuur.
Stilistisch compenseert Nettheim wat hij verhaaltechnisch nalaat: helder kiezen. Niet de gefragmenteerde montage van de Bourne-films, maar haast verstilde slow cinema. De statische kaders en het rustige tempo dompelen je in een bespiegelende, contemplatieve kijkhouding. Zou Nettheim het dramatische gegeven, de coming-of-age-op-volwassen-leeftijd van Martin, dan stiekem toch het belangrijkste vinden?

Niels Bakker

The Hunter | Australië, 2011 | Regie Daniel Nettheim | 101 minuten | Op dvd (Paradiso F.E.) en vod (o.a. Ximon)


Wrong
De drijvende nonsens

Voor zijn opvolger van het absurdistische meesterwerk Rubber schroeft Quentin Dupieux de absurditeit nog verder op, maar verruilt hij het kinetische voor het cerebrale.



"Vergeet die eerste, die is geen moer waard. Deel twee is veel volwassener, let maar op." Het is personage Master Chang die dit in Wrong over zijn boek zegt, maar het kan evengoed regisseur Quentin Dupieux zijn die het over zijn film heeft. In 2010 bracht Dupieux (in de muziekwereld beter bekend als Mr. Oizo) het onnavolgbare Rubber de wereld in. Het volstrekt absurde verhaal (al is dat woord eigenlijk niet echt van toepassing) van een levende autoband die aan het moorden slaat was zowel een metafilmische overdenking van de verantwoordelijkheid van maker en publiek als een ode aan wat in de film 'no reason' wordt genoemd, de drijvende nonsens achter elk verhaal en de hele wereld.
Nu is er opvolger Wrong, waarvoor Dupieux opnieuw scenario, regie, camerawerk, montage én muziek verzorgde. En inderdaad: die kan, op zekere manier, volwassener genoemd worden. Het concept van 'no reason' lijkt op het eerste gezicht nog verder doorgevoerd te worden in de vertelling over de uiterste passieve Dolph, die op een morgen wakker wordt (klokslag 7:60 uur) en ontdekt dat zijn hond Paul verdwenen is. Dolphs zoektocht naar zijn hond, waarin de excentrieke Master Chang en de stuntelende detective Ronnie de hoofdrol gaan spelen, vormt het skeletje voor de film. Maar die draait vooral om de vele willekeurige details, op het spectrum van plat tot absurd: een brandweerman die midden op straat een drol gaat zitten draaien; een kantoor waar het binnen regent, behalve in de kamer van de manager; een palmboom die zomaar in een naaldboom verandert; een man die ongevraagd auto's een likje verf geeft; Dolphs buurman Mike die zomaar de woestijn in rijdt; pizzameisje Emma, die een liefdesdriehoek aangaat met Dolph en zijn tuinman Victor omdat ze niet doorheeft dat het twee verschillende mannen zijn.
Enzovoorts, enzovoorts, schijnbaar zonder echte logica. Toch tekent zich gaandeweg een thematische rode draad in Dupieux' hersenspinsels af: de angst voor verandering, voor verantwoordelijkheid, volwassenheid, die ook van Eraserhead van David Lynch (met wie Dupieux niet de groezeligheid maar wel de droomlogica en passieve hoofdpersoon gemeen heeft) zo'n wervelend experiment maakte.

JB

Wrong | Frankrijk, 2012 | Regie Quentin Dupieux | 94 minuten | Op dvd (O'Brother)


Releases

Een elftal hoogtepunten uit het aanbod voor thuiskijkers in februari, beschikbaar op dvd, bluray of video on demand.

Barbara | Wat is belangrijker, je roeping of je zucht naar vrijheid? En kan het een zonder het ander? De uitgebeende Stasi-­thriller Barbara toont een samenleving waarin iedereen door het systeem besmet lijkt. dvd/blu-ray | A-Film H.E.



Little Black Spiders | Katja is zeventien en zwanger. Abortus is uitgesloten, maar in 1978 had men daar binnen de katholieke zorginstellingen in België andere oplossingen voor, zo toont Patrice Toye's losjes op waarheid gebaseerde film. dvd/vod | Twin Pics



Detachment | Zo veel pretenties hebben en dan niet ontsporen. Tony Kaye bleek met het neonazidrama American History X al geen voorstander van subtiliteit, maar in dit docentendrama gaan echt alle remmen los. dvd | A-Film H.E.



Killing Them Softly | Andrew Dominik laat de hebzucht en malaise van de bankensector zien als een moderne film noir met Brad Pitt als huurmoordenaar. Dat werkt briljant als genrecommentaar maar minder als maatschappijkritiek. dvd/blu-ray | Dutch Filmworks



Dans la maison | Voyeurisme, manipulatie en verborgen verlangens: François Ozon heeft in Dans la maison, waarin een docent zijn leerling aanmoedigt over zijn vrienden te schrijven, weer een aantal van zijn favoriete thema's te pakken. dvd | Homescreen



Girls, seizoen 1 | Lena Dunham schrijft, speelt zelf de hoofdrol en regisseert zo nu en dan. En dan gaat het ook nog eens over een meisje dat verdacht veel op haar lijkt. Toch zeer te pruimen omdat precies dat grenzeloze artistieke narcisme becommentarieerd wordt. dvd |
Warner Home Video



Bachelorette | Mooie meisjes die slechte dingen doen: fijn om naar te kijken. Bachelorette is als The Hang­over met meiden, of als Bridesmaids from hell. Een zwarte komedie met het ranzige rouwrandje van een nachtje doorhalen. dvd | Paradiso H.E.



Damsels in Distress | Dertien jaar na The Last Days of Disco tovert Whit Stillman opnieuw een hyperzelfbewuste, bijna artificiële studentenwereld tevoorschijn, waarin de zelfreflexieve volzinnen en analytische dialogen over elkaar heen buitelen. dvd | Sony Pictures



Frankenweenie | Met deze speelfilmversie van zijn allereerste korte film revancheert Tim Burton zich voor Dark Shadows. Welke andere regisseur krijgt het bij Disney voor elkaar om een stop-motion jeugdfilm over dode beestjes te maken? In zwart-wit? blu-ray | Walt Disney



Engrenages, seizoen 1 | Eindelijk toch op dvd, na succes op betaalzender Film1, deze verslavende politieserie die al sinds 2005 de Franse gemoederen bezighoudt. In een grimmig Parijs strijden politie en justitie, zelf ook geen lieverdjes, tegen een netwerk van machtsmisbruik. dvd/blu-ray | Bridge



De marathon | Diederick Koopal switcht van commercials (die met die supermarktmanager zijn van hem, net als die met dat koppie soep om vier uur) naar speelfilm met deze grofgebekte maar stiekem heel gevoelige vriendenfilm. Echt Rotterdams. dvd | Benelux Film Distributors H.E.



JB

Fear and Desire
Kubricks afgekeurde baby

Stanley Kubricks Fear and Desire was de enige film die ontbrak op het recen­­te Kubrick-retro in EYE. Maar hij is gerestaureerd en uit op dvd. En alleen al vanuit filmhistorisch oogpunt zeer de moeite waard.



Zelf was hij niet tevreden over de film, die hij als een jeugdzonde beschouwde en dus trok hij hem terug uit roulatie. Want zoiets kon Stanley Kubrick (1928-1999) doen, control freak en perfectionist par excellence. Om die reden vertoonde EYE de film niet in het grote retrospectief van afgelopen zomer. Maar ondertussen werd er door The Library of Congres (de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten) wel gewerkt aan de restauratie en kreeg de film een plekje in de officiële erfgoedcanon van Amerika. En die gerestaureerde versie is nu, samen met Kubricks vroege korte films en een pak andere extra's gewoon op blu-ray en dvd verschenen.
Is Fear and Desire inderdaad een halfwassen debuut en alleen filmhistorisch interessant? Het verhaal over vier mannen in een loopgraaf in een anonieme oorlog is zeker niet direct als een klassieke Kubrick te herkennen. Maar de film is ook niet zo slecht als zijn regisseur ons wilde doen geloven. Op het eerste gezicht is er filmhistorisch inderdaad meer aan te beleven. Het was een van de eerste onafhankelijk geproduceerde films in Amerika, sterk beïnvloed door het naoorlogse Italiaanse neorealisme van Fietsendieven en andere films, en heeft in die rauwe, alledaagse stijl veel te maken met het fotowerk waar de jonge Kubrick naam mee maakte. Wat dat betreft kan de film dus ook niet bekeken worden zonder de drie korte films Day of the Flight, Flying Padre en The Seafarers, die de overgang van Kubrick als documentairefotograaf naar cineast markeren.
En kijk dan nog eens goed naar die steeds grimmiger wordende beelden, en die vreemde verwijzingen van de Griekse mythologie tot Shakespeare. En die thema's van geweld, vervreemding en waanzin. Die zitten eigenlijk in al Kubricks films. Beter. Inderdaad. Maar ze zitten er hier wel al in. Het genot van filmgeschiedenis is ook dat je in retrospectief kunt genieten van iemands genie, doordat je weet waarnaar je moet kijken.

DL

Fear and Desire | Verenigde Staten, 1953 (restauratie 2012) | regie Stanley Kubrick | 62 minuten | extra's o.a. de korte films Day of the Flight, Flying Padre en The Seafarers, essay's en toelichtingen | op import-dvd en blu-ray (Eureka!/Masters of Cinema)


Chapiteau Show
Absurde kluwen wol

Sergei Loban portretteert jong Rusland in het megalomane, absurdistische Chapiteau Show.



Sergei Loban kan er niet van beschuldigd worden dat hij zijn publiek niet waarschuwt. Al vroeg verwijst één van de personages naar Borges' De tuin met zich splitsende paden, dat hij "een boek en een labyrint, alles in één in allerlei varianten" noemt. Zoiets geldt ook voor de uitdijende vertelling van Chapiteau Show, dat vier overlappende verhalen achter elkaar vertelt. Al doet het labyrinth als metafoor nog vermoeden dat er één juiste uitweg uit de narratieve kluwen wol van de film te vinden is, wat hier niet per se de bedoeling is.
Op zichzelf bekeken hebben de vier verhaallijnen, elk met hun eigen titel, niet al te veel om het lijf. Telkens draait het om een jongen die een gat in zijn leven probeert te vullen, maar bedrogen uitkomt. Een nerd en een actrice proberen hun internetromance echt te maken door samen op reis te gaan — 'liefde'. Een dove jongen ontworstelt zich aan zijn lotgenoten door zich bij een losbandige mediamakerskliek aan te sluiten voor een losbandige vakantie — 'vriendschap'. Een schuchtere jongen wil op een kampeertrip de waardering van zijn stoere vader winnen — 'respect'. En een producent met grootse ideeën tracht de 'ersatz-artiest' Roman Legenda in de markt te zetten — 'samenwerking'. Maar die korte beschrijvingen doen de absurdistische verve waarmee de verhalen verteld worden, vol excentrieke bijfiguren en terzijdes, geen recht.
Ja, Chapiteau Show (naast deze losse release ook onderdeel van de derde '10 to Watch' dvd-collectie van het IFFR) is lang. Je zou de film als vierdelige reeks in losse delen kunnen bekijken, of — zoals bij de bioscooprelease in Rusland gebeurde — in tweeën kunnen hakken. Maar dan gaat wel een belangrijk deel van de labyrintische ervaring verloren, die uiteindelijk juist de kracht van de film is. De vier verhalen overlappen in de kustplaats Yalta, waar de hoofdpersonages van het ene deel bij­figuren worden in de andere verhalen en scènes zich herhalen vanuit verschillende perspectieven. Vier keer markeert dezelfde storm het emotionele dieptepunt voor een personage; vier keer staat het zinnetje "Je bent de meest verschrikkelijke mens van de wereld!" centraal; en vier keer eindigt alles bij die bizarre tentshow met optredens van nep-Marilyn Monroes, Michael Jacksons en Elvis Presleys. Als je de film in één ruk uitkijkt, wat dankzij z'n tomeloze energie geen straf is, grijpen al die door elkaar klittende verhaallijnen des te meer aan.

JB

Chapiteau Show | Rusland, 2011 | Regie Sergei Loban | 207 minuten | Op dvd (De Filmfreak/Tiger Releases)


top
Artikelen
Waar staat het IFFR? 'Regisseurs maken te veel festivalfilms'
IFFR: Regained Verweesde beelden
IFFR: Changing Channels 'Series zijn de nieuwe Groundhog Day'
Slow Criticism 2013 The other side(s) of the world II
Skyfall Bond uit de steigers

Interviews
Alex Pitstra over Die Welt Tunesiër in Europa
Guido van Driel over De wederopstanding van een klootzak 'De mooie beelden liggen voor het oprapen'
Ari Deelder over Toegetakeld door de liefde Never nooit niet ga ik me aan de regels houden
Diederik Ebbinge over Matterhorn
Michiel ten Horn over De ontmaagding van Eva van End De frikadel is het enige echte Nederlandse eten
David Verbeek over How to Describe a Cloud 'Ik ben meer van mijn personages gaan houden'
Kees Brienen over Dead Body Welcome 'Ik ben het monument'
Jessica Woodworth over La cinquième saison De opstand van de wereld
Carlos Reygadas over Post tenebras lux De duivel, dat ben jij
Donald Rice over Cheerful Weather for the Wedding Eén desastreuze dag
Bart Layton over The Imposter Ik ben uw verloren zoon
Ricky Rijneke over Silent Ones
Eduardo Villanueva over Penumbra Het donkerste deel van een schaduw
Sebastián Hofmann over Halley Aangetrokken tot het vlees

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
Sanne Vogel
Teddy Cherim
Op ooghoogte Tatoeage
Ebele Wybenga PSY versus Putin
Boeken: Shooting Time Waar is de korrel gebleven?
FilmSlot: waar blijft die tax shelter En andere reddingsplannen
World Wide Angle (NL) Project 6
Evenementen


Recensies
Cheerful Weather for the Wedding Bruid aan de rum
La cinquième saison De dood van de dansende ster
The Imposter Wie belazert wie?
Inventaris van het moederland Door het hart van Rusland
Io e te Rillend op de badkamervloer
Karsu Dromen van een platencontract
Lincoln Zo word je een Amerikaanse legende
The Master Verslavende mix van onrust, woede en drift
Matterhorn Barmhartige Samaritaan
NO De dictatuur te lijf met reclamespots
De ontmaagding van Eva van End Parade van lulligheid
The Patience Stone Vrijuit spreken
Post tenebras lux Kosmische home-movie
Reality Pinocchio in het Big Brother-huis
De wederopstanding van een klootzak Om mekaar in Dokkum
Zero Dark Thirty De jacht op Osama bin Laden