Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Portret Fabrizio Maltese IFFR Nina Hoss over haar 'ontmenselijkte' hoofdrol in Phoenix

De horror na de horror

In Phoenix, een onverschrokken mengsel van thema's uit Vertigo en de nasleep van de Holocaust, regisseert de Duitse filmmaker Christian Petzold actrice Nina Hoss al voor de vijfde keer. Een gesprek met de muze in Toronto.

Door Boyd van Hoeij

In Phoenix speelt Nina Hoss de Joodse Nelly, die de concentratiekampen heeft overleefd maar wel drastische chirurgische ingrepen nodig heeft aan haar gezicht. Zo kan het dat ze in 1945 bij haar man Johnny (Ronald Zehrfeld) op de stoep staat en hij haar niet herkent — maar hij ziet wel dat ze zoveel op z'n 'ex' lijkt dat ze zijn vrouw zou kunnen spelen, met als doel het geld van haar overleden Joodse familie op te strijken. Om verschillende redenen besluit Nelly dat spel mee te spelen.

Na Wolfsburg, Yella, Jerichow en Barbara werkt u opnieuw samen met Christian Petzold en speelt u wederom een personage dat een beetje op een fantoom lijkt en in een soort identiteitscrisis zit... Ziet u iets van uzelf in al die personages terug of zijn het eerder een soort vrouwelijke Christians? "Hij is niet de enige die een beetje afstand tussen hemzelf en zijn hoofdpersonage schept door iemand van een ander geslacht te gebruiken. Het feit dat het gedrag van vrouwen voor hem een mysterieus kantje blijft houden, speelt denk ik ook een rol. De personages die hij voor mij creëert zijn altijd naar iets op zoek maar zijn tegelijkertijd de weg een beetje kwijt. Ik kan niet met zekerheid zeggen of hij in al onze films ook iets over mijzelf probeert te ontdekken of dat hij alleen bezig is met zijn eigen identiteitsvragen en die van zijn personages."

Het is wel zo dat al uw personages uit eenzelfde soort familie lijken te stammen... "Dat klopt. Ze zijn nooit openhartig en ook nooit volledig onschuldig. Al deze vrouwen zijn op zoek naar vreugde, geluk, liefde en een zekere lichtheid in hun leven. Maar ze kunnen dat niet direct laten zien of delen, omdat de samenleving waarin ze leven dat niet toelaat [zoals het voormalige Oost-­Duitsland in Barbara, BvH] of omdat ze iets zo verschrikkelijks hebben overleefd, zoals de kampen in Phoenix, dat ze niet meer onschuldig kunnen zijn, hoe graag ze dat ook willen. Nelly weet natuurlijk dat het onmogelijk is om de tijd terug te draaien en gewoon weer gelukkig getrouwd te zijn met Johnny. Maar deze gedachte blijft heel lang in haar onderbewustzijn steken. De personages van Petzold zijn vaak 'ontmenselijkt', een soort geesten die ronddolen en een ingang proberen te vinden naar het echte leven."

Het feit dat zijn personages vaak halflege, ontmenselijkte figuren zijn maakt het natuurlijk wel makkelijker om ze ook voor dingen te laten staan die groter zijn dan zijzelf. Phoenix gaat over het verhaal van Nelly en Johnny maar ook over hoe Duitsers en Joden met elkaar omgingen tijdens en vooral net na de Holocaust. "Precies. Direct na de oorlog was er absoluut geen interesse in de Joden, geen gemeenschappelijk grond, geen uitwisseling van de ervaringen van beide kanten."

Phoenix gaat dus eigenlijk over de horror na de horror... "Precies. Een totale leegte, een 'zielsafwezigheid'. Wat ik altijd zo mooi vind aan Christians scenario's is dat er altijd een tweede laag in zit die alles naar een hoger niveau tilt. Als actrice moet ik dat natuurlijk vergeten want mijn personages weten dat niet, maar als kijker houd ik daar erg van. Christians films stellen altijd meer vragen dan ze beantwoorden. Er zit geen duidelijke moraal of les in Phoenix, maar de film roept veel vragen op."

Qua stijl is Phoenix een film noir, maar het had nooit in de jaren veertig of vijftig gemaakt kunnen worden... "Zelfs in de jaren tachtig [toen Petzold en de recentelijk overleden scenarioschrijver Harun Farocki al aan het script begonnen, BvH] was het nog te vroeg om hierover te praten en om Vertigo en de Holocaust bij elkaar te gooien. Het is een onderwerp waar je als Duitser heel voorzichtig mee om moet gaan. Ook nu nog is dit voor een Duits publiek een heel ongemakkelijke film."

Phoenix is te zien op het IFFR en vanaf 26 maart | Een interview met Christian Petzold verschijnt in het aprilnummer.



top
Artikelen
IFFR What the F?! Roestvrijstalen loeders
IFFR 24/7 Word wakker. En ga slapen.
IFFR De verweesde generatie Knip dat elastiek toch eens door
IFFR Taiwan New Cinema 'Er is iets met die films; ze geven je het gevoel dat je erin zit'
IFFR Lichtkunstenaar Bruce McClure Stream of cinematicness
IFFR Alledaagse propaganda Keizers zonder kleren
IFFR Het spookt in Rotterdam
IFFR Really? Really. Het surrealisme is terug

Interviews
Jan-Willem van Ewijk over Atlantic. (IFFR Live!) Surfen over de huid van de wereld
Héloïse Godet over Adieu au langage 'Mijn hazenlip verklaart voor mij de titel'
Ruben Östlund over Turist Niks vrouwen en kinderen eerst
Sacha Polak over Zurich Wat is erger: verlies of bedrog?
IFFR Nina Hoss over haar 'ontmenselijkte' hoofdrol in Phoenix De horror na de horror

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Ach, arme Boro, die kende ik goed
Het nieuwe kijken Vluchte­lin­gen-kamp binnen­stebuiten
Op ooghoogte Maancinema
Boeken: Seven Samurai onder de microscoop
Evenementen


Recensies
Adieu au langage De truc van Jean-Luc
Amour fou (Jessica Hausner over) Tot de dood ons verenigt
Big Eyes De kitsch van Tim Burton
Birdman Waanzinnige vogelvlucht
Blackhat De echte nieuwe wereld (waar we nooit een stap zullen zetten)
Il capitale umano Iedereen heeft een prijs
Dos disparos Middenklasse zombies
Foxcatcher Bloedig is uw kunst, bloedig zal uw einde zijn
Girlhood Shinen als een diamant
Gluckauf Met schuld verzwaard
Ich Seh, Ich Seh De oerangst van een kind
Inherent Vice Paranoïde high van 70's Amerika
Man with High Heels (IFFR Jang Jin) Misantroop draagt oplossingen aan
O Menino e o Mundo Dansen op de wolken
A Most Violent Year Echt eerlijk is niemand
National Gallery (Frederick Wiseman over) Met je oog over het schilderij dansen
The Sky Above Us (IFFR Live! Marinus Groothof over) Erotiek laat zich niet bombarderen
The Tribe Hoe gedurfd is dit eigenlijk?
Turist Sneeuwwitje en de razende lawine
We Are Brothers (IFFR Jang Jin) Misantroop draagt oplossingen aan
Zurich Verpletterend acteerdebuut Wende Snijders