Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Godzilla (1954) Boeken: Ishiro Honda

Ode aan een Monstermaker

Een voortreffelijk boek over Ishiro Honda, maker van de onver­woestbare klassieker Gojira (Godzilla), is een ontroerende ode aan de regisseur wiens humanisme z'n wortels heeft in de Tweede Wereldoorlog.

Door Mike Lebbing

In 1945 vielen Amerikaanse atoombommen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki, waarna het keizerrijk capituleerde. De aanvallen kosten 250.000 mensen het leven en jarenlang zouden als gevolg van de radioactieve straling duizenden mensen overlijden.
Negen jaar later verscheen Gojira in de Japanse bioscopen. De sciencefictionfilm, in contrastrijk zwart-wit geschoten en voorzien van een uitgesproken duistere en realistische sfeer, beschreef hoe Amerikaanse nucleaire tests het voorwereldlijke monster Gojira uit de diepzee oproepen. Het reusachtige beest komt in Japan aan land en maakt in een veertien minuten durende scène Tokio met de grond gelijk, waarbij hij radioactieve golven over de stad uitspuugt.
Gojira werd een onverwacht en doorslaand succes in Japan. En later ook in de VS, waar Godzilla, een nieuw gemonteerde versie met de Amerikaanse acteur Raymond Burr, werd uitgebracht door Joseph E. Levines Embassy Pictures. Levine verdiende een fortuin door de film met een uitgekiende campagne als een moderne King Kong aan de man te brengen. In Japan sloeg de regisseur van Gojira de enorme hype met stille verwondering gade. Zijn naam was Ishiro Honda.

Wandelende schimmels
Het voortreffelijke boek Ishiro Honda: A Life in Film, From Godzilla to Kurosawa beschrijft nauwgezet hoe Gojira voor Honda (1911-1993) het begin betekende van een lange loopbaan in de genres kaiju eiga (monsterfilm) en sciencefiction. Geholpen door special-effectspionier Eiji Tsuburuya maakte Honda tientallen films van wisselende kwaliteit, waarin monsters als Gorath, Mothra en Ghidorah het tegen Gojira opnamen, en soms zelfs allen tegelijk verwikkeld raakten in epische veldslagen zoals in Destroy All Monsters (1968). De enige film die net zo duister bleek als Gojira was de psychedelische horrorfilm Matango (1963), waarin schipbreukelingen verslaafd raken aan paddenstoelen die hen intense hallucinaties schenken. De make-up van deze zombies, die in een soort wandelende schimmels veranderen, was zó aanstootgevend dat de censuur bijna optrad. Men vond ze te veel lijken op de verminkte slachtoffers van Hiroshima en Nagasaki.
De oorlog in China en de catastrofes in Japan achtervolgden Honda zijn leven lang: hij diende er als militair en zag afschuwelijke taferelen. Als filmmaker zag Honda zich geroepen metaforen over en waarschuwingen tegen de oorlog in al zijn films te verwerken. De manier waarop hij dat in Gojira deed, heeft hem eeuwige roem gebracht. De film is nu eindelijk, ook dankzij een bluray-uitgave van Criterion, aanvaard als een belangrijk onderdeel van de Japanse filmgeschiedenis en bezet er in een nationale filmlijst een toppositie, vóór klassiekers van Ozu en Mizoguchi.
Auteurs Ryfle en Godziszewski keren in hun boek voortdurend terug naar de thema's die Honda na aan het hart lagen en houden een overtuigend pleidooi voor 's mans indrukwekkende humanisme, dat ondanks de soms bespottelijke monsters en de restricties die zijn broodheren van de Toho-studio hem oplegden, als een rode draad door zijn oeuvre bleef lopen.
Minder bekend is Honda's lange en innige vriendschap met Akira Kurosawa. De keizer van de Japanse cinema, die Honda al voor de Tweede Wereldoorlog leerde kennen, hield nooit op de enorme talenten van zijn beste vriend te prijzen en het boek maakt duidelijk dat Honda een grote vinger in de pap had bij het maken van Kurosawa's laatste meesterwerk, het zinsbegoochelende Ran (1985). De interviews in het boek brengen een ontroerende ode aan de immer bescheiden en onzelfzuchtige Honda, waaronder prachtige citaten van Kurosawa, die verpletterd was door de dood van zijn beste vriend en nachtenlang bleef rouwen naast het ontzielde lichaam.
Maar de treffendste uitspraak is misschien wel die van regisseur John Carpenter, die Godzilla op zijn achtste zag: "Iets in de film vervulde me met een sombere angst — niet het gigantische, vuurspuwende monster dat Tokio verwoestte, maar de algehele toon, een onderliggend verdriet, een gevoel van rouw en afschuw." Beter kan je Honda's beste kaiju eiga niet omschrijven.

Ishiro Honda: A Life in Film, From Godzilla to Kurosawa | Steve Ryfle en Ed Godziszewski | Wesleyan University Press, 2017 | 324 blz


top
Artikelen
Mei '68: vijftig jaar later Jean Luc-Godard: revolutionair zonder volk
IFFR: Festival laat de wereld een kwartslag draaien De wereld anders zien door een jongetje van vier
IFFR: A History of Shadows In de schaduw van de geschiedenis
IFFR: Curtain Call Sublieme ondergang
IFFR: Ammodo Tiger Short Competition Graven in de aarde, op zoek naar de ander
IFFR: Critics' Choice 2018 Duurzame filmkritiek
IFFR: Films met een Nederlandse distributeur
Filmsterren 2017 En de winnaar is: Moonlight

Interviews
Frans Weisz over Het leven is vurrukkulluk 'De film moest fris en springerig zijn, net als Camperts proza'
Marten Rabarts over EYE International Hoe Cobain in Berlijn terecht kwam
Sean Baker over The Florida Project 'We willen het publiek niet met een hamer slaan'
IFFR: Jesper Ganslandt over openingsfilm Jimmie 'Hij vroeg steeds: is dit nou echt?'
Michel Franco over Las hijas de Abril De extremen van Michel Franco

Rubrieken
Actie!
Boeken: Ishiro Honda Ode aan een Monstermaker
Thuiskijken
Kort
Het nieuwe kijken: Stille revolutie
Humans of Film Amsterdam
Op ooghoogte
Redactioneel
Filmsterren
The Thinking Machine 15 Precies op dat moment


Recensies
7 Giorni Zomerflirt met complicaties
Ava (Léa Mysius over) 'Op het strand zijn alle lichamen naakt'
Broeders Helse zoektocht naar een broer in Syrië
Doof kind Doof is ook leuk
Downsizing Madurodamland
The End of Fear (Barbara Visser over) Wie is er bang voor lastige vragen?
The Florida Project Chaotisch, stuurloos en o zo vrij
Hannah (Andrea Pallaoro over) De erotiek van het verborgene
Las hijas de Abril Wat als mama's hulp geen grenzen kent?
I, Tonya Uit de toon op het ijs
L'insulte (Ziad Doueiri over) Een kleine burgeroorlog
Jusqu'à la garde (Xavier Legrand over) 'In Frankrijk kost huiselijk geweld elke paar dagen een leven'
Het leven is vurrukkulluk La La Land in het Vondelpark
M (Sara Forestier over) 'Ik wil geen ideeën. Ik wil emoties'
Ma'Rosa Versnijden bij kaarslicht
Marlina the Murderer in Four Acts Giftige kippensoep
Marquis de Wavrin Puur goud, maar hoe haal je het in je hoofd?!
Médecin de campagne Edelkitsch op het Franse platteland
Mesteren De kunstwereld als zootje ongeregeld
Michel, acteur verliest de woorden Hoofdrolspeler in de coulissen
My Name is Nobody Aanbellen bij Ennio Morricone
Patser Radioactieve Tsjernobyliaanse fucking Fukushima shit
Phantom Thread Daniel Day-Lewis verdwijnt voor de laatste keer
The Post De journalist als superheld
The Shape of Water Sexy schubben
De wilde stad Voor iedereen die het zien wil
The Wound Verdedigers van het patriarchaat

archief

2018



april 2018
maart 2018
februari 2018
januari 2018