Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Ted Chiaradia (foto's Ilona van Genderen Stort) FilmSlot: Voorpublicatie

Passie voor cinema

Hoe staat het met de filmtheaters in het land, die door film­gekken gerunde theaters die vele stormen doorstaan hebben? Het boek Passie voor cinema, samengesteld door Frans Westra, maakt de balans op. Een voorpublicatie met enkele passages uit de vele interviews met filmprogrammeurs.

Ted Chiaradia over
LUX in Nijmegen
"Je kunt je afvragen of al die theaters wel een eigen programmering nodig hebben. Je kunt het land ook in vier regio's opdelen en dat als een soort franchise regelen. Dus dat je publiciteit, programmering enzovoorts centraal regelt. Met Géke Roelink (directeur Filmhuis Den Haag) spreek ik daar regelmatig over. De distributie wordt er ook veel simpeler van. Met één telefoontje heeft een distributeur dan al zijn films uitgezet.
"Als ik OC & W zou moeten adviseren, zou ik zeggen dat we met hetzelfde geld of met minder een heel eind door kunnen. Je moet de infrastructuur aanpakken. Investeren in gebouwen, zalen. Het klinkt hard, ik ben zelf ook een flapdrol geweest, heb veel mensen gesubsidieerd aan een baan geholpen. Ik heb nu liever betaalde zaalwachten die communiceren met het publiek dan dat ik in een programmeur investeer. Je hebt natuurlijk ook nog wel iets als lokale programmering maar 80 procent is landelijk hetzelfde.
"De filmsector staat er heel slecht voor. Er moet een deltaplan komen om de Nederlandse filmwereld te liften. Er is veel te weinig visie. Te weinig talent. David Deprez in Maastricht, dat is een talent. Hoorn, Margret Wagenaar, dat is een ondernemerstalent. Verder zijn er wel wat theaters die erg succesvol zijn maar dat wil niet zeggen dat er nu zo'n enorme visie bij hoort. Er zijn veel theaters die hun oren te erg naar het publiek laten hangen, vraaggestuurd. Ik zou in het geval van LUX Gooische vrouwen hebben gedraaid in twee zalen en dat gecombineerd hebben met iets van Gerard Huisman (Contact Film). De combinatie kunnen maken. Een goede programmeur is iemand die origineel is en de markt goed aanvoelt. Het feit dat iemand veel verstand van film heeft, wil niet zeggen dat diegene dan een goede programmeur is. Ik ken genoeg programmeurs die niets met hun kennis doen. Een deel ervan loopt al die festivals af, staat in dezelfde rij, heeft dezelfde mening, wat doen ze ermee? Ik weet het niet. Misschien ben ik een oude lul aan het worden maar voor mij voelt het als de padvinderij, die vrolijkheid om het met elkaar gezellig te willen hebben. Het gaat nooit meer echt over films en al helemaal niet over waar het met de wereld naar toe gaat."

Henk Camping over
't Hoogt in Utrecht
"Op een gegeven moment, in 1972 gaf de Rotterdamse kunststichting (RKS) de zogenaamde filmnota uit. Die is geschreven toen Huub Bals in 't Hoogt nog directeur was. Maar hij was op dat moment ook al bezig met 'een festival' in Rotterdam (het latere IFFR). Die nota is eigenlijk de basis voor wat het alternatieve circuit geworden is. Er stond in dat het geen zin had om binnen de NBB (Nederlandse Bioscoopbond) te proberen de dingen ten goede te keren voor Rotterdam. De beste manier om de NBB te veranderen was volgens die nota om buiten de NBB om een nieuw circuit op te zetten. En dan niet van bioscopen maar van zogenaamde filmhuizen.
"In '83 werd ik interim directeur van 't Hoogt, een jaar later directeur. Ik ben van een generatie die directeur werd van een culturele instelling zonder dat ze überhaupt enige managementervaring hadden. Dus iedereen van mijn generatie heeft het met vallen en opstaan geleerd. In die tijd organiseerde Steve Austen van het Nederlands Theater Instituut de eerste kunstmanagement cursussen, waaraan ik ook deelnam Ik ga wat verklappen, dat weet volgens mij niemand. Die Haagse filmstichting, die dat Haagse Filmhuis moest opzetten, had Huub als adviseur. En ze hadden aan Huub gevraagd: hoe je zoiets eigenlijk programmeert. Huub heeft daar toen een kladje over gemaakt, en dat briefje had ik. Dus toen ik hier kwam solliciteren werd mij gevraagd hoe ik dat ene zaaltje van 't Hoogt zou programmeren. Dus toen heb ik het voorstel van Huub als mijn eigen verhaal verteld en een verpletterende indruk gemaakt.
"Er is iets wat ik wel als dieptepunt beschouw. Dat is het verraderlijke advies van de Raad voor Cultuur in 2004 waarin voorgesteld werd dat de subsidiëring van distributie op de schop moest. Wij werden daarbij in de commissie film 'vertegenwoordigd' door Willemien van Aalst, Boris Conen, Kadir Selçuk en Willem Thijssen, onder bezielende leiding van Suzanne van Voorst Vader. Contact Film, NFM en Cinemien moesten verder zonder structurele distributiesubsidie. Ik word er nog boos van. De mensen die toen in de commissie zaten, zouden eigenlijk heel goed moeten weten waarom het systeem zo in elkaar zat. Ze hebben hun eigen nest bevuild. De continuïteit is daarmee kapot gegaan. Het is gevaarlijk. Je kunt geen collectie meer opbouwen en wanneer je een film wilt kopen dan zou je eigenlijk eerst moeten kijken wie hem wil vertonen, of het financieel veilig genoeg is. Het aanbod lijdt er dus onder.
"Hoe ouder ik word, hoe meer ik eruit flap, het kan me niets meer schelen. Mijn generatie had een gedrevenheid om met film bezig te zijn. De nieuwe generatie vindt het vooral leuk om bioscoopje te spelen. Hun motivatie is volstrekt anders en niet meer gericht op de verdediging van de filmkunst. Ik hoop dat er een paar waakhonden blijven die gewoon rücksichtslos kiezen voor kwaliteit. En dat doe je met je hart."

Henk Camping


Wiepko Oosterhuis over
Movie W in Wageningen
"Toen ik in Wageningen ging studeren belandde ik er in een waar filmparadijs, want je had er in een plaats met 30.000 inwoners zowel Movie W als het Molenstraattheater, waar in die tijd vaak arthousefilms in landelijke première gingen, ook al gingen ze maar in twee kopieën uit." Hij meldde zich aan als vrijwilliger bij Movie W. "We studeerden met tachtig man tegelijk af en er was weinig tot geen perspectief op een baan. Bij Movie W liepen twintig vrijwilligers rond, allemaal studenten en afgestudeerden. Er was een periodieke vergadering van bij de programmering betrokkenen die ook naar de filmbeurs gingen in Desmet. Het systeem werkte zo, dat ook als maar één medewerker een film heel mooi vond en dat standpunt goed wist te verdedigen, de film in kwestie op het programma kwam. Het grote gevaar van een 'middle of the road'-compromisprogrammering werd hiermee succesvol ondervangen.
"Movie W werd een kweekvijver à la Kriterion, waarbij ook stimuli uitgingen van de concurrentie tussen Movie W en het Molenstraattheater die goed uitpakte, omdat er concurrentie was qua programmering, maar veel cohesie tussen personeel en vrijwilligers van de beide theaters." Voorbeeld van zo'n project van Movie W was het festival van Koreaanse films dat Oosterhuis organiseerde. Hij wilde graag een keer een nationaal festival doen en haalde zich daarmee een gigantisch project op de hals. In Rotterdam had hij de films van Jang Sun-woo gezien en hij was heel enthousiast over de Aziatische film; daarbij bewondert hij bijvoorbeeld ook Hou-hsiao Hsien. "Korea had wel een Nationale Filmcommissie, maar het was allemaal heel bureaucratisch. Ten langen leste lukte het om films en video's ter selectie te krijgen en daarna duurde het nog weer maanden om de hier gemaakte selectie er door te krijgen. De films waren weliswaar gratis, maar dan moest wel een delegatie worden uitgenodigd en ontvangen. Het werd steeds duidelijker dat wat de Koreanen betreft het niet zozeer ging om inhoud maar om status. Hoewel het programma al vaststond, bleef lang onduidelijk wanneer de delegatie zou arriveren, tot opeens een fax arriveerde waaruit bleek dat ze 'morgen' op Schiphol zouden arriveren." Oosterhuis had eigenlijk te weinig subsidie bij elkaar gekregen voor het programma en moest alles zelf doen, dus hij was festivalleider en chauffeur tegelijk, wat bij de Koreaanse delegatie tot verwondering leidde en men zich dagen hardop afvroeg: 'who's the boss?'. Uiteindelijk kwam het aan het eind van het bezoek allemaal goed tijdens het slotdiner in het beste Koreaanse restaurant in Amsterdam.

Wiepko Oosterhuis

Het boek Passie voor cinema — Ruim veertig jaar pionieren in het voetspoor van de Filmliga is samengesteld door Frans Westra, met medewerking van Gerlinda Heywegen en fotografie van Ilona van Genderen Stort. Deze uitgave van IT&FB verschijnt eind januari.

Volgende maand in de Filmkrant: De terugkeer van de filmclub. De geschiedenis gaat verder.



top
Artikelen
Filmjaar 2011 Apocalyptische stoerdoenerij
De beste films van 2011 In 2011 werden 353 films uitgebracht in de Nederlandse bioscopen. Vijf redactieleden kozen elk de tien beste.
Superheldinnen Vrouwen die de baas zijn
James Benning Onschuldige landschappen, schuldige ogen

Interviews
Gust Van Den Berghe over En waar de sterre bleef stille staan 'De harmonie zit in de fouten'
Nuri Bilge Ceylan over Once Upon A Time in Anatolia Duel in duisternis
Tate Taylor over The Help 'Personeel is geen stuk steen'
Pernilla August over Beyond Pernilla's Zweedse familie

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
FilmGedicht
Spotlight Rooney Mara
FilmBoeken Kindermenu
FilmPers
Ebele Wybenga (Upload Cinema) De zwarte rechthoek
FilmSlot: Voorpublicatie Passie voor cinema
Actie!
World Wide Angle (NL)
Evenementen (Focus)


Recensies
900 dagen Overleven is geen verdienste
Beyond (Pernialla August) Beklemmende gezinshel
Doodslag Hufters zijn we allemaal
En waar de sterre bleef stille staan Tijdloos mirakelspel
Les géants De wolf en de drie biggetjes
The Help Een eigen wc voor de zwarte hulp
Hesher Brenger van chaos
I'm Not a F**king Princess Mama heeft een fototoestel
The Iron Lady Vergoelijkend portret van tirannieke Thatcher
J. Edgar Communistenvreter
Michel Petrucciani Elke seconde telt
My Week with Marilyn Een glimp van de ongrijpbare Monroe
Once Upon A Time in Anatolia Binnenstebuiten gekeerd moordsprookje
Polisse Rauw, beweeglijk en opwindend
The Rum Diary Drank & katers in Puerto Rico
Sherlock Holmes: A Game of Shadows Shirley Holmes: Happy and gay
El sicario — Room 164 De handen van een huurmoordenaar
Süskind Oorlogsdrama in schitterende grijstinten
Tyrannosaur Briljant acterende Peter Mullan