The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
House of Cards Thuiskijken

House of Cards, seizoen 2
Hoelang houdt het kaartenhuis stand?

Dat Netflix er voor koos om het tweede seizoen van House of Cards juist op Valentijnsdag beschikbaar te maken, is ironie voor gevorderden: minder romantisch dan deze politieke konkelserie kan het niet. Alles is macht in House of Cards, ook (nee: vooral) de liefde.

Door Joost Broeren

Een held is slechts zo interessant als de schurk die hij verslaat, zo luidt een oud Hollywood-gezegde. Het tweede seizoen van House of Cards bewijst dat het omgekeerde ook waar is: ook een antiheld kan niet zonder geduchte tegenstand. Zelfs zo'n ongekend charismatische antiheld als Frank Underwood (Kevin Spacey) niet.
Die tegenstand was er in het eerste seizoen van journaliste Zoe Barnes (Kate Mara), maar zij wordt in de eerste aflevering van dit nieuwe seizoen (spoiler!) door Frank onder een metro geduwd. Letterlijk. Dat Underwood daar zonder problemen mee wegkomt en dat de obstakels die in haar plaats op zijn pad komen (zakenman Raymond Tusk, zittend president Walker, lobbyist Remy Denton) in hun eindeloze egoïsme en machtswellust al te veel op Frank lijken, maar nooit aan hem zullen kunnen tippen, zijn de grootste makkes van dit tweede seizoen.
Maar man, wat blijft het lekker wegkijken naar hoe Underwood de wereld (of op zijn minst Washington) naar zijn hand zet. Bij aanvang van de serie werd hij gepasseerd als vice-president, een belediging die hij niet over zijn kant kon laten gaan. In het eerste seizoen werkte Underwood zich alsnog op naar de positie die hem in eerste instantie niet gegund was, via achterkamertjespolitiek, corruptie en zelfs moord. En nu stoot hij door, op weg naar het presidentschap. Macht corrumpeert, bewees het eerste seizoen. Absolute macht corrumpeert absoluut, poneert dit tweede.

Pionnen
Dat al voor aanvang van dit dertien afleveringen tellende tweede seizoen was aangekondigd dat er een derde zou volgen, haalt de angel een beetje uit de vraag of het Underwood gaat lukken het presidentschap te veroveren, zonder dat er ooit één kiezer op hem heeft gestemd. Maar de vraag of het Underwood zou lukken, was al nooit wat deze serie dreef; het draait om het hoe. Hoe Underwood zijn kaartenhuis bouwt en overeind houdt, hoe hij iedereen om hem heen als pionnen tegen elkaar uitspeelt, hoe hij zelfs zijn meest directe medewerkers en kennissen (vrienden heeft hij niet) offert als dit nodig blijkt. Iedereen behalve zijn vrouw Claire (Robin Wright).
Want achter iedere succesvolle man staat een sterke vrouw. Als die boerenwijsheid ooit van toepassing was dan is het wel op dit huwelijk, dat in feite, veel meer dan de politieke machinaties, de spil van de serie is. Claire is even meedogenloos als Frank, al krijgt Wright veel vaker dan Spacey de kans om te twijfelen. Een moment aan het slot van het seizoen (als Claire overigens te veel naar de zijlijn schuift), waarin zij geconfronteerd wordt met de gevolgen die haar tot dan toe abstracte gekonkel heeft gehad voor een breekbaar meisje dat niets met de politieke wereld te maken heeft, is misschien wel het sterkste moment in dit hele seizoen.
Want zo vaak gebeurt dat dus niet, dat de Underwoods de gevolgen van hun handelingen overzien. We bezien de wereld in House of Cards vanuit Franks ogen, en dat betekent ook dat we de andere personages slechts zelden als meer dan pionnen te zien krijgen. Zo gauw ze hun nut hebben gehad, zie je ze niet meer terug. Maar de terugkeer van Rachel Barnes, één van die pionnen uit het eerste seizoen, en de rol die zij aan het slot van dit tweede op zich neemt, toont dat de schrijvers onder leiding van Beau Willimon misschien wel net zo ver vooruitkijken als de Underwoods zelf. Zou het dan kunnen dat er in dat derde seizoen eindelijk iemand tegen hen opgewassen is?

House of Cards, seizoen 2 | Verenigde Staten, 2014 | diverse regisseurs | Met Kevin Spacey, Robin Wright | Op vod (Netflix) en dvd (import, regiovrij, Warner)


De Grote Oorlog, deel 5
King and Country

Omdat het dit jaar honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak, besteden we in dit herdenkingsjaar maandelijks aandacht aan een klassieke film over de Grote Oorlog.



Het op een toneelstuk (en waargebeurde casus) gebaseerde King and Country vertelt een eenvoudig verhaal dat complexe morele kwesties op tafel legt over plicht en plichtsverzuim, recht en gerechtigheid. De sinds 1914 als vrijwilliger in het Britse leger dienende soldaat Hamp (Tom Courtenay) kan op een dag niet meer tegen de gruwelen die hij al die jaren meemaakte: "I couldn't stand it anymore." Zo werd zijn maat voor zijn ogen kapotgeschoten en verdronk hij zelf bijna in een verregende schuttersput. Dus loopt hij op een dag weg van het front, waar de befaamde Slag om Passendale (Derde Slag om Ieper) woedt, op weg naar nergens. Hij wordt nabij Calais aangehouden en gevangengezet op beschuldiging van desertie. Hamp krijgt een advocaat toegewezen, Hargreaves (Dirk Bogarde) geheten, die op verzachtende omstandigheden stuit — zo lijdt Hamp ontegenzeggelijk aan shellshock en is zijn thuissituatie ook niet bevorderlijk voor zijn fragiele mentale staat: zijn vrouw heeft het in zijn afwezigheid met een andere man aangelegd. Maar de militaire machthebbers blijven erbij dat hij zijn plicht heeft verzaakt. En op desertie staat de doodstraf, dus moet Hamp worden gefusilleerd. De moraal van de troepen staat immers voorop en zo dient Hamp als afschrikwekkend voorbeeld voor anderen die om wat voor reden dan ook zouden willen deserteren.
Hoewel de film zich in 1917 afspeelt en in de Vlaamse loopgraven is gesitueerd, zag regisseur Joseph Losey King and Country niet als oorlogsfilm. Het ging hem om abstractere thema's als macht en moraal. Net als Loseys het een jaar eerder gemaakte The Servant, ook met Bogarde in de hoofdrol, gaat King and Country uiteindelijk over klassenverschillen. De militaire autoriteiten komen uit de gegoede klasse, krijgen in hun vertrekken goed te eten, terwijl de meeste soldaten uit de arbeidersklasse stammen en door ratten worden belaagd. Net als in The Servant raken de twee klassen, schoenmaker Hamp en officier Hargreaves, door elkaar gefascineerd, al blijft de erotische component van deze fixatie hier afwezig.
Losey toont geen oorlogsbeelden, maar doorspekt zijn vertelling met krachtige foto's uit het archief van het Imperial War Museum, bijvoorbeeld van door mortiervuur verbrande boomstammen in een mistig en modderig landschap of van een dood paard. Een soortgelijk oorlogspaard speelt een rol in een van de sterkste scènes. Als een soldaat in zijn oorlel is gebeten door een rat, gaat het peloton op zoek naar de rattenkolonie. Ze slaan een paar keer op de buik van een paardenkadaver en opeens komen er vele ratten uit, die alle kanten op rennen. De ene rat die gepakt wordt, krijgt in een voorafschaduwing van Hamps lot een rechtszaak waarvan de uitkomst al vaststaat. Macabere humor als enige redding tegen de oorlogsgekte.

André Waardenburg

King and Country | Groot-Brittannië, 1964 | Regie Joseph Losey | Op dvd (Universal) en blu-ray (import, VCI)


Releases

Vijf hoogtepunten uit het aanbod voor thuiskijkers deze maand, beschikbaar op dvd, blu-ray of video on demand.

In the Fog | Opnieuw maakt Sergei Loznitsa een trage roadmovie zonder eindbestemming. Maar waar hij in zijn debuut My Joy de nasleep van de oorlog invoelbaar maakte, duikt In the Fog letterlijk in het strijdgewoel, waarbij drie partizanen zich in een complexe morele (en narratieve) knoop leggen. dvd | De Filmfreak/Contact Film

Nieuwe tieten | Openhartig egodocument over het besluitvormingsproces rondom de preventieve borstoperatie en -reconstructie van regisseur Sacha Polak (Hemel) stelt grote vragen in een intiem universum. Wat is leven? Wat is dood? Wat is ziek zijn? Wat wil ik weten? En wat kan ik doen? Kan ik mijn eigen sterfelijkheid beheersen? dvd | De Filmfreak



The Grand Budapest Hotel | Wes Anderson voert zijn publiek mee naar een vervallen hotel, en toont ons hoe prachtig het ooit was, of geweest had kunnen zijn, in deze lofzang op vergane glorie. De lelijkheid die er voor in de plaats kwam biedt weinig troost. Het mooie verhaal dat Anderson er van maakte des te meer. dvd/blu-ray | Fox



Just the Wind | Een dag uit het leven van een Roma-gezin in Hongarije, overschaduwd door de dreiging van dodelijk racistisch geweld. dvd | De Filmfreak/Contact Film



Diplomatie | Volker Schlöndorff is terug van weggeweest. De regisseur van Die Blechtrommel leek enkel te kunnen gedijen in de jaren 70 en 80, maar zijn toneeladaptatie Diplomatie blijkt naast een intens verbaal duel tussen een Duitse generaal en een Zweedse consul ook een spannende karakterstudie die vraagtekens plaatst bij de rol van diplomatie. dvd, vod | Lumière




Privacy-documentaires
Vijf confronterende docu's over ons openbare leven

Kun je geen bit van een byte onderscheiden? Denk je bij apps nog altijd aan je buikspieren? Deze vijf documentaires brengen je op de hoogte van de brave new world van online privacy, en vooral het gebrek daaraan. Al word je er misschien niet enthousiaster van om die wereld te betreden.

Door Joost Broeren



We Live in Public
2009 | In de late jaren negentig organiseerde internetondernemer Josh Harris, nadat hij miljoenen had verdiend in de internetbubble en als eerste een online televisiekanaal had opgericht, een aantal sociale experimenten/kunstperformances die een schrikbarend vooruitziende blik op onze hedendaagse online maatschappij tonen. Voor Quiet verzamelde Harris ruim honderd mensen in een ondergrondse bunker, waar ze dertig dagen lang onder permanent cameratoezicht leefden — zelfs op het toilet en in hun slaapkamers. Voor We Live in Public ging hij een stap verder en maakte hij zes maanden lang iedere centimeter van zijn eigen appartement openbaar via webcams en microfoons. Het kostte hem zijn relatie: openbaarheid en intimiteit laten zich moeilijk mengen, zo bleek."Alles is gratis, behalve de beelden die we van je maken. Die zijn van ons." Dat uitgangspunt, dat Harris alle deelnemers aan Quiet voorlegt, beschrijft exact de modus operandi waarmee Facebook, Google en andere bedrijven waarvan we de namen niet per se kennen hun geld verdienen. Regisseur Ondi Timoner was er destijds bij, en geeft in We Live in Public een confronterende blik van binnenuit op de excessen en vernietiging die een leven onder permanente observatie kan veroorzaken — zelfs als die observatie zelfverkozen is. Te zien op dvd (import, IndiePix)



Terms and Condi­tions May Apply
2013 | En ja, we kiezen er dus zelf voor. We tekenen voor al die inbreuken op onze privacy. Letterlijk, als we haastig langs de 'terms and conditions' klikken bij het installeren van programma's op onze computers of apps op onze tablets en telefoons. "Als er iets is waarvan je niet wil dat anderen het weten, zou je het misschien sowieso niet moeten doen", flapte toenmalig Google-directeur Eric Schmidt er ooit in een interview uit. Een nogal simplistische kijk op onze privacy, die echter tekenend lijkt voor de houding die bedrijven als Facebook en Google hebben.
Terms and Conditions May Apply maakt systematisch (en op Amerikaanse wijze entertainend) duidelijk hoeveel we al met al weggeven, en vooral: hoe diverse overheden daarmee aan de haal gaan — de film focust uiteraard op de Amerikaanse samenleving, maar de argumenten zijn simpel genoeg te extrapoleren. Een wereld waarin een grappig bedoelde tweet of een onschuldige zoekopdracht in Google reden zijn voor een politie-inval, is allang geen dystopische toekomst meer, maar angstaanjagende realiteit. Te zien via tacma.net



Erasing David
2009 | Hij heeft zijn achternaam in ieder geval mee voor het project dat hij heeft bedacht: filmmaker David Bond wil verdwijnen. Maar met die beroemde spion heeft hij verder bar weinig van doen; David is een gewoner dan gewone man, en dat is ook precies wat hij wil zijn. Maar als hij een brief van de Britse overheid krijgt waarin staat dat dankzij een lek in een database gegevens over zijn dochter van nog geen twee jaar oud op straat zijn komen te liggen, besluit hij te onderzoeken of het überhaupt nog mogelijk is om te verdwijnen. Hij pakt zijn tas, kust zijn zwangere vrouw en dochter gedag en verdwijnt — achtervolgd door een stel privé-detectives die hij voor de gelegenheid inhuurt.
Die Morgan Spurlock-achtige gimmick is de drijvende kracht achter Erasing David, en geeft de film zijn vaart en zwartkomische humor. Het achtervolgingsverhaal is soms net iets te opzichtig in scène gezet, vooral in vroege scènes waarin een veiligheidsexpert herhaaldelijk op onverwachte plekken opduikt om Bond te waarschuwen zijn gegevens niet weg te geven. Maar het houdt wel de vaart in de vertelling, en maakt de woorden van die experts (die David voordat hij vertrok ook al sprak) des te urgenter. Te zien op dvd (import, Drakes Avenue)



Panopticon
2012 | Als je het allemaal bij elkaar optelt, klinkt het inderdaad een beetje paranoïde: de overheid filmt ons op straat, de slijter checkt digitaal onze leeftijd, en Facebook onthoudt alles. Maar zoals filmmaker Peter Vlemmix zelf zegt in zijn onafhankelijk geproduceerde, gratis op internet beschikbare documentaire Panopticon: moeten we niet hoognodig allemaal wat wantrouwender worden, in plaats van onomkeerbare inbreuken op onze privacy te tolereren?
Vlemmix gaat in grote lijnen hetzelfde te werk als zijn buitenlandse collega's: met zijn persoonlijke ervaringen en vragen als vertrekpunt, reist hij langs experts en deelt hij wat hij ontdekt met het publiek. En waar hij mee komt is, hoewel schokkend in zijn opeenstapeling, niet per se nieuw: alles wordt geregistreerd en de databases waarin alles wordt opgeslagen zijn lek. Maar Vlemmix raakt een snaar wanneer hij zich afvraagt waarom we er ons in Nederland zo weinig zorgen om lijken te maken. Veel minder, in ieder geval, dan in buurland Duitsland. De experts in Panopticon wijten het aan een verschil in onze relatie met de overheid: waar de Duitser dankzij de recente geschiedenis een gezonde weerstand tegen te grote overheidsbemoeienis heeft, heeft de Nederlander een vertrouwen in de goedaardigheid van zijn 'regenten' die wellicht niet meer van deze tijd is. Te zien op panopticondefilm.nl



Er gaat niets gebeuren
2013 | Zo erg als het is om in al deze documentaires uitgelegd te krijgen wat een inbreuk op onze privacy we zelf toestaan, het is nog een stuk confronterender om het gewoon te zien gebeuren. Voor zijn afstudeerproject Er gaat niets gebeuren, dat naast een korte experimentele film ook een installatie omvatte, ging St. Joost Academie-student Roeland van Doorn de straat op met een draadloze ontvanger gekoppeld aan zijn digitale filmcamera. Die twee eenvoudig beschikbare apparaten samen maakten het hem mogelijk om zonder problemen de signalen van draadloze beveiligingscamera's uit de lucht te plukken.Van Doorn begint in een winkelstraat, waar we er inmiddels (hoe erg dat ook is) min of meer gewend aan zijn dat we gefilmd kunnen worden. Maar gaandeweg de ruim tien minuten die de film duurt, toont Van Doorn beelden van camera's gericht op steeds intiemere locaties: kinderen spelend in een woonwijk, een hele reeks voordeuren, een achtertuin, een kinderkamer, en zelfs een bad.
Mensen komen vrijwel niet in beeld, behalve op de achtergrond, maar dat maakt de vragen die de film oproept alleen maar urgenter. Te beginnen met: waarom heeft iemand een beveiligingscamera op zijn bad gericht? Te zien op NPO Doc (film) en ergaatniets­gebeuren.nl (impressie installatie)



...en twee films met een positievere kijk

RiP — A Remix Manifesto
Met al die aandacht voor de informatie die we online weggeven, zouden we bijna vergeten dat het internet juist ook een enorme bron van informatie is. Brett Gaylors pleidooi voor de online remixcultuur viert die rijkdom, en vooral wat kunstenaars on- én offline daarmee voor elkaar weten te krijgen. Maar hun collagekunst stuit op een verouderd copyrightsysteem. Te zien via ripremix.com

Life in a Day
Nee, deze crowdsourced documentaire (geïnitieerd door YouTube) heeft geen inhoudelijk argument over het internet. Maar dit document van één dag op de aardbol kon alleen ontstaan dankzij het netwerk, én de bereidheid van mensen over de hele wereld om een deel van hun privacy op te geven: op 24 juli 2010 zonden duizenden mensen beelden uit hun levens in, die door Kevin MacDonald werden verwerkt tot een tijdscapsule. Te zien op YouTube




Import

Het beste uit het wereldwijde aanbod voor thuiskijkers deze maand, geselecteerd door Boudisque (boudisque.nl). Kijk voor een selectie uit het Nederlandse aanbod op filmkrant.nl.

Werner Herzog-collecties | Een dure zomer voor fans van Werner Herzog: in de Verenigde Staten en Engeland komen vrijwel gelijktijdig twee box-sets met zijn films uit. Tien films overlappen, maar beide sets hebben ook genoeg 'uniek' materiaal om ze los van elkaar de moeite waard te maken. dvd/blu-ray, r1/A (Shout! Factory) en r2/B (BFI)



Independencia | In de stijl van de vroege cinema — in zwart-wit, met geschilderde decors en veel melodrama — vertelt de Filippijnse IFFR-lieve­ling Raya Martin over de Amerikaanse inval in zijn land in de vroege twintigste eeuw. Met de Amerikanen nu eens als bad guys. dvd, r2 (Second Run)



Scanners | Precies op tijd voor wie thuis nog wil nagenieten van de David Cronenberg-expositie in EYE, deze nieuwe uitgave van zijn doorbraakfilm Scanners met als extra Cronenbergs veel minder geziene speelfilmdebuut Stereo, waarin telepathische krachten eveneens een hoofdrol spelen. dvd+blu-ray, r1/A (Criterion)



Frau im Mond | Fritz Langs laatste zwijgende film, gerestaureerd tot vrijwel zijn originele lengte. De plot over een groep ruimtereizigers die stranden op de maan is zowel een waarschuwing voor menselijke hoogmoed als een viering van menselijk kunnen. dvd+blu-ray, r2/B (Eureka!/Masters of Cinema)



Pickpocket | "Deze film is geen thriller", opent Robert Bressons vijfde speelfilm. Dat kun je wel zeggen: de film draait weliswaar om een man die een carrière als zakkenroller verkiest boven een respectabel beroep, maar heeft meer van doen met Dostojevski dan met Hitchcock. dvd+blu-ray, r1/A (Criterion)



top
Artikelen
Previously Unreleased School's Out for Summer
FilmSlot: Mooimakers verleggen geen grenzen
Hitchcocks perverse spel met privacy We zijn betrapt
De toekomst is nu
Een dag uit het leven van R.
Hollywood beste pleit­bezorger NSA
Surveillance art Gezien of niet gezien worden, dat is de vraag
Denken staat vrij? Dat dacht je maar

Interviews
Ken Loach over Jimmy's Hall 'Links heeft de betere dansers'
Fernando Eimbcke over Club Sándwich Mama met de zonnebrandcrème

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
Het nieuwe kijken De zweefspion
Op ooghoogte Surveilllance
Boeken
World Wide Angle (NL) Wie is er nou niet gefotografeerd?
Evenementen


Recensies
Bird People (Pascale Ferran over) Ground Control to Master Bird
Boyhood 'It is always right now'
Club Sándwich Mama wil 'm niet laten gaan
Despair De dubbelganger als identiteitsdief
Eastern Boys (Robin Campillo over) 'Ben je een goede immigrant of een gevaarlijke?'
Fading Gigolo Een nacht met Turturro
The Fault in Our Stars Magere Hein jaagt op bakvissen
Heli (Amat Escalante over) Betaald om te martelen
Helium Zware jongens in vakantiepark
Hotell (Lisa Langseth over) Postnatale anarchie
Jimmy's Hall De duivel in het dorp
Layla Fourie Aan de leugen­detector
Magic in the Moonlight Alleen magie kan ons redden
Mistaken for Strangers Broederband
The Reunion Die heerlijke vroegere schooltijd
Sepideh — Reaching for the Stars Astronaut wil ze worden
A Thousand Times Good Night Oorlogsfotografie is ook niet makkelijk
Zwei Leben Het nageslacht van de nazi's