The Missing Picture (L'image manquante)
Tom à la ferme
La jaula de oro
Les salauds
Snowpiercer
THE LIGHTHOUSE FilmThuis

THE LIGHTHOUSE
Overbodige mist

In haar speelfilmdebuut the lighthouse kiest Maria Saakyan, in tegenstelling tot in haar korte film farewell, niet tussen rauw realisme of pure fantasie.

Schoolhoofd Abu Sjawali heeft een hekel aan fantasie, hij is aanhanger van het rauwste realisme, zonder de minste toegeeflijkheid. Hij heeft schepsels nodig met de ergste lichamelijke verminkingen, aangetast door talloze besmettelijke, ongeneeslijke ziekten.
In het korte verhaal Het gevaar van fantasie van de Frans-Egyptische schrijver Albert Cossery runt 'professor in de bedelkunde' Abu Sjawali volgens deze filosofie zijn bedelaarsschool. Rauw realisme. Tot zijn afgrijzen hoort hij op een dag de geletterde Tewfik Gad in het koffiehuis spreken over een andere aanpak, die de mislukte intellectueel had opgestoken door jarenlang psychologie te bestuderen: één waarbij niet de koude, afgrijselijke toestand van het wezen van de bedelaar benadrukt wordt, maar waar hij wordt verfraaid, opgedoft, in de woorden van Abu als 'suikerpopjes met onschuldige, charmante maniertjes' wordt aangekleed. De werkelijkheid is al grauw genoeg, laten we 'm daarom transformeren, dankzij de kracht van onze fantasie! Opdat de toeschouwer geen medelijden meer zal hebben met de bedelaar, maar sympathie.

Visogen
Nu is de stap van een bedelaar naar een acteur snel gezet — de aalmoes is aandacht — en op gezette tijden kwam tijdens het kijken naar mayak (the lighthouse) van Maria Saakyan dan ook de geest van Abu Sjawali over mij. Flikker toch op met je fantasie! Je vertelt toch een grauw verhaal over onaanraakbaren in een ver weg kutdorp in Armenië, waar iedereen in oorlog is en oude vrouwen de zaag moeten hanteren? Het is toch allemaal klote daar? Blubber? Stront? Waarom dan die mistflarden? Waarom dan dat poëtische geneuzel over ronddwalende vogels, waarom dat gemijmer over dat-je-niet-weet-hoe-thuiszijn-voelt? Kijk toch om je heen, mens. Houd op met dromen! Een volslagen onredelijke eis, uiteraard, voor wie Saakyans korte film prosjenije (farewell) kent, tevens opgenomen op deze dvd. Een dialoogloze, 25 minuten durende elegie over geboorte, dood en de gekte van haar vader; teder en trefzeker gefilmd, met fantastische visogen en wegdrijvende vleeskaravanen.

Lichtgevende doodskisten
Maar alles wat haar in die 25 minuten wel lukte — namelijk een spanningsboog creëren, verschillende symbolen met elkaar laten interacteren, een ideeënrijkdom presenteren — dat lukt haar in de 75 van the lighthouse niet. Blijkbaar was haar fantasie niet groot genoeg voor een hele film, want een aantal malen moet de Russisch-Armeense in haar semiautobiografische schets terugvallen op rauw realisme, in de vorm van zogenaamd documentaire beelden. Om in godsnaam dan toch maar iets over de politiek-sociale situatie in haar land te vertellen. Maar het zijn juist deze scènes die schuren met de dromerige sequenties van hoofdpersoon Lena; beelden gevuld met lichtgevende doodskisten en opvliegende zwarte zwanen. Sterker: het haalt ze faliekant onderuit. En het haalt Lena onderuit. Juist door níet te kiezen voor rauw realisme of pure fantasie, maar door ertussen te gaan zitten, en van beiden een beetje te doen, heeft Saakyan de ziel uit haar film gesneden. Alle symbolen voelen gratuit aan. En alle realiteit betekenisloos.
Als filmmaker moet je uiteindelijk toch kiezen: Abu of Tewfik.

Mike Naafs

**

THE LIGHTHOUSE Regie Maria Saakyan, Rusland/Armenië, 2006, 80 minuten, Met Anna Kapaleva, Olga Yakovleva Distributie Second Run (import, regiovrij)


REVISION: APOCALYPSE 2
Wanstaltig, geniaal of allebei?

Murw gebeukt door de liters bloed die over het bioscoopscherm spuien, overkomt het me nog maar zelden. Maar Edwin Brienens waanzinnig psychotische revision: apocalypse 2 bevatte eindelijk weer een scène die me deed kokhalzen.

Het lichaam van een overspelige burgerman wordt operatief aan stukken gereten. Het begint met diepe messneden in hals en gezicht, vervolgens wordt er tergend traag een been afgezaagd. Om te culmineren in het met een heggenschaar openknippen van de buik en het één voor één lospeuteren van de organen. In een flits zien we hoe de kat zich te goed doet aan een stukje darm.
Dat is typisch Brienen, om zo'n gruwelijke martelscène zonder pardon te laten overlopen in een haast melige grap. Misplaatst? Wanstaltig? Of is het grensoverschrijdend? En simpelweg geniaal? Eigenlijk klopt het allemaal een beetje, want revision is Kult met een grote K. Zo buitenissig en zwaar over-the-top dat elke kwalificatie eigenlijk meteen de tegenovergestelde kwalificatie oproept. Brienen behoort daarmee tot een select groepje regisseurs: je kunt hem tegelijkertijd haten en van hem houden.

Naaktmodel
Werkelijk alles kan en alles mag in zijn dolgedraaide universum, waarop niet alleen de toeschouwer, maar ook de inhabitanten hun grip verliezen. Het aan lager wal geraakte naaktmodel Traci mijmert voor zichzelf uit over haar structurele identiteitscrisis en de peilloze diepte van haar bestaan. Wat Traci rest, is een orgie van verkrachting, marteling en moord. Dat gebeurt tegen de achtergrond van een door de massacultuur en -consumptie gecorrumpeerde samenleving, die niet anders kan dan haar eigen ondergang bewerkstelligen.
Als psychothriller à la black swan weet revision niet helemaal te overtuigen. Daarvoor word je onvoldoende meegesleept in Traci's zieke geest. Hetzelfde geldt voor de potentieel subversieve maatschappijkritiek die Brienen levert. Maar misschien is het beter om de film niet al te serieus te nemen. Laat staan om hem te labelen. Brienen overtreedt niet alleen de grenzen van de goede smaak, hij laat zich ook niet in een hokje proppen. Voor arthouse mist revision de verfijnde esthetiek, voor een ordinaire genrefilm de publieksbehaagzucht,  voor een avant-gardistisch experiment het verheven intellectualisme. Het is niets van dat alles en toch ook weer allemaal wel.

Niels Bakker

****

REVISION: APOCALYPSE 2 Regie Edwin Brienen, Nederland, 2009, 80 minuten Met Eva Dorrepaal, Clayton Nemrow Distributie Filmfreak


Top-10 import-dvd's

BATTLE BEYOND THE STARS
Een verhaal gebaseerd op the magnificent seven, geproduceerd door Roger Corman, met visuele effecten van James Cameron en een hoofdrolspeelster die zo schaars gekleed is dat er voor de tv-versie extra kleren werden bijgetekend — wat wil de echte scifi-fan nog meer? (Shout! Factory, regio 1)

AMERICAN GRINDHOUSE/NIGHTMARES IN RED, WHITE AND BLUE
Voor wie het graag meta heeft: een klassieke grindhouse-double bill, maar dan met twee documentaires over het genre van de exploitatiecinema. (Lorber Films, regio 1)

SET THE PIANO STOOL ON FIRE
De meester en zijn leerling: Alfred Brendel, volgens velen de grootste nog levende klassiek pianist, bereidt zich voor op zijn pensionering. Hij geeft les aan zijn veelbelovende pupil Kit Armstrong en geeft een afscheidstournee. (Artificial Eye, regio 2)

THE MUSIC ROOM
Sfeervolle film, de eerste die Satyajit Ray maakte na zijn klassieke Apu-trilogie, vertelt over een landeigenaar die na de dood van zijn zoon en dochter in de muziekkamer van zijn afbrokkelende huis terugdenkt aan betere tijden. (Criterion, regio 1)

LEON MORIN, PRIEST
Deze eerste van drie samenwerkingen tussen regisseur Jean-Pierre Melville en acteur Jean-Paul Belmondo, die elkaar in 1960 ontmoetten op de set van Jean-Luc Godards à bout de souffle, is een  sensueel drama over een priester in oorlogstijd. (Criterion, regio 1)

THE KREMLIN LETTER
Diezelfde Melville omschreef deze grimmige film noir spionagethriller van John Huston, met bijrol voor Orson Welles als Rus, ooit als 'magistraal'. Gehannes ter voorkoming van de Derde Wereldoorlog. (Eureka Entertainment, regio 2)

THE SACRIFICE
In the sacrifice, de laatste film van van Andrei Tarkovski, breekt de Derde Wereldoorlog wél uit. En nog wel op de verjaardag van journalist Alexander, die in zijn wanhoop God smeekt de oorlog te voorkomen. Deze nieuwe uitgave biedt de film op Blu-Ray en een normale dvd-schijf met extra's. (Kino International, regio 1)

DAMNATION ALLEY
En dan heb je ook nog de tijd ná die Derde Wereldoorlog. Deze postapocalyptische film had in 1977 de zomerkraker voor studio 20th Century Fox moeten worden, maar werd nogal overschaduwd door een niemendalletje met de naam star wars. (Shout! Factory, regio 1)

TORSO
Als de typering 'Italiaanse seriemoordenaar-horror uit 1973' al niet genoeg zegt, doet de uitmuntende tagline dat wel: 'One Day She Met a Man Who Loved Beautiful Women... But Not All in One Piece'. (Blue Underground, Blu-Ray regiovrij)

SKIDOO
Deze notoire flop was Otto Premingers poging om op zijn 63e de nieuwe jeugdcultuur van de late jaren zestig te begrijpen; naar verluidt gebruikte zowel de regisseur zelf als komiek Groucho Marx (gecast als maffiabaas 'God') op de set LSD. Met soundtrack van popicoon Harry Nilsson, inclusief gezongen eindcredits. (Olive Films, regio 1)

Joost Broeren

Deze lijst is samengesteld door Boudisque (Vredenburg 31, Utrecht). Voor meer informatie ga naar boudisque.nl.



top
Artikelen
Filmfestival Cannes 2011 Apocalyptische visioenen en schitterende fantasieën
The Hollywood Banker Frans Afman (1933-2011)
Het nieuwe lowbudgetfilmen 'Het is allemaal wat losser. Daardoor durf je meer.'
Help, weer een knuffeldier!
Terugzien: ONE FLEW OVER THE CUCKOO'S NEST Verpletterende aanklacht blijkt zelf star ideologisch
FilmSlot Het digitale doekenmonster 2

Interviews
Ágnes Kocsis over ADRIENN PAL 'Monotonie is gevaarlijk'
Pablo Larraín over POST MORTEM De waanzin willen bevatten
Ken Loach over ROUTE IRISH Het Agressieproject
Céline Sciamma over TOMBOY Tussen tootsie en boys don't cry

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
Spotlight Adam Goldberg
FilmBoeken Serge Daney
FilmPers
Ebele Wybenga (Upload Cinema) Fancultuur
Actie!
World Wide Angle (NL)
Evenementen (Focus)


Recensies
(UNTITLED) Liefdevol spotten met de kunst
A L'ORIGINE Creatief met asfalt
ADRIENN PAL Lekker avonddienst in het mortuarium
CLUB ZEUS Verbeek legt de ziel van zijn generatie bloot
INSIDIOUS Op het slappe koord tussen horror en humor
KUNG FU PANDA 2 Vrolijk gestuntel van vliegende panda
LA NANA Kattig dienstmeisje slaat terug in smoelwerk van de kijker
POST MORTEM Een misdaad in al zijn naaktheid
RABAT Uitmuntende acteurs in melancholische roadmovie
ROUTE IRISH Voorspelbaar pamflet
SOURCE CODE Wakker worden in een ander lichaam
TOMBOY Een meisje met een piemeltje van klei in zijn zwembroek
TOUS LES SOLEILS Tarantella laat de zon weer schijnen
THE TREE OF LIFE Terrence in Wonderland
THE TRIP Vergrootglas op de roem