Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Rampling en Southcombe op de set Barnaby Southcombe regisseerde zijn moeder Charlotte Rampling in I, Anna

'Hé mam, het is tijd voor je pijpscène'

Het was voor actrice Charlotte Rampling helemaal geen uitgemaakte zaak dat ze in het speelfilmdebuut van haar zoon Barnaby Southcombe de hoofdrol zou spelen, vertelde hij: "Ze zag helemaal niets in het eerste treatment dat we haar stuurden. Dus toen het scenario af was hebben we het eerst maar naar haar agent gestuurd."

Door Dana Linssen

"Kennen wij elkaar niet ergens van?", is het eerste wat regisseur Barnaby Southcombe (1972) vraagt als hij de interviewruimte binnenkomt waar een groepje journalisten klaar zit om hem over zijn speelfilmdebuut I, Anna te ondervragen. De journaliste is perplex. "Het is dan ook wel een heel slechte openingszin", provoceer ik. "Zelfs de personages in uw film, die zich voor een deel in de wereld van het speeddaten afspeelt, zouden daar denk ik niet meer wegkomen." De journaliste haalt opgelucht adem: "Tenzij ik nu zou zeggen, zoals in kom-hoe-heet-die-film-ook-alweer: 'Ja, inderdaad, biologieles bij Mevrouw Clarke, jij bent toch Simon?' Dan weten ze allebei dat ze liegen. Hij weet dat zij liegt en zij weet dat hij liegt. Dat is nog eens een interessant begin van een relatie."

Het is 2012. Southcombe is op het Filmfestival Berlijn om zijn film I, Anna te promoten, een psychologische thriller over een vrouw van middelbare leeftijd die zo wanhopig op zoek is naar een man dat ze de realiteit uit het oog verliest. Of misschien is ze die al eerder kwijtgeraakt. De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Elsa Lewin en voor de hoofdrol castte Southcombe actrice Charlotte Rampling. Toevallig ook zijn moeder. Southcome: "Ook in mijn film begint het met een leugen. Alleen de namen zijn anders."

Misschien moeten we het dan maar eens over liegen hebben, of over het niet-vertellen van de waarheid, zoals in de film. Is dat ook een vorm van liegen? "Die vraag is het hart van de film. Leugen en bedrog, maar ook de manier waarop mensen zichzelf voor de gek houden. Hoe moeilijker het is om dingen onder ogen te zien, hoe ingewikkelder dat kan worden. Een ander voorbeeld, niet uit de film, maar wat er wel mee te maken heeft: ik blijk volkomen verdrongen te hebben dat mijn moeder aanvankelijk helemaal niks in het eerste treatment zag. Daar hielp ze me gisteren in een ander interview fijntjes aan herinneren. Dat had ik volkomen geblokt. Ik weet alleen dat we het scenario een jaar later aan haar agent hebben gestuurd en dat ze het toen wel zag. Dus je kunt op die manier ook tegen jezelf liegen, en ja, dat heeft ook alles met de film te maken."

Hoe heeft u haar overtuigd? "Toen ik het boek van Elsa Lewin las, zag ik wel al meteen het gezicht van mijn moeder voor me. Maar goed, ze zag dat eerste idee dus niet zitten. Het is uiteindelijk het scenario wat haar heeft overtuigd."

En hoe was het om uw moeder te regisseren? Het is nogal een heftige rol, vol geweld en misbruik. "Dat is de rol. Het gaat over emotioneel complexe mensen die in extreme situaties terechtkomen. Maar makkelijk is het niet. Het was uiteindelijk haar professionaliteit, zij heeft me er doorheen gesleept. Het was een heftige, geconcentreerde draaiperiode. Op een dag — en dan ook nog de dag dat we die gevreesde pijpscène moesten opnemen — kwam een van haar oudste vriendinnen op de set, die ik misschien twintig jaar niet had gezien. Ze zei zoiets als: 'Oh wat ben je volwassen geworden, hoe is het nou om met je moeder te werken?', terwijl ik op het punt stond om zoiets te zeggen als 'hé mam, het is tijd voor je pijpscène.'"

Die befaamde pijpscène lijkt heel erg vanuit een vrouwelijk perspectief gefilmd, hoe nietsontziend hij ook is: geef die man wat hij wil en dan wegwezen. "Ik kan me nog herinneren dat ik ooit heel gechoqueerd was toen een vrouw mij vertelde dat orale seks voor veel vrouwen veel minder emotioneel was dan geslachtsgemeenschap. Het leek mij altijd veel intiemer en onderdaniger. Maar ik begrijp het nu wel. Er is minder emotionele lading, en daardoor is het minder dociel. Het is hoe Anna's vriendin het zegt: het is iets wat je moet doen om ergens anders terecht te komen. En er zijn zat vrouwen die tot orale seks overgaan om gewoon maar van een man af te zijn.
"Mijn moeder heeft iets heel koelbloedigs en professioneels, dus die stort zich gewoon in die scène, waardoor het allemaal ook niet zo'n punt is. Het was natuurlijk mijn eerste bioscoopfilm, maar ik heb theater gedaan en veel televisie, en een deel van het geheim is je omringen met mensen die meer weten dan jij."

Zoals uw cameraman? De visuele stijl van de film, de architectuur en de afgepaste kaders lijken heel belangrijk als contrast met de mentale desintegratie van Anna. "Ik zag al vanaf het begin voor me hoe deze mensen gevangen zaten in de kille architectuur van de stad. Het zijn mensen die vervreemd en ontheemd zijn, en dat wilde ik laten zien door het gebruik van lijnen, grids en herhalende structuren. Dus ik gebruik high tech-locaties, maar ook een heleboel anachronistische elementen, zoals antwoordapparaten en telefooncellen, om aan te geven dat Anna uit de tijd geworpen is. Ik wil laten zien dat de tijd heeft stilgestaan sinds de laatste keer dat Anna emotioneel in leven was."

Werd u daar door het boek door geïnspireerd, of is dat uw interpretatie? "Het boek gaat meer over mensen die in een kwetsbare toestand proberen een hand naar de wereld uit te steken en alsnog liefde vinden. Het is in een doorlopende monologue interieur geschreven en ik wilde per se geen voice-overs gebruiken. Dus heb ik daar een uiterlijke, visuele vorm voor gevonden. Ik werk voor televisie zoveel met dialogen, dat ik me nu graag in beelden wilde uitdrukken."

Uw film is deels een detectivefilm en deels een psychologische zoektocht. Hoe ligt voor u de balans? "Producenten en distributeurs willen altijd meer antwoorden. Zelf hou ik meer van films die iets overlaten aan de verbeelding. Dat is lastig. Bovendien weet je zodra je een script hebt geschreven zelf alle antwoorden en vanaf dat moment is het moeilijk om je nog onbevangen af te vragen wat het publiek allemaal door zal hebben of niet. De meeste toeschouwers zijn zo opmerkzaam. Ze zien de kleinste dingen. Een teddybeertje dat aan een boom gebonden is in het voorbijgaan. En dan is het heel vervelend als ze dat later allemaal nog een keer uitgelegd moeten krijgen."

Anna lijkt op iemand die in de mist verdwaald is, maar geldt dat niet ook voor Gabriel Byrne, die de politieman speelt? "Natuurlijk, daarom voelen ze zich tot elkaar aangetrokken. Hij herkent zowel haar gemoedstoestand, als dat er iets niet pluis is. Maar zij ziet ook zijn kwetsbare kant. Op een bepaalde manier spiegelen hun karakters elkaar. Ze bevinden zich allemaal in een soort schemering, entre chien et loup, wat zowel op het schemerlicht slaat, als op het feit dat je niet weet wie wie opjaagt."

Op dat moment zou je het ook als een romance kunnen zien. "Die interpretatie wordt niet door iedereen gedeeld, maar ja, inderdaad."

En wat denkt u? "Persoonlijk haal ik er iets heel positiefs uit. Ik geloof in een vorm van verlossing. In hoop. Hoe diep je ook zinkt. Deze mensen komen door iets heel verschrikkelijks op elkaars pad, maar misschien helpt ze dat wel om een nog veel dieper liggend trauma te overwinnen. Meer kunnen we er niet echt over zeggen hè, want dan verklappen we teveel..."



top
Artikelen
Cannes 2013 (1) Twee keer uit je stoel geblazen
Cannes 2013 (2) Ontbrekende beelden
Cannes 2013 (3) Alles danst en duizelt
Een bord vol Fellini De schaduw van het feest
Mode Biënnale Arnhem Vlijmscherpe naaldhakken
Voorjaarsoverleg 2013 Het verdriet van Nederland
Expositie 25 jaar Pixar Op volwassen ooghoogte

Interviews
Greta Gerwig en Noah Baumbach over Frances Ha Een vriendschap die net een liefdesrelatie is
Laurent Cantet over Foxfire Geheime meisjesbende
Barnaby Southcombe regisseerde zijn moeder Charlotte Rampling in I, Anna 'Hé mam, het is tijd voor je pijpscène'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
Sanne Vogel
Op ooghoogte A Story of Children and Film
Het nieuwe kijken Netflix
Boeken: Rebelse geest
FilmSlot: Zijn we nou nog steeds bang voor onszelf?
World Wide Angle (NL) Toon
Evenementen


Recensies
Before Midnight Ze worden ouder en saaier, maar de seks wordt beter
Bellas mariposas Een lange, landerige dag
Foxfire Taalbarrière
Frances Ha Iemand worden
I, Anna Moord in Londen
The Iceman Het januskopleven van een huurmoordenaar
Infancia clandestina Opgroeien tussen de vuurwapens
The Last Sentence Luis in de pels
Now You See Me Haperende trukendoos
Only God Forgives Fantasmagorische kladderadatsch
The Sapphires Hectische tournee
Tabu Liefde, geld, verleden: Alles is verloren
Trance Onversneden Boyle
Die Wand Waar is de wereld gebleven?