Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
A Field in England Thuiskijken

A Field in England
In een cirkel van paddenstoelen

De schaduw van Jodorowsky hangt over A Field in England, Ben Wheatley's ontregelende kijk op de Britse zeventiende eeuw. Via de VOD-platformen hoopt deze cultfilm zijn publiek te vinden.

Door Mark van den Tempel

Drie zeer diverse films (Down Terrace, Kill List en Sightseers) hebben Ben Wheatley tot Engelands meest avontuurlijke regisseur gepromoveerd. Of hij zijn status weet uit te bouwen tot die van gearriveerd cineast zullen we weten wanneer volgend jaar zijn eerste grote productie het licht ziet: de verfilming van J.G. Ballards High Rise. Maar eerst wordt in Nederland nog snel even cultfilm nummer vier online gedumpt. Tenminste, zo voelt het een beetje met de lancering van A Field in England. Geen theaters, geen dvd, maar direct via iTunes en de VOD-platformen te betrekken.
Heel vreemd is die keuze niet, want het publiek voor A Field in England zal klein zijn. We schrijven de zeventiende eeuw, en een burgeroorlog verscheurt Engeland. Het is de tijd van lange capes, slappe hoeden en slechte gebitten. Een burgerman, Whitehead genaamd, heeft zich zonder kleerscheuren uit een bloedige veldslag weten terug te trekken. Midden op het Britse platteland krijgt hij gezelschap van drie haveloze avonturiers.
Whitehead heeft een missie, zo lijkt het. Voor een niet nader genoemde opdrachtgever moet hij alchemist en waarzegger O'Neil zien op te pakken. Deze heeft occulte geschriften gestolen die terug moeten naar de eigenaar. Ze treffen O'Neil midden in een magische cirkel van paddenstoelen, waar ze de alchemist met een touw (!) uit weten te trekken. Dan kan de krachtmeting tussen de twee geleerde mannen beginnen.
O'Neil denkt de paranormaal begaafde Whitehead te kunnen inschakelen bij het vinden van een begraven fortuin. Hij neemt de burgerman mee in een tentje op de hei, waar vervolgens een vreselijke kwelling plaatsvindt. Tenminste, daar gaan we maar van uit, omdat de camera keurig buiten blijft wachten. Het is Wheatley ten voeten uit: alle voor de hand liggende trucs om zijn film eens lekker eng te maken, heeft hij opzij geschoven. De aanzienlijke wonden die sommige van de mannen oplopen worden door het gebruik van zwart-wit nooit akelig. En een open vlakte in het volle daglicht is natuurlijk ook niet snel angstaanjagend.
A Field in England beweegt zich veel meer op het terrein van Herzogs Aguirre, the Wrath of God of Jodorowsky's El Topo dan in het horrorgenre. Het is bewust ontregelende cinema die zijn kracht haalt uit de verwarring die wordt gezaaid. Is iedereen soms high van die paddenstoelen? Dood? Dat doet Wheatley iets minder overtuigend dan zijn illustere voorgangers. Hele stukken zijn gewoon saai doordat je als kijker geen idee hebt waar deze mannen nou precies naar op zoek zijn.
Wat doet de film dan wel goed? Het zwart-witgebruik geeft Field een overtuigingskracht die kleur niet snel had geboden. Wheatley experimenteerde met heel goedkope lenzen die voor een mooie vervreemding zorgen. Het taalgebruik heeft een schitterende tijdloosheid, en bevat uitspraken als "If wishes were horses, beggars would ride". Een volksliedje ontpopt zich tot een melancholieke herkenningsmelodie. En een paar keer lijkt Wheatley zelf wel onder invloed van psychedelica en gaat hij zichzelf visueel te buiten, met memorabel resultaat.
We moeten A Field in England gewoon zien als de klein gebudgetteerde stijloefening die hij is. Een vormexperiment van een talentvol regisseur die in de toekomst met meer geld nog heel bijzondere dingen zal laten zien. Althans, dat hopen we.

A Field in England | Groot-Brittannië, 2013 | Regie Ben Wheatley | zwart-wit, 91 minuten | Op video-on-demand (Cinéart)


De Grote Oorlog, deel 4
Gallipoli

Omdat het dit jaar honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak, besteden we in dit herdenkingsjaar maandelijks aandacht aan een klassieke film over de Grote Oorlog.



De meeste films over de Eerste Wereldoorlog gaan over het front in België en Frankrijk. Daarom deze maand een film die zich op een geheel andere locatie afspeelt: Peter Weirs Gallipoli uit 1981. De film is vooral bekend door een vroege rol van Mel Gibson, destijds net doorgebroken in de eerste Mad Max-film (1979).De hoofdrol is echter weggelegd voor de tamelijk onbekend gebleven Mark Lee. Hij speelt sprinter Archy, die in mei 1915 zoals vrijwel alle Australische mannen vol zit met nationalistische sentimenten, maar te jong is om zich aan te melden bij het leger. Als hij mede-atleet Frank (Gibson) ontmoet, besluiten de twee dwars door het droge en hete Zuidwest-Australië naar Perth te trekken, om zich daar te laten inschrijven. Met wat liegen komen beiden door de keuring, waarna ze naar Caïro verscheept worden. Hun trainingskamp bevindt zich vlak bij de piramiden en samen met andere soldaten vermaken ze zich met de plaatselijke prostituees. Weir gebruikt de eerste helft van Gallipoli om de onschuld van deze jongens te benadrukken, iets wat vrijwel elke WO I-film doet. Het scherpt het contrast aan met de destructie die volgt, maar waarvan de personages op dat moment nog geen weet hebben.
Midden in de nacht landen ze bij het schiereiland Gallipoli, dat op de Turken moet worden veroverd om een geallieerde zeeroute naar Rusland veilig te stellen en te kunnen doorstoten naar Constantinopel, het huidige Istanbul. Helaas hebben de Turken zich diep ingegraven en beschikken ze over moderne mitrailleurs. De landing geeft een voorproefje van wat Archy, Frank en hun maten te wachten staat: het constante gedreun van mortiervuur is niet te harden.
In de climax reconstrueert Weir de desastreus verlopen Slag om Gallipoli. Hij laat omstandig zien hoe een arrogante generaal en in het heetst van de strijd theedrinkende Britse commandanten, die wisten dat een aanval futiel was, een humanitaire ramp veroorzaken waarbij meer dan 40.000 soldaten (waarvan bijna 9.000 Australiërs) het leven lieten. In Australië wordt deze traumatische gebeurtenis sinds 1916 herdacht als Anzac-dag (25 april), waarbij Anzac staat voor het Australian and New Zealand Army Corps.
Zo vormt Gallipoli een mooie aanvulling op het oorlog-als-waanzin-thema dat in andere landen geproduceerde WO I-films ook steevast opvoeren. Weirs op historische bronnen gebaseerde film biedt bovendien troost voor alle Australische nationalisten die zich tegen moederland Groot-Brittannië willen afzetten: de Britten komen er niet goed vanaf.
De meervoudige herhaling van Albinoni's sombere Adagio voor strijkers en orgel dient in Gallipoli als requiem voor de gevallenen — een geïnspireerd gebruik van bestaande muziek dat ongetwijfeld van grote invloed was op Oliver Stone, die zijn Vietnamfilm Platoon muzikaal dichtsmeerde met het Adagio voor strijkers van Samuel Barber.

André Waardenburg

Gallipoli | Australië, 1981 | Regie Peter Weir | Op dvd (Paramount)


Releases

Vijf hoogtepunten uit het aanbod voor thuiskijkers deze maand, beschikbaar op dvd, blu-ray of video on demand.

A Touch of Sin | De steeds gewelddadiger wordende Chinese maatschappij inspireerde Jia Zhang-ke tot een even explosieve als excentrieke martial arts-hommage. De film is nog maar amper begonnen of er liggen al tientallen lijken op de weg. Maar die genre-uitbarstingen ten spijt is Jia echter kritischer op zijn land dan ooit. dvd | Twin Pics



Les salauds | De nieuwe film van Claire Denis is geen feelgoodfilm. Hij heet niet voor niets 'de klootzakken'. Want klootzakken zijn het allemaal in dit noodlotsdrama dat Denis aan de broeierige familieverhoudingen in William Faulkners controversiële incestroman Sanctuary (1931) en de fatale schaduwen van de film noir ontleende. dvd | De Filmfreak



Nebraska | Bruce Dern steelt de show als de chagrijnige Woody Grant, een oude man die de laatste rit van z'n leven lijkt te maken, in Alexander Payne's gevierde terugkeer naar zijn thuisstaat Nebraska. Het leverde Dern de prijs voor Beste Acteur in Cannes én een Oscarnominatie op. dvd, blu-ray | Cinéart



Child's Pose | Een dodelijk verkeersongeluk, een dreigende rechtszaak, enveloppen met geld. Zie je wel, Roemenië is corrupt. Maar misschien wil dit psychologisch drama, dat in Berlijn vorig jaar zowel de Gouden Beer als de internationale persprijs won, ook iets anders laten zien: een trefzeker neergezette psychologische studie van de verknipte moeder-zoonverhouding. dvd | Contact Film



Only Lovers Left Alive | Jim Jarmusch die een vampierfilm maakt. En dat middenin de heropleving van het genre dankzij dweperige tienermeisjes die van Robert Pattinson in Twilight dromen. De gothic vampiers Adam en Eve zijn de eerste en laatste geliefden op aarde in Jim Jarmusch' onweerstaanbare romantische ode aan de nachtvlinders van popmuziek en poëzie. dvd, blu-ray | Wild Bunch


The Canyons
Ranzig en doorgedraaid

Sex sells. En Hollywood ook. Alleen niet voor iedereen.



Het zit de schrijver van Taxi Driver niet mee. David Cronenbergs Maps to the Stars draaide vorige maand in competitie in Cannes en wordt uitgebracht in de Nederlandse bioscopen, maar Paul Schraders The Canyons gaat meteen naar dvd. Twee films over zielloos Hollywood als de binnenste cirkel van de hel. De één bejubeld, de ander verbannen. Terwijl het door Bret Easton Ellis geschreven kickstarterproject The Canyons in minstens één opzicht toch echt de betere film is.
The Canyons is terecht al Schraders zombiefilm genoemd. Het is een zielloze film over Hollywoodtypes die parasiteren op de energie en ideeën van nieuwkomers, totdat die het ook allemaal geen moer meer kan schelen. Schraders versie spreekt misschien minder direct tot de verbeelding en is minder komisch dan Maps to the Stars, maar z'n schijnbaar ongeïnspireerde B-film-plot en lusteloze acteren illustreren juist perfect wat de regisseur wil zeggen: dat Hollywood failliet is. De film mikt trouwens niet zozeer op de studio's en de blockbusters maar vooral op de massa tweede- en derderangs talent die daaronder bungelt in de voedselketen van Hollywood.
Het is niet toevallig dat Schrader pornoacteur James Deen en Lindsay Lohan liet opdraven voor de hoofdrollen. Deen — 'I have more IMDb credits than you do, Schrader! I've been in more movies than f**king Al Pacino!' (Hollywood Reporter) — heeft precies de juiste uitstraling en kan precies slecht genoeg acteren. En Lindsay Lohan, nou ja, u weet wel. Vorig jaar dacht iedereen dat die beruchte New York Times-reportage — 'Here is what happens when you cast Lindsay Lohan in your movie' — de doodsteek zou zijn voor Schraders film. En misschien was die dat toen ook wel. Maar achteraf kun je die ook lezen als een — opnieuw — perfecte viral voor Schraders verhaal over doorgedraaide sterretjes en ranzige geldschieters. Helaas had bijna niemand dat op dat moment door. Maar het is nog niet te laat.
Waar gaat het allemaal over? Deen speelt een rijkeluiszoontje die het liefst onbekenden in z'n villa uitnodigt voor kinky seks met z'n vriendin (Lohan natuurlijk), maar onder druk van z'n vader iets van z'n leven moet maken. Voor de vorm zet hij daarom een B-film-project op maar heeft niet door dat de hoofdrolspeler eigenlijk de ex van z'n vriendin is. Van het een komt het ander en dan ontploft de hele boel.
Fantastisch dus. Critici klaagden dat The Canyons voorbij alle idealisme en ironie is en alleen een gapende leegte laat zien, maar dat is juist het punt. Dit is precies zo'n ernstige film als Schrader, naast filmmaker nota bene ooit de auteur van een boek over het transcendentale in de films van Ozu, Bresson en Dreyer, altijd al voorstond. Als er in Hollywood nog spirituele ervaringen bestaan, zegt Schrader (en Cronenberg trouwens ook), dan is dat door geslik en gesnuif van poeders. God heeft het gebouw verlaten. Dat is wat Schrader wil laten zien en dat is uitstekend gelukt.

Ronald Rovers

The Canyons | Verenigde Staten, 2013 | Regie Paul Schrader | Kleur, 99 minuten | Op dvd (Koch Media)


Overlord
D-Day op intieme schaal

Naadloos vermengt Overlord documentaire beelden van de aanloop naar D-Day en de landing op de Normandische kust met dertig jaar later gefilmde fictie, en legt zo impliciet het voortschrijdend inzicht over de oorlog bloot.



Het is deze maand zeventig jaar geleden dat de geallieerde troepen landden op de Normandische kust op D-Day, het startschot van operatie Overlord. Het zal op Nederlandse tv-zenders ongetwijfeld reden zijn om Saving Private Ryan weer eens van stal te trekken, maar voor wie dat te bombastisch of, nu ja, Spielbergiaans is, raden we Criterions nieuwe uitgave van de Britse productie Overlord aan, een zeldzaam kleinschalig en melancholisch werk over die grote slag.
Overlord is het resultaat van drie jaar archiefonderzoek in het Britse Imperial War Museum door de van origine Amerikaanse regisseur Stuart Cooper. Hij spitte er door duizenden uren aan documentaire beelden van de Britse legerhandelingen voorafgaand aan en tijdens de operatie. In Overlord worden die beelden op ingenieuze wijze ingebed in een fictieverhaal over één soldaat. Tom Beddows (Brian Stirner) wordt aan het begin van de film opgeroepen voor actieve dienst, en is na zijn training aanwezig bij de landing in Normandië. Maar de film focust in de eerste plaats op zijn persoonlijke beleving: de vertwijfeling over de oorlog, de berusting in de hem opgelegde taak, de onvermijdelijke opname in de massale machinerie van de oorlog.
Stuart Cooper won voor Overlord, net als voor zijn debuut Little Malcolm and His Struggle against the Eunuchs een jaar eerder, een Zilveren Beer op het filmfestival van Berlijn, maar zakte in Hollywood in de jaren tachtig en negentig af naar het maken van goedkope en veelal waardeloze televisiefilms met titels als Dancing with Danger en Bitter Vengeance. Alleen al op basis van Overlord verdient hij echter zijn plaats in de filmgeschiedenis. In samenwerking met cameraman John Alcott (vooral bekend om zijn werk met Stanley Kubrick) weet hij de nieuwe fictiebeelden naadloos aan te laten sluiten op het documentaire materiaal, maar ook ruimte te creëren voor een frissere alles-mag-film­stijl geënt op de Europese nouvelle vague. Daarmee slaat hij bovendien een unieke brug tussen twee tijdperken, en tussen twee visies op wat oorlog is: de heroïsche en doelbewust opruiende beelden die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gemaakt, worden gekleurd door een cynischer blik op wat oorlog met een mens doet die meer past in het tijdperk van de Vietnam-oorlog.

Joost Broeren

Overlord | Groot-Brittannië, 1975 | Regie Stuart Cooper | Zwart-wit, 83 minuten | Op dvd en blu-ray, import (Criterion, r1)


Import

Het beste uit het wereldwijde aanbod voor thuiskijkers deze maand, geselecteerd door Boudisque (boudisque.nl).

Exhibition | 'Verontrustend, speels ideosyncratisch en op een duistere manier geestig', noemde de Britse critica Carmen Gray deze film van Joanna Hogg in haar bijdrage aan Slow Criticism 2014. De disfunctionele relatie van kunstenaarskoppel D en H komt op scherp te staan wanneer ze hun huis willen verkopen. dvd, blu-ray (r2/B) Articifial Eye



L'eclisse | Het ambigue einde van Antonioni's film wist Amerikaanse distributeurs bij de eerste uitbreng in 1962 zó te ontrieven, dat ze simpelweg de laatste zeven minuten van de film af knipten. Criticus Jonathan Rosenbaum noemt juist deze passage 'misschien wel de krachtigste sequentie uit Antonioni's oeuvre'. dvD+blu-ray (r1/A) Criterion



Too Late Blues | Na het onafhankelijk geproduceerde Shadows maakte John Cassavettes deze film voor studio Paramount. De centrale worsteling van band­leider Ghost (gespeeld door muzikant Bobby Darin) is die van Cassavettes zelf: ga ik voor het geld of doe ik het op mijn eigen manier? dvd+blu-ray (r2/B) Eureka/Masters of Cinema



Cousin Jules | Omdat regisseur Dominique Benicheti er in 1973 op stond dat zijn documentaire alleen vertoond mocht worden in CinemaScope en met stereogeluid, bleef deze parel lange tijd ongezien: de kleine theaters waar deze ode aan het rurale leven had moeten draaien, konden het niet aan. Nu inhalen! blu-ray (rA) Cinema Guild



Camera Obscura | The Walerian Borowczyk Collection met vijf speelfilms en veertien kortfilms uit het omvangrijke oeuvre van deze provocatieve Poolse filmmaker, plus uitgebreide extra's. Borowczyk onderzocht in zijn werk de grenzen van het betamelijke — misschien daarom dat hij onterecht in vergetelheid raakte? dvd+blu-ray (r2/B) | Arrow academy



top
Artikelen
Cannes 2014 De glamour en het grote verdwijnen
Cannes 2014 (2) Wat was de vrouwelijke blik?
Cash rebate kost creatieve vrijheid
Robert McKee's Story-seminar Power house performance

Interviews
De Dardennes over Deux jours, une nuit 'Wie vecht blijft leven'
Forest Whitaker over City of Violence 'Ik wil het liefst verdwijnen'
Pan Nalin over Faith Connections 'Waar begint het pad naar een verlichte ziel?'
Kelly Reichardt over Night Moves De wereld redden, maar tegen welke prijs?
Richard Ayoade over The Double 'Zonder de juiste papieren ben je schijnbaar niemand'
Philip Gröning over Die Frau des Polizisten 'Liefde draagt automatisch een aspect van verwoesting in zich'
David Gordon Green over Joe 'Ik zocht naar de gekte in de ogen van Nicolas Cage'
Robert McKee De romantische komedie is nog niet dood
FilmSlot: David Cronenberg 'We hoeven niet bang te zijn dat de zon op zal branden want dat gaat sowieso gebeuren'
David Cronenberg 'Sommigen gaan biechten, ik maak liever films'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Bedien jezelf
Het nieuwe kijken Look up
Op ooghoogte David Cronenberg
Boeken: Evolution Provocateur vindt zichzelf steeds opnieuw uit
Evenementen


Recensies
Afscheid van de maan Papa en de seksuele revolutie
Borders (Jacqueline van Vugt over) 'Africa. don't come eh?', sneert ze
City of Violence Potsierlijke thriller in Zuid-Afrika
Deux jours, une nuit Dit kan niet de bedoeling zijn
The Double Jezelf als je grootste vijand
Enemy Spiegel spiegel wie is de mooiste in het land
Faith Connections Het festival van 100 miljoen
Die Frau des Polizisten De stilte, opnieuw
Grace of Monaco De vurige wensdroom van Hollywood
The Homesman Toch weer testosteron onder de zon
In the Name of Gordiaanse knoop
Joe Ingehouden gekte
Maïdan 'Waar zijn dan al die fascisten?'
Night Moves Voortvluchtige ideeën
The Rover Na de Apocalyps niet iemands auto jatten
Transcendence Machine-­messias
The Two Faces of January Niet goed, geld kwijt
Una via a Palermo Plassen als een cowboy
Videodrome Het oude vlees smaakt nog prima
We Are What We Are Luik in de vloer
Das Wochenende 'Du bist Pop!'