The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Het Ketelhuis Cash rebate kost creatieve vrijheid

De nieuwe filmstimuleringsregeling moet de productiviteit van de Nederlandse filmsector verhogen. En betere films opleveren. Hoe gaat dat samen?

Ze is er: de cash rebate. De nieuwe belastingvoordeelregeling voor nationale en internationale filmproducties die in Nederland hun geld besteden aan producenten, makers, crewleden of postproductiebedrijven. Lokaas van jaarlijks zo'n 20 miljoen euro dat grotere internationale vissen naar Nederlandse wateren moet lokken om de lokale bedrijvigheid te bevorderen. Belangrijkste argument daarvoor was de achterstandspositie van Nederland ten opzichte van andere Europese landen en regio's die al wel dergelijke voordelen boden. Vaak werd daarbij gewezen op de aantrekkingskracht van de Belgische tax shelter. Die had de afgelopen jaren zoveel werk aan Nederlandse bedrijven onttrokken dat het zelfs faillissementen tot gevolg had. Maar ook Hongarije, Ierland en Zuid-Afrika bewezen zich als aantrekkelijke coproductielanden.
Is met de nieuwe maatregel 'het Belgenprobleem' nu opgelost? Dat valt nog te bezien. Want waarom zouden Nederlandse producenten de Nederlandse cash rebate niet combineren met de Belgische tax shelter? Dan moet de productie wel voldoende 'punten' scoren op buitenlandse inbreng, ten koste van — nog steeds — Nederlandse cameramannen, editors, licht- of geluidsmannen, componisten, production designers of acteurs.
Belangrijkste winnaars lijken daarom vooralsnog de Nederlandse productiehuizen die er een loket bij hebben gekregen en de sleutel vormen tot de Hollandse vleespotten. Ook de staat wint, die profiteert van buitenlandse bestedingen en extra binnenlandse bedrijvigheid. Het Filmfonds wint aan belang als boekhoudkundig kantoor met het meerwerk rond de aanvragen, het turven van de punten en het organiseren van de controle op de bestedingen.
Maar wat zit er in voor de creatieven? De regeling zegt als bijkomend doel 'ook' de 'kwaliteit en diversiteit van filmproducties' te willen bevorderen. Wie de regeling doorneemt, stuit eerst op de standaard 'culturele voorwaarden' die het Europese recht verbindt aan geoorloofde overheidssteun: het moet bijvoorbeeld gaan om acteurs met een binding met Nederland, een script gebaseerd op een Europees boek, historische figuren of Nederlandse locaties. Daarna volgt een waslijst aan administratieve eisen aan de bestedingen.
Over de waarde van films als cultuurgoed wordt — in pakweg twee alinea's in de algemene uitleg — gezegd dat ze 'een beslissende invloed hebben op- en een weerspiegeling zijn van onze maatschappij.' Waarna wordt gesteld dat 'de culturele dimensie het best gediend is met een economisch gezonde en duurzame sector': een directe koppeling tussen de culturele betekenis van film en de economische waarde ervan. Voetstoots wordt er vervolgens van uit gegaan dat een stijgende economische activiteit de kwaliteit van films ten goede komt, want: "Het verhogen van de productiviteit moet leiden tot meer kansen voor talent om zich te ontwikkelen en voor innovatie, waardoor de infrastructuur wordt versterkt en de kwaliteit wordt gestimuleerd. Internationale coproducties leiden tot uitwisseling van kennis en talent."
Dat is wat kort door de bocht, gezien de lange lijst voorwaarden en definities die de creatieve vrijheid van filmmakers eerder beperkt dan uitbreidt. Wat draagt een Amerikaanse Hollywoodproductie bij aan de kwaliteit van de Nederlandse cinema als de keuze is gevallen op een lagelandse locatie als aantrekkelijke financiële aftrekpost? Hoe inhoudelijk betrokken is een Nederlandse producent bij een buitenlandse minoritaire coproductie als hij zijn 'production fee' ook zonder bemoeienis opstrijkt? Wat leert een geluidsman die staat te hengelen op een set waar hij de voertaal niet verstaat? Een acteur of cameraman wil niet voor een film worden ingehuurd (of gepasseerd) omwille van zijn nationaliteit, maar vanwege de kwaliteit van zijn werk. Als je kwaliteit werkelijk wilt bevorderen, moet creatieve vrijheid niet het sluitstuk zijn, maar het uitgangspunt.

Karin Wolfs

Tijdens het Voorjaarsoverleg op 18 juni 20.15 uur in Het Ketelhuis, Amsterdam wordt uitgebreid gesproken over de cash rebate.
Reserveren via 020 6840112 of info@ketelhuis.nl



top
Artikelen
Cannes 2014 De glamour en het grote verdwijnen
Cannes 2014 (2) Wat was de vrouwelijke blik?
Cash rebate kost creatieve vrijheid
Robert McKee's Story-seminar Power house performance

Interviews
De Dardennes over Deux jours, une nuit 'Wie vecht blijft leven'
Forest Whitaker over City of Violence 'Ik wil het liefst verdwijnen'
Pan Nalin over Faith Connections 'Waar begint het pad naar een verlichte ziel?'
Kelly Reichardt over Night Moves De wereld redden, maar tegen welke prijs?
Richard Ayoade over The Double 'Zonder de juiste papieren ben je schijnbaar niemand'
Philip Gröning over Die Frau des Polizisten 'Liefde draagt automatisch een aspect van verwoesting in zich'
David Gordon Green over Joe 'Ik zocht naar de gekte in de ogen van Nicolas Cage'
Robert McKee De romantische komedie is nog niet dood
FilmSlot: David Cronenberg 'We hoeven niet bang te zijn dat de zon op zal branden want dat gaat sowieso gebeuren'
David Cronenberg 'Sommigen gaan biechten, ik maak liever films'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Bedien jezelf
Het nieuwe kijken Look up
Op ooghoogte David Cronenberg
Boeken: Evolution Provocateur vindt zichzelf steeds opnieuw uit
Evenementen


Recensies
Afscheid van de maan Papa en de seksuele revolutie
Borders (Jacqueline van Vugt over) 'Africa. don't come eh?', sneert ze
City of Violence Potsierlijke thriller in Zuid-Afrika
Deux jours, une nuit Dit kan niet de bedoeling zijn
The Double (Richard Ayoade) Jezelf als je grootste vijand
Enemy Spiegel spiegel wie is de mooiste in het land
Faith Connections Het festival van 100 miljoen
Die Frau des Polizisten De stilte, opnieuw
Grace of Monaco De vurige wensdroom van Hollywood
The Homesman Toch weer testosteron onder de zon
In the Name of Gordiaanse knoop
Joe Ingehouden gekte
Maïdan 'Waar zijn dan al die fascisten?'
Night Moves Voortvluchtige ideeën
The Rover Na de Apocalyps niet iemands auto jatten
Transcendence Machine-­messias
The Two Faces of January Niet goed, geld kwijt
Una via a Palermo Plassen als een cowboy
Videodrome Het oude vlees smaakt nog prima
We Are What We Are Luik in de vloer
Das Wochenende 'Du bist Pop!'