The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Philip Gröning Philip Gröning over Die Frau des Polizisten

'Liefde draagt automatisch een aspect van verwoesting in zich'

Een schijnbaar gelukkig gezin gaat in Die Frau des Polizisten langzaam ten onder aan huiselijk geweld. Philip Gröning wil dat de kijker bij zichzelf te rade gaat. "Niemand staat machteloos tegenover zijn eigen gevoel."

Door Mark van den Tempel

Opvallen tijdens een goedbezet filmfestival valt nog niet mee. In Venetië 2013 weten een handvol selecties eruit te springen met een gedurfde vorm. Locke bijvoorbeeld, waarin Tom Hardy puur op de kracht van zijn stem de kijker anderhalf uur gebiologeerd naar een man in een auto laat kijken. En wie verliet er niet de screening van Jonathan Glazers bizarre Under the Skin met een blocnote vol vragen?
Geen film vergt zo het uiterste van de bezoeker als Die Frau des Polizisten. Alleen al de lengte van 175 minuten is voor velen een struikelblok, maar daarnaast heeft regisseur Philip Gröning zijn drama afgeleverd in de vorm van een legpuzzel. In 58 afgeronde hoofdstukjes presenteert hij het ontvouwen van een familiedrama. Pauzes bakenen de hoofdstukken af. Van volstrekt alledaags worden de getoonde gebeurtenissen vanzelf indringender. Het vergt lef om je publiek lang te laten gissen, maar van Gröning hadden we niets anders verwacht. Met zijn klooster-documentaire Die Große Stille (Into Great Silence) bewees hij zich al een onthaast observator.
De afstandelijkheid en bij vlagen ongemakkelijke hardheid van Grönings film stemmen nerveus voor een ontmoeting. Maar zoals wel vaker bij makers van pijnlijke cinema (Ken Loach, de Dardenne-broers) blijkt de regisseur een volstrekt aimabel mens. Met woeste krullen en baard oogt Gröning als een maffe professor uit een kinderserie. Zijn zachte stem en vriendelijke ogen nemen hem direct voor je in.

Die Frau des Polizisten is een volstrekt uniek, en zeer coherent werkstuk. Mag ik daaruit concluderen dat het film geworden is die u vanaf de conceptie voor ogen stond? "Ik denk eigenlijk dat geen enkele serieuze filmmaker ooit precies de film aflevert die hij wilde maken. Een belangrijk deel van de arbeid bestaat eruit dat je tijdens het draaien uitwerkt wat je tegenkomt. Het concept was een film te maken over de sterke liefdesband tussen een moeder en een kind, de liefdevolle ruimte die de moeder biedt en waarin het kind zich kan ontwikkelen. Tegelijkertijd wilde ik een verstoring opvoeren tussen de man en de vrouw, waardoor de moeder haar rol niet langer kan vervullen. De film die uiteindelijk uit het hele proces is ontstaan, ligt zeer dichtbij wat ik bij aanvang wilde, maar is tegelijkertijd ook heel verschillend geworden. Ik ben eigenlijk verrast hoe de film soms overkomt, en hoe sterk de lichamelijkheid eruit springt. Dat is puur tijdens het draaien ontstaan, en daar ben ik heel gelukkig mee. Als je op de set staat, moet je niet zeggen: ik ben de regisseur en ik bepaal hoe de film gaat worden. Nee, je instelling moet zijn: ik ben de dienaar van dit verhaal, en ik ga ontdekken wat dit verhaal van me vraagt."

Het duurt even voor je als kijker weet waar het verhaal naar toe gaat. "Klopt, zeker een half uur. Het viel me dan ook mee hoeveel mensen zijn weggelopen [tijdens de persvoorstelling in Venetië, MvdT]. Er waren 1200 man in de zaal, en iets van 100 zijn vertrokken. Ik kan me ook best voorstellen dat mensen denken: dat is me te vermoeiend, met al die hoofdstuktitels en die pauzes. Maar na een tijdje besef je als kijker dat het een functie heeft. Dat het de mogelijkheid biedt je kort te distantiëren.
Veel scènes hadden niet van tevoren een bepaalde dramaturgische betekenis. Kleine, alledaagse momenten die van groot belang zijn zodat je als kijker beseft dat je niet in een machine gegooid wordt waarvan elk moment een bepaalde betekenis heeft. Zo werkt ons leven niet. Als ik nu iets zeg, weet ik niet wat er straks gaat gebeuren. Daarom moet je ook in films momenten toelaten waarvan je als kijker denkt: wat heeft dit er nou mee te maken?"

Als er sprake is van geweld in een relatie, betekent dat automatisch dat er ook sprake moet zijn geweest van liefde? "Liefde die gepaard gaat met werkelijke intimiteit draagt automatisch een aspect van verwoesting in zich. Natuurlijk heb je relaties waarbij alleen maar sprake is van geweld, maar dat is dan een perverse uitzondering. Daar waar mensen zich sterk van iemand afhankelijk maken, liggen beschadiging en onmacht op de loer. Iedere vorm van geweld in een relatie is een uiting van volledige hulpeloosheid, en van een te sterke wederzijdse afhankelijkheid. Tegelijkertijd is het zo dat men als mens de keuze heeft of je dat toelaat. Niemand staat machteloos tegenover zijn eigen gevoel. We worden uitgenodigd de keuze te maken of we verder willen na een verstoring. Voor die keuze staan we elke dag."

Wat kunt u zeggen over het isolement waarin dit koppel verkeert? "Ik wilde een situatie creëren waarbij externe factoren geen rol speelden. Ik wilde niet dat de kijker kon denken: hij doet zo omdat zijn beste vriend met wie hij darts speelt zoveel drinkt. Of: zij blijft in die relatie omdat haar moeder zo dom is. Dan gaat de toeschouwer niet bij zichzelf te rade waarom dit gebeurt. Een ander belangrijk aspect is schaamte. Er ontstaat vanzelf een isolement omdat de schaamte om over het geweld te spreken zo groot is, zowel bij de dader als bij het slachtoffer, dat ze met niemand meer durven te praten. Uiteindelijk hebben deze beide mensen alleen elkaar nog voor ondersteuning en liefde. Er is niemand die ze bij de hand neemt, en zegt: is alles wel oké? En daarom komen ze er ook samen niet uit."

Dat isolement spreekt ook uit de benauwdheid van hun woning. "Ik was voor de locatie op zoek naar heel specifieke geometrische vormen. Toen vertelde de productieleider me dat hij in een kleine stad een woning kende die leeg stond, en waar we mochten draaien. Toen ik ging kijken zag ik dat de straat een perfecte kromming had, bijna als een filmset van Ingmar Bergman. Toen wist ik dat dit mijn plek was.
Het huis is heel klein, maar je hebt steeds weer nieuwe blikvelden omdat de woning feitelijk in een studio is veranderd. We hebben alle plafonds verwijderd, om van bovenaf licht te laten komen. We hebben overal in de muren openingen gemaakt waardoor je heel gerichte camerastandpunten krijgt.
Ik vond het ook belangrijk dat de kinderen er vrij in konden bewegen. Ik wilde niet hoeven zeggen: daar mag je niet lopen, want daar staan de lampen. En ik werkte met een heel klein team, zeven, acht man. Zo konden we de intimiteit tussen de acteurs opbouwen. Dat lukt je niet met een team van dertig man op de set.'



top
Artikelen
Cannes 2014 De glamour en het grote verdwijnen
Cannes 2014 (2) Wat was de vrouwelijke blik?
Cash rebate kost creatieve vrijheid
Robert McKee's Story-seminar Power house performance

Interviews
De Dardennes over Deux jours, une nuit 'Wie vecht blijft leven'
Forest Whitaker over City of Violence 'Ik wil het liefst verdwijnen'
Pan Nalin over Faith Connections 'Waar begint het pad naar een verlichte ziel?'
Kelly Reichardt over Night Moves De wereld redden, maar tegen welke prijs?
Richard Ayoade over The Double 'Zonder de juiste papieren ben je schijnbaar niemand'
Philip Gröning over Die Frau des Polizisten 'Liefde draagt automatisch een aspect van verwoesting in zich'
David Gordon Green over Joe 'Ik zocht naar de gekte in de ogen van Nicolas Cage'
Robert McKee De romantische komedie is nog niet dood
FilmSlot: David Cronenberg 'We hoeven niet bang te zijn dat de zon op zal branden want dat gaat sowieso gebeuren'
David Cronenberg 'Sommigen gaan biechten, ik maak liever films'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Bedien jezelf
Het nieuwe kijken Look up
Op ooghoogte David Cronenberg
Boeken: Evolution Provocateur vindt zichzelf steeds opnieuw uit
Evenementen


Recensies
Afscheid van de maan Papa en de seksuele revolutie
Borders (Jacqueline van Vugt over) 'Africa. don't come eh?', sneert ze
City of Violence Potsierlijke thriller in Zuid-Afrika
Deux jours, une nuit Dit kan niet de bedoeling zijn
The Double (Richard Ayoade) Jezelf als je grootste vijand
Enemy Spiegel spiegel wie is de mooiste in het land
Faith Connections Het festival van 100 miljoen
Die Frau des Polizisten De stilte, opnieuw
Grace of Monaco De vurige wensdroom van Hollywood
The Homesman Toch weer testosteron onder de zon
In the Name of Gordiaanse knoop
Joe Ingehouden gekte
Maïdan 'Waar zijn dan al die fascisten?'
Night Moves Voortvluchtige ideeën
The Rover Na de Apocalyps niet iemands auto jatten
Transcendence Machine-­messias
The Two Faces of January Niet goed, geld kwijt
Una via a Palermo Plassen als een cowboy
Videodrome Het oude vlees smaakt nog prima
We Are What We Are Luik in de vloer
Das Wochenende 'Du bist Pop!'