The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Portret Raymi Hero David Batty over My Generation

De bril van Michael Caine

'Swinging sixties' icoon Michael Caine voert ons in David Batty's documentaire My Generation door een periode waarin Londense creatieve vrijbuiters en kleurrijke muziek de grijze Britse klassenmaatschappij dooreen­schudden.

Door Ivo De Kock

"De grote verandering was dat popcultuur relevant werd tijdens de jaren zestig. Cultuur was niet langer gereserveerd voor de hogere klasse." Zegt David Batty. Maar eigenlijk Michael Caine want de documentairemaker is zowat zijn woordvoerder in My Generation.

My Generation is Caine's troetelproject. "Alles begon met een gesprek tussen Michael en producent Simon Fuller. Simon is geobsedeerd door sixties muziek, Michael wou altijd al vertellen hoe hij en zijn vrienden het Britse klassensysteem doorbraken. Ze zagen raakpunten en vroegen mij die te verbinden. Het viel mij op dat Michaels verhalen allemaal iets zeggen over cultuur en het sociale systeem. Die leveren een narratieve draad. Wat muziek betreft, merkte ik dat mijn kinderen geïsoleerd naar 'oude' nummers luisteren. Zelf groeide ik op met albums die een verhaal vertellen. Daarom wou ik sixtiesmuziek in een album steken. Bekende nummers worden in hun context geplaatst om aan te geven waarom ze gemaakt werden en wat ze proberen te zeggen."

U vermijdt een didactische voice-over commentaar. "Ik wil kijkers een ervaring geven, ze meenemen in een trip 'back to the sixties' via een overweldigende cocktail van mode, kunst, seks, drugs en rock 'n' roll. Een commentaar over het geheel leggen zou funest zijn. Michael komt en gaat in de film maar hij probeert ons alleen te helpen bij de tijdreis."

Men zoekt vaak naar het 'verhaal' van de sixties maar misschien was er alleen een geest van de sixties? "Het verliep inderdaad meer organisch. Mensen projecteren te veel op de sixties maar het was wel een periode waarin iets gebeurde. In zeer korte tijd. Want alles speelde zich af van 1965 tot 1967. Ik ben geboren in Londen en het straffe was dat die mistroostige stad plotseling het dynamische centrum van de wereld werd. Bijna van de ene dag op de andere."

Onder impuls van een kleine groep. "Volgens Michael zo'n 100 à 150 mensen. Ze inspireerden anderen maar grote delen van Groot-Brittannië misten het hele gebeuren. Dankzij volledige werkgelegenheid hadden jongeren voor het eerst geld. Ze konden uitgaan, muziek en kleren kopen. Dat gaf ze macht. Daarnaast leefde het idee dat hun ouders er met twee wereldoorlogen een zootje van hadden gemaakt. Toen hij opgroeide, zegt Michael, wilden jongeren gekleed gaan als hun ouders terwijl tijdens de sixties ouders erbij wilden lopen zoals hun kinderen. Die probeerden van alles omdat hun ouders niets probeerden."

Waarom koos u voor drie hoofdstukken? "Omwille van het album-gevoel én om de kijkers door de chaos te loodsen. Ik zag drie fases. Een pre-fase waar ze zichzelf vinden: Michael krijgt zijn naam, Bailey ontdekt foto's, Twiggy wordt model, Marianne Faithfull wordt ontdekt. Dan is er de middenfase waarin alles prachtig is en de verovering van Amerika lonkt. Tijdens de derde fase stevenen we af op een einde in mineur. Volgens Michael door een georganiseerde demonisering."

De contrarevolutie maakte de rebelse jeugdcultuur kapot? "Een contrarevolutie is eigenlijk goed omdat ze je scherp houdt. Revoluties moeten zichzelf blijven heruitvinden of ze worden een deel van het meubilair. De sixties verloren hun rebelsheid, de muziek werd kitscherig, de aandacht verschoof van Londen naar Amerika."
"Don't look back in anger" adviseert Caine, verwijzend naar John Osborne. "Het is een knipoog naar zijn favoriete werk. Maar ook een afrekening met nostalgie. Michael wil niet dat het verleden geïdealiseerd of blind aanbeden wordt. Voor hem draait het om inspiratie opdoen waardoor de nieuwe generatie het beter kan doen."

"Don't dream small" is zijn tweede advies. "Of laat je niet klein houden door de gevestigde orde." Plastisch uitgedrukt: "Don't let the bastards keep you down!" Trek autoriteit altijd in twijfel. Naar de klassenstructuur van de samenleving kijkt hij door een socialistische bril. Het idee dat sommige mensen beter zouden zijn door hun afkomst maakt hem boos en opstandig. Daarom wilde hij zijn verhaal vertellen. Het interessante is dat Michael vrij oud was toen hij doorbrak met Cy Endfields Zulu (1964). Caine vertelde me dat hij zich had voorgenomen te stoppen met acteren wanneer hij op zijn dertigste niet zou zijn doorgebroken. In de week dat hij 30 werd kreeg hij de rol, dus hij haalde het nipt! Caine beschouwt zich dan ook als vaderfiguur en woordvoerder van deze generatie. Alle anderen waren twintigers. Caine's passie voor 'my generation' en de swinging sixties is zo sterk omdat hij weet hoe het voordien was."

Nam hij de interviews zelf af vanwege die persoonlijke betrokkenheid? "Paul McCartney, David Bailey, Roger Daltrey, Mary Quant, Sandie Shaw, de geïnterviewden zijn Michaels vrienden. Ik construeerde de film rond die gesprekken en breidde er interviews doorheen met leden van de groep die niet meteen persoonlijke vrienden waren. De interviews zijn meer gesprekken en ik heb ze ook als dusdanig gefilmd. Ik toon Caine's gesprekspartners niet omdat ik de kijker naar de sixties wil transporteren. Mensen vijftig jaar later zien, breekt de betovering. De enige die in het heden opduikt is Michael Caine, omdat hij onze verhalenverteller is en nog steeds een iconische uitstraling heeft."

Je laat hem ook verdwijnen als Alfie (1966) en weer verschijnen in het heden. "We zochten visuele manieren om terug te keren naar het verleden en Michaels iconische personages boden die kans. Caine een lift zien instappen, praten met David Bailey en dan weer opduiken in The Italian Job (1969) is verwarrend én opwindend."

"Where did it all go wrong?" vraagt Caine het antwoord blijft uit. "Omdat de vraag niet te beantwoorden valt. Caine's antwoord is 'drugs'. Het goede aan drugs was dat ze de creativiteit stimuleerden. Men nam aanvankelijk drugs om de geest te verruimen. Maar na een tijd werd het iets dat je moest doen. Dat vernietigde volgens Caine de sixties party scene. Drugs werden illegaal, verdwenen achter gesloten deuren waardoor de sociale interactie wegviel. Zelf geloof ik dat dingen een natuurlijke cyclus doormaken, met een terugval en de nood aan een nieuwe stimulans. Soms moet je afscheid nemen van iets."



top
Artikelen
Holland Festival: The Artist & the Pervert / Hyena Hoe je van seksualiteit kunst maakt
Filmfestival Cannes 2018 (1) Post-conflict-drama
Filmfestival Cannes 2018 (2) The Hype That Lars Built
Filmfestival Cannes 2018 (3) Hoogste tijd voor gendergelijkheid
Filmfestival Cannes 2018 (4) Naar de hel in drie dimensies
One-take cinema De uitdaging van een film in één ademtocht
Mei '68: de 'swinging sixties' De kracht van de mythe
Holland Festival: Paul Robeson Strijdbare zanger gemangeld door de FBI
Privacyverklaring

Interviews
Bert Scholiers over Charlie en Hannah gaan uit 'Cinema is een fantastisch medium dat alles toelaat'
Erik Poppe en Andrea Berntzen over Utøya 22. juli 'Het moet pijn doen'
Gus Van Sant over Don't Worry, He Won't Get Far on Foot 'Callahans alcoholisme stond altijd centraal in zijn leven'
Hirokazu Kore-eda over The Third Murder 'De waarheid zelf wordt vermoord'
Sahim Omar Kalifa over Zagros 'Onder druk keuzes maken boeit me'
David Batty over My Generation De bril van Michael Caine

Rubrieken
Kort
Boeken: Heeft Eric Rohmer een filmtheorie?
Humans of Film Amsterdam
Thuiskijken
Actie!
Redactioneel
Het nieuwe kijken: Marionet
Op ooghoogte: Tekening
Filmsterren
The Thinking Machine 19 Een reeks dromen verweven met rinkelende bellen


Recensies
The Bachelors Vader en zoon in de rouw
Beast Er gist iets op het eiland
The Bookshop Mijnenveld van kleinzielige burgers en mansplainers
Charlie en Hannah gaan uit Ex, seks en schuld in het nachtleven
Don't Worry, He Won't Get Far On Foot Cartoonist met een snik en een grimlach
Jeune femme Ongekamd haar
Klanken van oorsprong Wat best nog even hardop gezegd mag worden
Love, Simon De ultieme acceptatie
More Human Than Human Bekijk slimme machines als de show van een illusionist
My Generation Londen als hippe dorpspomp
On Chesil Beach Ian McEwan verstikt zijn eigen boek
Redbad In het land van vrije mensen
The Third Murder (Sandome no satsujin) Niks strookt met de feiten
Ubiquity (Bregtje van der Haak over) 'Wifi hoeft er niet overal altijd voor iedereen te zijn'
Utøya 22. juli Exploitatie of eerbetoon?
Voyage of Time: Life's Journey Het leven en het universum en de rest
Western Voor je het weet heeft er iemand de Duitse vlag gehesen
Zagros Bergafwaarts naar Brussel