Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Kristof Hoornaert over Resurrection

'Niemand wordt slecht geboren'

Resurrection, het speelfilm­debuut van de Vlaamse regisseur Kristof Hoornaert, is eigenzinnige contemplatieve cinema en 'een film die je moet voelen in je lijf'.

Door Ivo De Kock

Na zijn op diverse festivals bekroonde korte films debuteert regisseur-scenarist Kristof Hoornaert met Resurrection, een onder je huid kruipende poëtische parabel. "Ik schreef het scenario in 2003 om er een lange speelfilm van te maken", vertelt Hoornaert tijdens Film Fest Gent. "Een producent stelde voor om eerst een korte film te draaien. Ik heb toen de eerste drie pagina's verfilmd als Kaïn (2009)."
Resurrection kwam er pas veertien jaar nadat het geschreven werd en twee korte films verder (The Fall, Empire), omdat Hoornaert "tegen de mainstream manier van filmmaken ingaat. Vaak ziet men film als entertainment, als iets wat je consumeert. Voor mij is het logisch om eerder kunstzinnige films te maken."

Gaat Resurrection over leven met schuldgevoelens? "Dat thema zit erin maar het draait vooral om de vraag hoe we moeten omgaan met de wreedheid van mens en beschaving. Het door Johan Leysen gespeelde hoofdpersonage worstelt met die vraag. Lang geleden is hij de beschaving ontvlucht en nu haalt hij de wreedheid terug in huis met het personage van Gilles De Schryver, de jongeman die hij in de natuur vindt en uit medelijden mee naar huis neemt. Na een tijdje ontdekt hij echter dat de jongen een moord heeft gepleegd. De centrale vraag is: hoe gaat hij daarmee om? Naar het einde van de film toe heeft hij een antwoord op die vraag. Wanneer je het bekijkt vanuit het personage van Gilles gaat het over schuld en boete, Dostojevski dus, maar ook over een politiesysteem dat machteloos is."

De film opent zeer lichamelijk en bevat vrijwel geen dialoog. "Ik wilde fysiek beginnen en toch afstand bewaren. Pas wanneer Johan Leysen opduikt krijgen we close-ups van een gezicht. Dat heb ik zo lang mogelijk uitgesteld omdat ik het wilde hebben over de mens in de natuur. Maar ik laat de kijker de vrijheid om dingen zelf in te vullen en te interpreteren. Ik wil geen regisseur zijn die zegt 'daarover gaat het' en 'dat moet je denken'. Ik wil dat de kijker zelf nadenkt en een eigen visie ontwikkelt, voor mij moet de catharsis na afloop in zijn hoofd spelen."

U toont een appartementencomplex erg sprookjesachtig. "Zowel geluid als beeld zijn niet realistisch. De kleuren trok ik naar zwart-wit en in combinatie met slowmotion is dat meteen een signaal dat we in een poëtische realiteit zitten. Dit speelt zich niet in de wereld van vandaag af. Voor mij is Resurrection een poëtische expressie en met die eerste beelden maak ik duidelijk dat de toeschouwer de film moet bekijken als een vervorming van de werkelijkheid. Die vervorming maakt het mogelijk om thema's uit te drukken."

Wat wilde u bereiken? "Ik wilde de kijker zelf laten reflecteren op de thema's. Ik zie Resurrection voor een deel als een Christusfilm, het verhaal van iemand die zichzelf verwant voelt met het leed van de wereld en zich opoffert voor de mensheid. Uiteindelijk keert hij terug naar de beschaving, verzoent hij er zich na zoveel jaren mee. Wat het personage doet is heel extreem — ik denk niet dat er iemand een moordenaar zal vergeven of zijn plaats wil innemen — maar het is een expressie van liefde en verzoening, ook al gaat het in tegen de normale manier van denken.
"Toen ik het scenario schreef las ik het verhaal van een vrouw die een bomaanslag op een bus had overleefd en de dader, die ook nog in leven was gebleven, ging opzoeken. Iedereen in haar omgeving was daar compleet tegen. Dat idee vond ik heel interessant. Ondanks het feit dat een individu niet goed te praten slechte dingen heeft gedaan, sluiten we hem niet op in een hoekje maar proberen we ons open te stellen en te zoeken naar begrip, naar waar dat geweld vandaan komt. Ik denk dat het te gemakkelijk is om te zeggen: 'het zijn slechte mensen en dat is het.' Het moet ergens vandaan komen. Niemand wordt slecht geboren. De moordenaar in Resurrection is duidelijk zelf een slachtoffer. Hij heeft een buil op het achterhoofd en lijdt zelf ook. Aan zijn gezicht merk je ook dat hij berouw heeft, dat hij de moord betreurt."

De waaromvraag blijft onbeantwoord. "Daarover heb ik het liever niet. Hij haalt uiteindelijk 'geld' aan als mogelijk motief maar dat is geen concrete verklaring. Geld staat symbool voor de beschaving. Het is eerder een metaforisch gegeven. Wat onderstreept wordt wanneer hij in de gevangenis door de metaaldetector loopt en ze geld uit zijn zakken halen. Ik wilde zeker geen psychologische verklaring geven voor de moord want dan instrueer je de toeschouwer om alles via een oorzaak-en-­gevolg-stramien te bekijken. Het zou ook het personage te specifiek maken. Dan werd het een archetype en ging het over 'hem' met zijn problemen en zijn motieven..."

...dan kan je het daarmee afdoen en gaat het niet over 'ons'. "Als kijker ga je dan zeggen 'daarom heeft hij het gedaan' en kan je alles van je af schuiven."

Waardoor je je als kijker niet langer aangesproken voelt. "Vanaf het moment dat je antwoorden geeft, stel je de kijker veilig."

U wil met een contemplatieve film interactie creëren. "Absoluut. Alles staat in functie van het actief betrekken van de kijker in de film. Het contemplatieve ritme geeft de kijker tijd om te reflecteren, om zelf actief te zijn in de film. Ik geloof heel sterk dat de kijker moet werken. Zelf  hou ik van films waarin ik kan participeren. Zulke films zijn een enorme verrijking, omdat je kan meedenken en dingen mee naar huis kan nemen. Een film waar je mee blijft zitten, die je voelt in je lijf, vind ik veel krachtigere cinema dan wanneer alles verklaard wordt en je rustig naar huis kan gaan zonder er nog over na te denken."

Waarom gebruikt u CinemaScope? "Wanneer je met kleinere beeldformaten dicht op de gezichten zit, sluit je meer aan bij een psychologische benadering die ik absoluut wilde vermijden. Ik gebruik CinemaScope omdat het je toelaat beelden te maken zoals je tableaus maakt. Daardoor kun je de wereld beter aanschouwen."


top
Artikelen
Berlinale 2018 Op zoek naar een plek om je lichaam neer te leggen
Hoe #MeToo onze blik op film verandert Wie om censuur roept heeft er niets van begrepen
EYE Art & Film Prize Het grijze gebied tussen white cube en black box
Mei '68: De spektakelmaatschappij Spelen, struikelen, verdwalen

Interviews
Fatih Akin over Aus dem Nichts 'De dreiging van neonazi's is groter dan jullie denken'
Warwick Thornton over Sweet Country De mythe van het lege land
Naomi Kawase over Radiance Sensaties van leven
Thierry Frémaux over Lumière! L'aventure commence 'Ik wil de Lumières hun plek in de filmgeschiedenis teruggeven'
Saskia Diesing over Dorst 'Je hebt dagen van melodrama en komedie'
Kristof Hoornaert over Resurrection 'Niemand wordt slecht geboren'
Bert Scholiers over Charlie en Hannah gaan uit 'Cinema is een fantastisch medium dat alles toelaat'

Rubrieken
Actie!
Thuiskijken
Kort
Boeken: The Story of Looking Kijk!
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Het nieuwe kijken: Europa Cinemas
Op ooghoogte: Angelopoulos
Filmsterren
The Thinking Machine 16 UP!


Recensies
Amori fragili De liefde is niet over, want dat wil ik niet
Aus dem Nichts Wanhoopswraak
Bankier van het verzet Echte helden
Centaur Verhalen kunnen niet op tegen harde valuta
Charlie en Hannah gaan uit Ex, seks en schuld in het nachtleven
Dorst Wezenloze mix van net-niet tragedie en niet-niet komedie
Les gardiennes Vrouwen op de voorgrond — eventjes
God's Own Country Een lichaam ploegen als het land
Katie Says Goodbye Een engel in de woestijn
LBJ Texaans werkpaard
Lucky Stantons zwanenzang
Lumière! L'aventure commence Ome Thierry vertelt
Morisot — Moed, storm en liefde Regisseur op feministische missie
Radiance De ondergaande zon achterna rennen
Resurrection Broedermoord in de bossen van Wallonië
Sweet Country Wetteloos Australië
Tom of Finland Braaf homomonument