The Man Who Killed Don Quixote
Previously Unreleased
Carne y arena
Tiere
Grace Jones: Bloodlight and Bami
Foto Fabrizio Maltese Nicolas Provost over The Invader

Vreemdeling in een vreemd land

In het debuut van de Brusselse videokunstenaar Nicolas Provost botsen de dromen van de vreemdeling frontaal op de Nieuwe Wereld. 'Het is een afdaling in de hel.'

Een vreemdeling spoelt aan op een Europees strand en vervolgt zijn weg over het continent. Nicolas Provosts (1969) allegorische lange speelfilmdebuut The Invader laat de vreemdeling zien als een kwetsbaar maar ook als een agressief en verloren wezen in een onbekend Europees stadslandschap.

U hebt als autodidact het filmmaken van tv geleerd? "De Franse tv. Want daar kwam gelukkig de hele filmgeschiedenis voorbij. Vooral Blue Velvet van David Lynch heeft indruk op me gemaakt. Vanaf dat moment wist ik dat ik films moest maken, maar ik was pas achttien en ik had de juiste vorm nog niet gevonden. Maar het gaf niet. In mijn videowerk op de kunstacademie ben ik vragen gaan stellen over de grammatica van cinema, dus film is uiteindelijk toch mijn medium geworden. Ik ontdekte dat ik poëzie kon maken door te spelen met de beelden uit de filmgeschiedenis. Je zou kunnen zeggen dat ik nooit getraumatiseerd ben geweest door een of andere filmschool. En dat ik me nu vrij laat inspireren door de grote meesters die mij beïnvloed hebben: Lynch, Kubrick en Hitchcock."

Had u wel al een idee over hoe uw eerste lange film eruit zou gaan zien? "Het moest een kosmopolitische droom worden. Vanuit die gedachte is het verhaal ontstaan. Eerst heb ik in m'n hoofd de beelden verzameld van de decors. Ik zocht naar een poëzie die zou verbeelden hoe iemand afdaalt in de hel."

Het eerste beeld is Gustav Courbets schilderij 'L'origine du monde', waardoor de film meteen iets bovenwerkelijks krijgt. Plotseling is het niet zomaar een zwarte man die aanspoelt op een strand, maar De Man. De Vreemdeling. In de rest van de film mixt u steeds een eigentijds liefdesverhaal met die meer existentiële verhaallijn uit de openingsscène. "Precies, want ik wilde een film maken voor een groot publiek. Ik had een simpel, klassiek en universeel verhaal nodig. Daarin zou ik dan mijn poëzie binnensmokkelen. Het was niet de bedoeling om negentig minuten abstracte kunst te maken.
"Die eerste scène waarin de camera opent op de vagina van een vrouw en dan uitzoomt, waarna ze de vreemdeling uit de zee ziet komen, dat moest een soort commercial voor Europa worden. Een beeld van de zorgeloze, welvarende nieuwe wereld waarnaar hij zoek is, met de moderne geëmancipeerde vrouw in de hoofdrol. Want dat is voor mij als man nog altijd the meaning of life: het mysterie van de vrouw. Dat is ook het raadsel dat hij probeert te doorgronden. De rol is fantastisch gespeeld door het Belgische topmodel Hannelore Knuts. Ze is een fashion icon dat tien jaar vooraanstaand geweest is in de modewereld. Ze was perfect voor die rol."

Waarom eigenlijk dat schilderij? "Omdat het dan lijkt alsof het hele verhaal uit de vagina van de vrouw ontstaat. Zijn reis wordt daaruit geboren en tegelijk is de vrouw zijn onbereikbare doel. De tunnelsequentie die daarna komt is daar een voortzetting van. Een psychologische afdaling in de hel. Maar het is misschien ook een reis van Spanje naar Brussel waarin hij zit opgesloten in een vrachtauto. Zo maak ik de overgang naar het begin van de film. Ik gebruik vaker symbolen en metaforen. Het accent dat de camera legt op zijn massieve spiermassa suggereert, ik weet het niet, iets fallisch misschien. Je ontdekt hem als een monument. Want zo manoeuvreert hij door de hele film: als een monument. Ik ontmoette Isaka Sawadogo in Noorwegen, waar hij woont en werkt. The Invader heb ik op zijn lijf geschreven."

Een verhaal over migratie dat toch nergens een politiek pamflet wordt. "Migratie is de grote tragedie van onze tijd. Maar ik wilde geen film maken óver migratie. Het moest op de achtergrond spelen. The Invader moest het verhaal worden van een outsider zoals u en ik. Want we zijn allemaal ooit outsider geweest, op zoek naar een bevestiging of acceptatie. Het moest een film worden over iemand op zoek naar zijn plek in de wereld, in de traditie van de antiheldfilms die me geïnspireerd hebben. Zoals Taxi Driver, Bad Lieutenant en Five Easy Pieces."

De man is duidelijk niet alleen maar slachtoffer. "Juist. Ik vond het zeer interessant om van een held een antiheld te maken en dan opnieuw een held. Zo is de mens."

Voor de rol van de vrouw koos u de Italiaanse actrice Stefania Rocca. "Al tijdens het schrijven wist ik dat de vrouw die deze man kan laten draaien, absoluut geloofwaardig moest zijn. Dat moet je dus een heel goede actrice hebben. Anders was het hele verhaal geflopt. Dus ik ben op zoek gegaan naar iemand die de uitstraling had van de grote actrices uit de films van Antonioni. En wat bleek? Rocca is een leerlinge geweest van Monica Vitti, Antonioni's grootste muze. Ik was dolblij want het is moeilijk om een vrouw van die generatie te vinden. Geen jonge vrouw maar een echte vrouw. Die mysterieus kan zijn, dubbelzinnig. Een slachtoffer maar toch met een sterke eigen wil. Die symbool kan staan voor de moderne maatschappij."

Want ze is ook egoïstisch. "Zo is de mens. Maar ik wil over niemand oordelen. Ik wil niet beweren dat het haar fout is. Hij is hopeloos op zoek naar zijn plaats en hij vecht tegen alles om hem heen. The Invader is geen politieke film. Maar toch hoop ik ergens dat de kijker gaat nadenken over hoe wij de vreemdeling als monster zien. Hoe wij het idee van een monster op de vreemdeling projecteren. Vandaar zijn dubbelzinnige rol."

Dat vraagt om een scherpe blik van de kijker. "Dat is de uitdaging die je als maker aan gaat. Je hoopt dat je ideeën ergens te ontcijferen zijn door anderen."

Hebt u daarin concessies gedaan? "Nee. De grootste uitdaging was om ervoor te zorgen dat de kijker deze man niet kwijtraakt of van zich af stoot. Dat de balans tussen zijn woede en zijn menselijkheid bewaard blijft. Dat de kijker tot het einde van hem blijft houden. Dat was moeilijk. Ik heb het gemaakt als een droom met tegenstrijdige onderliggende boodschappen zodat je hem steeds opnieuw wilt zien om te kunnen ontrafelen. Dat was mijn grote ambitie."

Ronald Rovers



top
Artikelen
Scenaristen Jolein Laarman en Helena van der Meulen Zonder risico haal je nooit een negen
Dark Shadows Colleen Atwood steekt Johnny Depp in 't pak

Interviews
Yorgos Lanthimos over Alps Nu te huur: vervanger voor uw dode kind
Nicolas Provost over The Invader Vreemdeling in een vreemd land
Ruben Östlund over Play Zwart-witte stereotypen inkleuren
Joachim Trier over Oslo, 31 August Ineens ben je geen 22-jarige dromer meer
Marc van Uchelen over Webcam 'Ik ben digibeet'
Ole Christian Madsen over SuperClásico "Argentinië is de absolute tegenpool van Denemarken"
John Shank over L'hiver dernier 'Geen tijd van revoluties'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Sanne Vogel
Teddy Cherim
Zwarte gaten: Steffen Haars zag eindelijk Menace II Society 'Driehonderd keer 'fuck'
Spotlight: Emily Blunt
Boeken De schepping van Moore
Boeken Extra Striptease/De Nederlandse film gestript
Ebele Wybenga (Upload Cinema) Atletische symfonie
FilmSlot: De opkomst van het video-essay
World Wide Angle (NL) De kloof overbruggen
Actie!
Evenementen (Focus)


Recensies
Act of Valor Idiote leger propaganda
Alps Verdomd vreemde vampieren
Café de Flore Een mixtape voor je ex
The Dictator Heil mezelf!
Elles Iedere vrouw een hoer
Et maintenant on va où? Suikerzoete illusie
L'hiver dernier Liefde, natuur, malheur en domme pech
The Invader Sleutel tot een beter leven
Jiro Dreams of Sushi Gemasseerde octopus
Oslo, 31 August De zomer die Anders misliep
Play Hoe bevooroordeeld zijn we eigenlijk?
Safe (Boaz Yakin) Statham does New York
Salmon Fishing in the Yemen Uit met die trui
The Substance: Albert Hofmann's LSD Trippers aan het woord
SuperClásico Het medicijn dat Argentinië heet
The Three Disappearances of Soad Hosni Betoverende trip
Webcam Tobbers & internet­babes