The Florida Project
Phantom Thread
The Shape of Water
The End of Fear (Barbara Visser over)
Doof kind
Billy Pols (foto Rahi Rezvani) Billy Pols over Zombie

American Dream in Rotterdam-Zuid

Skater Tim Zom staat centraal in Zombie, een skate-­docu die even rauw en authentiek is als het leven in Rotterdam-Zuid. Regisseur Billy Pols: "Tim zei: 'Billy, als jij dingen wilt filmen, dan moet je ze filmen, dan moet je ready zijn, maar ik ga niks nog een keer doen voor de film.'"

Door Dana Linssen

Door een rechtszaak en een relletje dreigt Zombie: The Resurrection of Tim Zom nu de geschiedenis in te gaan als de film waarin een stelletje skaters een Rotterdams echtpaar mishandelt. Maar daar gaat de film dus niet over, bespraken we met regisseur Billy Pols (1977). Wel over de ruige buurten waar hoofdpersoon Tim Zom opgroeide, en over de noodzaak om straatslim te zijn. En vooral over het feit dat de 'Amerikaanse Droom' soms ook gewoon in Rotterdam-Zuid bestaat.

Ik las op internet: 'eindelijk een Nederlandse skatefilm'. Is Zombie een typische skatefilm geworden? "Eigenlijk niet. Net als met mijn vorige film Plank (2009), over de Marokkaanse Nassim die alles op alles wil zetten om professioneel skater te worden, heb ik een film willen maken die skaters te gek vinden, maar ook jij en m'n moeder en gewone bioscoopbezoekers. Ik kom zelf uit dat skatemilieu, dus ik weet dat het praktisch onmogelijk is om beide groepen tevreden te stellen. Als de film 72 minuten lang alleen maar trucjes liet zien, dan zijn die skaters blij. Bam. Klaar. Dan hoef ik niets meer te doen. Maar jij niet. Niet-skaters willen toch wat meer inhoud en persoonlijkheid."

Hoe kwam je Tim Zom op het spoor? "Dertien jaar geleden had ik al een klein skateboardinstructiefilmpje gemaakt in Rotterdam en was ik aan hem voorgesteld. Naar aanleiding van Plank kreeg ik de vraag van BNN of ik niet iets voor ze wilde maken. Ze wilden iets doen met hedendaagse helden. Tim vind ik echt een held, iemand die vanuit het niets naar boven is gekomen. Ik ben echt über-gefascineerd door hem. Maar het was ook een riskant project. Hij kon zomaar afhaken. Hij kon in de problemen komen, of zijn been breken. Hij zat er niet op te wachten om gefilmd te worden. Dat hebben al die goeie skaters. Liever niet zelfs. Hij is niet mediageil. Hij hóeft niet te praten. Hij wíl niet praten. Dat was ook het eerste wat hij zei: 'Ik wil niet over m'n vader en niet over m'n verleden praten.' Hij heeft dat duistere imago juist een beetje van zich afgeschud. Maar ik dacht: Sjiiit, dat moet juist. Mensen moeten dat weten. Hij is uit het diepste, zwartste gat ooit geklommen en reist nu voor Nike de wereld rond. Dat wilde ik laten zien. Dat hij van ver komt. Toen ben ik met hem mee gegaan naar een wedstrijd in Florida, waar ik ook best veel jongens in de scene van vroeger ken, en ik denk dat hij toen zag: 'Ok, die Billy is ook niet gek.'"

Uiteindelijk is hij behoorlijk openhartig, evenals zijn vriendin, moeder en oma. "Ik heb van tevoren met hem afgesproken dat hij de film als eerste kon zien, en als hij ergens echt een probleem mee zou hebben, dat we daar dan over konden praten. Misschien dat andere documentairemakers nu denken: 'Wat een nerd is die Billy, dat is totaal not done, je hebt toch ook je eigen vrijheid.' Maar ik wilde een film maken over hoe hij nú is. Wel laten zien hoe hij daar gekomen is, maar niet dat hem dat in de weg ging zitten.
"De mensen in Rotterdam-Zuid doen me denken aan Zuid-Afrika, waar ik ben opgegroeid. Er zit een soort survival of the fittest in, die ik superspannend vind en waar ik me thuis bij voel. Het is heel helder, heel straight to the point. Dus toen ik eenmaal hun vertrouwen had gewonnen ging het verder vanzelf."

Wat maakt Tim als skater zo bijzonder? "Hij is een van de weinige jongens in de scene die echt rauw, echt authentiek is. Mensen hebben vaak een beeld van skaters dat ze rauw en rof en stoer zijn, maar hij is dat allemaal echt. Hij kiest voor de meest extreme situaties, neemt risico's. Grote gaten, hoge trappen. Daar staat hij om bekend. Ik weet nog wel van dat filmpje van dertien jaar geleden dat ik hem vroeg of hij nooit bang was om te vallen. Toen zei hij: 'Je gaat sowieso vallen. Sowieso. En je gaat heel veel pijn hebben. En dan moet je opstaan en het nog een keer proberen. Toen was hij elf! Hoe kun je zo jong zijn en zo in het leven staan. Heftig.
"Ik heb zoveel rare dingen met hem meegemaakt. Midden in de winter zaten we tussen het draaien door even in een eetcafé wat te eten. Door het raam heen had hij toen contact met een zwerver en op een gegeven moment staat hij op, loopt naar buiten en geeft hem zijn spiksplinternieuwe sweater. Dat hoeft hij niet te doen, Hij is niet de rijkste jongen ter wereld. En hij komt weer naar binnen, en gaat zitten eten alsof er niets aan de hand is. Ik vroeg hem of hij dat nog een keer kon doen en hij keek me aan: 'Billy, als jij dingen wilt filmen, dan moet je ze filmen, dan moet je ready zijn, maar ik ga niks nog een keer doen voor de film.'"

Maakt dat het filmen lastig? "Hij sluit geen compromissen. Hij is gewoon wie hij is. De dag na de dood van zijn vader is hij van een bizar hoge traprailing afgesprongen. Als dat mis was gegaan... Ik zou me denk ik een maand opsluiten, maar hij besluit om zich van een trap af te gooien. Dat skaten is voor hem meer dan alleen maar een sport of een hobby, het is iets emotioneels, het is zijn taal. Hij is heel druk, volgens mij heeft hij ADHD, en dat skaten is een uitlaapklep, een concentratie. We hadden al snel uitgevogeld dat het moeilijk zou zijn om hem diepgang te geven. Niet dat hij het niet heeft, maar meer dat hij het niet geeft. Daarom zijn we in de film ook naar plekken zoals die traprailing teruggegaan om met hem te praten. Ik vroeg hem eerst naar die sprong, hoe dat was gegaan, en toen liep hij helemaal leeg. Dat hele interview hebben we zo, paf, in de film gezet.
Tim is mega-straatslim. Je kunt nog wel zo goed voorbereid zijn, maar je kunt het niet uit hem trekken. Dan zit hij je zo aan te kijken van "Wat wil je nou? Zeg gewoon wat je wilt weten. De mooiste momenten in de film zijn ontstaan op het moment dat ik er ook gewoon maar in ben gestapt."

Jullie hebben voor de skatescènes gebruikt gemaakt van beelden die door skaters zelf zijn gemaakt. Waarom heb je ze zelf niet gedraaid? "Dat heeft te maken met wat ik net zei, dat ik ook wilde dat het een film voor de skatescene zou zijn. Twee jaar lang heb ik alleen maar archiefbeelden uitgezocht van over de hele wereld waar mensen Tim gefilmd hebben. Dus de skatebeelden zijn van hun, en dan gestript tot de beste trucs, de meest bijzondere dingen. En de rest hebben wij gefilmd. Dus je hebt twee stijlen: über-los, lage kwaliteit maar hoog niveau skatebeeld, en dan meer filmische scènes voor de interviews. Dat vind ik heel spannend. Voordat je weg kunt zakken in mooifilmerij, krijg je, paf, een klap in je gezicht met die skatebeelden. Iedere keer als het begon te voelen als een documentaire rammen we dat helemaal kapot, zodat het nooit een soort docu-docu wordt. Ik vind dat heel spannend."

En tussen dat archiefmateriaal zat ook een inmiddels beruchte scène van een vechtpartij dat een Rotterdams echtpaar uit de film wilde hebben. Als je op straat skate, maak je van alles mee. Van een hond die met je wil spelen, tot oudere mensen die je staande houden om te vertellen dat ze het zo geweldig vinden wat je doet en langsfietsende meisjes die met je flirten. Maar ook mensen die boos worden, omdat ze vinden dat je overlast veroorzaakt. Skaten roept omdat het een ruig imago heeft ook veel agressie op. Dus dat zie je ook allemaal terug op die beelden die we hebben gekregen. Ik wilde dat soort beelden ook in de film hebben. Maar die mensen wilden dat er tot de rechter aan toe per se niet in hebben. Ik herkende ze tot op dat moment niet, maar de rechter vond de eerbiediging van hun persoonlijke levenssfeer belangrijker dan de vrijheid van meningsuiting en het feit dat zulke beelden journalistieke waarde hebben."



top
Artikelen
Niet te filmen Afscheid van Anne

Interviews
Jeremy Saulnier over Blue Ruin 'Geweld voedt zichzelf'
Billy Pols over Zombie American Dream in Rotterdam-Zuid
Claudia Sainte-Luce over The Amazing Catfish 'We filmden alsof we een ui pelden'
Diego Gutierrez over Parts of a Family 'Ik film wat dicht bij me staat'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Een tijd voor film
Het nieuwe kijken Overrompelend filmfeestje
Evenementen


Recensies
The Amazing Catfish Claudia trekt even in bij een nieuw gezin
Anni felici Jongensfantasie
La bande à Picasso Tam en kleurloos
Casse-tête chinois Altijd onderweg naar punt B
Moebius Een zoon met de penis van zijn vader
Napoléon Briljant strateeg in spektakelstuk
Parts of a Family Scherven van een huwelijk
Sacro GRA (Gianfranco Rosi over) Ruimteschip op de rondweg om Rome
Shirley — Visions of Reality Wachtkamer voor het hiernamaals
Starred Up Geen woorden maar vuisten
The Weight of Elephants Opgeblazen teddyberen
The Wind Rises Hayao Miyazaki: Een wereld met vliegtuigen
Zombie: The Resurrection of Tim Zom Skaten tegen de klippen op