Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Okja Redactioneel

Wie de filmwereld anno nu wil begrijpen, moet zich in Netflix (en in Amazon Prime en andere film- en tv-producerende streaminggiganten) verdiepen. Alleen al het feit dat die woorden film en televisie nou net níet weergeven wat Netflix & co doen, en hoe de wereld-voorheen-bekend-als-cinema aan het veranderen is, bewijst hoezeer we als gewone filmconsumenten in ons hoofd nog achterlopen.
Film- en televisie zijn zowel medium als message, en door hun geschiedenis nauw met elkaar verbonden. Als we het over film hebben, dan hebben we het gemakshalve over een manier van produceren en vertonen, en ook nog over een kunstvorm. De selectie van twee Netflix-titels — Okja van Bong Joon-ho en The Meyerowitz Stories van Noah Baumbach — in de competitie van het Filmfestival Cannes nopen ons om dat model te herzien. Voorlopig lijkt er nog niets aan de hand — Netflix mag dan in tegenstelling tot bijvoorbeeld Amazon (vorig jaar met vijf films op het festival, dit jaar in competitie met Todd Haynes' Wonderstruck) tot nu toe een 'streaming first' beleid hebben gehanteerd, zowel Okja als Meyerowitz zullen eerst in de bioscoop worden uitgebracht. In hoeverre dat een vereiste is van het festival, dat binnen de strakke Franse wetgeving moet opereren (de zogeheten 'window' tussen bioscooprelease en verdere exploitatie online is al gauw drie jaar), is niet bekend.
Natuurlijk zou het niet moeten uitmaken hoe films worden geproduceerd of uitgebracht om hun kwaliteit te beoordelen. De scheiding tussen fictie, documentaire, animatie en allerlei hybride vormen is in de meeste competities ook al lang losgelaten. Cannes maakt dit jaar goede sier met de eerste twee afleveringen van David Lynch' Twin Peaks reboot en het complete tweede seizoen van Top of the Lake van Jane Campion.
Maar hoe gaat het verder? Dat de hiërarchie tussen verschillende genres en vormen aan het verdwijnen is, wil misschien nog niet zeggen dat iets wat ontwikkeld is voor het grote doek wezenlijk hetzelfde is als iets wat bedoeld is voor consumptie op een kleiner scherm. En dan gaat het hier natuurlijk niet om grootte, maar ook om kijkervaring, serialiteit versus uniciteit, gedeelde versus individuele ervaring etc. Ik ben er overigens een groot voorstander van dat festivalprogramma's meer zouden experimenteren met verschillende vormen: nu zowel Cannes als Berlijn in hun hoofdprogramma de extreem lange films van Lav Diaz hebben vertoond, kunnen ze misschien ook een keer een korte film opnemen, of een serie of een installatie? Niet om appelen met peren te vergelijken (wat ook leuk is). Maar om nieuwe woorden te verzinnen om de grenzen tussen medium en message verder te onderzoeken. Want de productionele gevolgen zijn zo mogelijk nog interessanter dan de esthetische of metafysische (wat is film?). Wat als Netflix & co hun films niet meer eerst in de bioscoop uitbrengen? Wat als het wezen van wat ik nu nog maar even voor het gemak internettelevisie zal noemen — wereldwijde beschikbaarheid — de exclusiviteit van de bioscoopervaring nog verder ondermijnt? Wat heeft dat voor gevolgen voor de manier waarop nationale grenzen en wetgeving nu nog de regels van het landjepik voor filmdistributie bepalen?

Dana Linssen | @danalinssen

N.B. Tijdens het ter perse gaan van de Filmkrant van mei leek het er nog op dat de twee Netflix-titels in de competitie van Cannes een (beperkte) release in de Franse bioscopen zouden krijgen en alles met een sisser zou aflopen. Inmiddels wordt de soep toch een stuk heter gegeten dan opgediend, en heeft het festival onder druk van de Franse vertoners de regels aangepast: met ingang van volgend jaar moet elke film in competitie na het festival eerst in de Franse bioscopen te zien zijn voordat hij op een ander platform kan worden uitgebracht. Van de vier grote festivals die door Screen Daily om een reactie werden gevraagd, lieten alleen de Filmfestivals van Rotterdam en Toronto weten ook open te staan voor filmische producties die niet per se in eerste instantie of exclusief voor het grote doek zijn gemaakt.


top
Artikelen
Pioneers of African American Cinema Filmgeschiedenis buiten het witte oog
Sociale media voor het internet Roddelen bij de dorpspomp
Martin Scorsese — The Exhibition De vrouwen van Scorsese
A Filmkrant Twin Peaks Fanzine Wonderful and Strange
Cannes 70ste editie (deel 1)
Cannes 70ste editie (slotdeel)

Interviews
Martti Helde over In the Crosswind Alsof je door een beeldentuin loopt
Ira Sachs over Little Men 'Soms stroken je daden niet met je idealen'
Asli Özge over Auf einmal Generatie die niet heeft hoeven vechten
Peter Brosens en Jessica Woodworth over King of the Belgians 'Triestig is gemakkelijk maar grappig is moeilijk'
Étienne Comar over Django 'Django was de eerste gitaarlegende'
Virgil Widrich over Night of a 1000 Hours Het begon met de dag des oordeels
L.A. Rebellion filmicoon Haile Gerima 'Zwarte Amerikanen mochten alleen lantaarnpaal of meubelstuk spelen'
Raoul Peck over I Am Not Your Negro 'Wat heb je eraan om pessimist te zijn'

Rubrieken
Andy at the movies
Actie!
Op ooghoogte: Jonathan Demme
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Holografisch populisme
Kort
Filmsterren
Filmslot: Verliefd op VHS
Boeken: Women in the Silent Cinema 'Deze vrouwen bepaalden zelf hoe ze in beeld kwamen'
The Thinking Machine 7 Het heilige gezin


Recensies
#uploading_holocaust Kom vanavond met verhalen over hoe we herdenken
Ascent Vuur en ijs
Auf einmal Hamlet in Altena
Austerlitz Kom vanavond met verhalen over hoe we herdenken
The Circle (James Ponsoldt) We kiezen er in alle vrijheid voor om onze vrijheid op te geven
El ciudadano ilustre Een gordeldier cadeau
Django (Étienne Comar) Django Reinhardt en de nare nazi's
Dubbelspel Een revolutie op Curaçao
Hier ben ik Wat doe ik ermee
I Am Not Your Negro Baldwins spiegel
In the Crosswind Overleven in een Siberisch strafkamp
King of the Belgians Niet vergeten te lachen
Little Men Vriendschap op het eerste gezicht
Night of 1000 Hours Familiegeheimen in de kelder
Sami Blood Een Zweedse minderheid als kermisattractie
The Sense of an Ending Verstoord verleden
Song to Song De sexcapade van Terrence Malick
The Teacher Charme en machts­vertoon