The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Foto's Angelique van Woerkom The WORM Pirate Bay

Een archief als levend organisme

Terwijl wereldwijd videotheken sluiten onder druk van Netflix en andere VOD kanalen, stelt WORM haar collectie offline weer beschikbaar, maar dan wel met een digitale twist: The WORM Pirate Bay is kunstinstallatie, videotheek, archief en peer-to-peer netwerk ineen. 'Je neemt hier iets mee wat van jou is, ook al is het een kopie.'

Door Hugo Emmerzael

In Michel Gondry's Be Kind Rewind was het nog de aartsvijand van Jack Blacks en Mos Defs sympathieke videotheek. Nu Netflix, Hulu en minder legale kanalen als The Pirate Bay niet meer weg te denken zijn, blikt Amerika met enige nostalgie terug op de voorheen gehate en nu verdwenen Blockbuster videotheekketen. Het geeft aan hoe snel onze relatie met de videotheek is veranderd sinds vraag en aanbod naar online streaming platforms is gestegen. Ooit waren ze niet weg te denken, daarna raakten ze overbodig en nu worden ze steeds meer gemist. Filmontdekkingen in Nederlandse winkels behoren ook tot een zeker verleden. In augustus sloot Amsterdam de deuren van haar laatste videotheek, in de vorige editie schreven we uitgebreid over het sluiten van Cine Qua Non.

Kopie
Enter WORM, te Rotterdam. Zij stellen hun collectie aan films, muziek en literatuur weer offline ter beschikking aan iedereen die langskomt. Het is een collectie van aanzienlijke waarde: van arthouseklassiekers of obscure cult tot avantgardefilms op VHS. Veel van dit inmiddels zeldzame werk kun je nergens anders vinden. "We hebben zoveel materiaal waar mensen niet van af weten. Dat is waarom we The WORM Pirate Bay hebben ontwikkeld", legt initiatiefnemer Frederic Van de Velde uit. "We wisten van de sluiting van de laatste videotheek in Amsterdam. Er zijn er nu bijna geen meer in Nederland. Onze eerste vraag was dus: wat kunnen we daaraan doen?"
Het idee van The WORM Pirate Bay kwam langzaam tot stand. Het moest een fysieke Pirate Bay worden waar je naartoe kan gaan om materiaal zelf te komen halen. Je kan op de schappen of in de database zien wat ze hebben, naar de toonbank lopen om het te lenen en daarna kun je het lezen of kijken. Het plan is dat alles gratis gekopieerd kan worden. Misschien moet je vijftig cent voor een lege dvd betalen of iets meer voor het papier als je een boek wil kopiëren, maar huren doe je niet meer. Frederic: "Je neemt hier iets mee wat van jou is, ook al is het een kopie."

Artefacten
Een collectie offline opengooien klinkt contra-intuïtief in deze tijd van digitalisering, maar het team van WORM ziet vooral voordelen. Ze spreken over de digitale terreur van online media: "Mensen worden zenuwachtig als alles wordt gereduceerd tot digitale informatie. We hebben artefacten nodig voor houvast." Bovendien bevatten die artefacten informatie die haast niet te digitaliseren is. "We hebben een grote verzameling avantgardistische VHS-banden waar boekwerken bij zitten. Als je slechts de film die op de band staat op YouTube kijkt, heb je dat boek er niet bij om te lezen. Online gaat juist veel data verloren."
Het gaat bij The WORM Pirate Bay ook om de ervaring van tijd. "Tijd wordt op nternet letterlijk tot stukjes gereduceerd," betoogt WORM-medewerker Richard. "Het goede aan onze Pirate Bay is dat je de tijd moet nemen om iets te vinden, te bekijken, te beluisteren, te bespreken, mee naar huis te nemen of te bestuderen."

Etalage
De fysieke dimensie van WORM speelt een belangrijke rol in de interactie met de collectie. In een oude kastruimte is een installatie door de Rotterdamse kunstenaar Amy Suo Wu gebouwd waarin geïnteresseerden materiaal van de collectie kunnen bekijken. Tot aan drie bezoekers kunnen in Display kruipen, een semi-transparante kast met zachte openingen die nog het meest doet denken aan een baarmoeder of mierenboerderij. In Display zitten displays waarop je films uit de collectie kan kijken. De titel van de installatie verwijst niet alleen naar de schermen waarop je films kijkt. Terwijl je in Display zit, kun jijzelf ook bekeken worden door barbezoekers van WORM. Volgens Suo Wu is het een toespeling op de manier waarop we onszelf online en offline in de etalage zetten. Tegenover Display staat een andere bijzondere installatie: Bart Koppes Videobot, een gemechaniseerde assistent die permanent bij de servicedesk van WORM aanwezig is om foto's van gezichten te maken, om die vervolgens online te zetten. Een soort geautomatiseerde selfie-machine dus.
The WORM Pirate Bay is nog volop in ontwikkeling. Er wordt gewerkt aan een team van zesentwintig vrijwilligers die The Pirate Bay als een community zullen sturen en leiden. Dit houdt de collectie dynamisch en dat is volgens WORM precies de bedoeling: "We vragen onszelf altijd opnieuw wat we in huis hebben. We willen niets stil laten zitten. We willen juist dingen toevoegen en al bestaand materiaal opnieuw categoriseren door er anders naar te leren kijken." "Dat is volgens ons wat The WORM Pirate Bay uiteindelijk is", concludeert medeoprichter Angeliki Kardamaki, "een archief als levend organisme."




WORM-tips

De collectie van The WORM Pirate Bay is zo omvangrijk dat we initiatiefnemers Frederic Van de Velde en Angeliki Kardamaki hebben gevraagd wat hoogtepunten uit te lichten.

Charlemagne 2
Pip Chodorov | 2002, VHS | Een film van avant-garde filmmaker, filmactivist en 'artist-run' filmlab-organisator Pip Chodorov, met Charlemagne Palestine. Drie jaar geleden schonk Pip zijn VHS collectie aan WORM en gaf hierdoor zonder enig besef de aanzet tot het opstarten van The WORM Pirate Bay.

Drexciya
Simon Rittmeier | 2012, dvd| Een korte film beïnvloed door het Afro-futurisme, die vooral de belangstelling van fans van de gelijknamige Detroit Techno helden zal trekken. Simon Rittmeier zet de wereld op zijn kop: een smokkelaar die Europese vluchtelingen naar Afrika vervoert lijdt op weg naar een beter leven schipbreuk en spoelt aan op het continent. Daar ontmoet hij drie Afrikaanse jongeren: Sisay, Kanchebe en Dylis. Ze zijn op zoek naar de technologisch adembenemende stad Drexciya...

Mondo cane
Paolo Cavara en Gualtiero Jacopetti | 1962, VHS | Italiaanse documentaire die wordt gezien als de eerste echte 'Mondofilm'; een filmgenre waarin een sensationele weergave van de derde wereld centraal staat, met de bedoeling om de kijkers te choqueren.

Dreams That Money Can Buy
Hans Richter | 1947, DVD | Een ambitieuze poging van de dadaïstische schilder, filmtheoreticus en filmmaker Hans Richter om het werk van de Europese avant-garde naar een breder bioscooppubliek te brengen. Centraal staan de verhalen van een droomverkoper. De top van de surrealistische en dadaïstische kunstwereld (Max Ernst, Man Ray, Fernand Léger, Alexander Calder en Marcel Duchamp) werd uitgenodigd om elk een droomsequentie vorm te geven. Op basis van de ideeën van deze belangrijke kunstenaars werkte Richter de film uit tot een raamvertelling waarin de zeven verschillende luiken samensmelten tot één surrealistische langspeelfilm. Een weelderige klassieker met een Freudiaanse touch.

Magick Lantern Cycle
Kenneth Anger | 1947-1976, DVD | Kenneth Anger maakt experimentele films met een surrealistische insteek. In zijn debuut Fireworks zegt hij dat dromen de ontlading zijn van verlangens die overdag worden stilgehouden. Wat gedurende de dag door het bewustzijn wordt gekaderd in vastomlijnde ideeën en sociale conventies, explodeert in de nacht. Deze stelling kun je als uitgangspunt nemen voor zijn hele oeuvre.

My Degeneration
Jon Moritsugu | 1990, DVD | Een ode aan de wansmaak. Alsof de 'Pope of Trash' John Waters nooit heeft bestaan brengt Jon Moritsugu het voor elkaar om deze wanstaltige productie nóg goedkoper te laten ogen dan de schamele $5.000 die er in 1989 in werd gepompt. Opvallende decors, vloekende kleding en slecht acteerwerk kenmerken zijn provocerende films. Rode draad is Moritsugu's humoristische visie op de dagelijkse beslommeringen van de tot Generation X bestempelde jeugd uit de Amerikaanse suburbs.
 
Camping Cosmos
Jan Bucquoy | 1996, VHS | Belgische film met onder andere Lolo Ferrari, Noël Godin, Herman Brusselmans, Arno, Claude Semal en Sabrina Leurquin die zich afspeelt in 1986: het jaar dat de Belgen met "J'aime la vie" het Eurovisie songfestival wonnen, in de achtste finale van het WK voetbal de Russen versloegen en de aanslagen door de Cellules Communistes Combattantes (C.C.C.) plaatsvonden. Een satire op wat het paradijs aan de kust zou moeten zijn: vrije seks, zon, zee en strand, sport, drank en eten in overvloed, zalig nietsdoen, zang en schoonheidswedstrijden.

Dodo Drama
Niek Hilkmann en Sandra Gnjatovic | 2013, VHS | Een op de dodo geïnspireerde animatiefilm op VHS met verschillende verwijzingen naar WORM. 

Hier is Harry Merry
Joke Olthaar | 2013, DVD | Een insider-blik op een outsider-kunstenaar door de Rotterdamse film- en theatermaakster Joke Olthaar. Uit zijn vier pagina's tellende biografie valt op te maken dat Harry Merry sinds de jaren tachtig muziek maakt. Met zijn keyboard, woeste haardos en matrozenpak is deze multi-instrumentalist een ware Rotterdamse cultheld.



top
Artikelen
Een echte Vermeer En weer is de kunstvervalser een schelm
De herrijzenis van Mel Gibson Hacksaw Ridge
Once Upon a Time in the West Martin Koolhoven en de mythe van het smerige, zweterige Westen
Da Bounce Urban Film Festival #NLfilmzowit
The WORM Pirate Bay Een archief als levend organisme

Interviews
Jean-Pierre en Luc Dardenne over La fille inconnue 'Een mens moet eerst en vooral gastvrij zijn'
Maren Ade over Toni Erdmann Lekker even niet gelukkig
Sannette Naeyé neemt afscheid van Cinekid 'Calvinisme en anarchie is vruchtbare grond voor de jeugdfilm'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Actie!
Filmsterren
Thuiskijken
Boeken: The Oliver Stone Experience
Op ooghoogte: Genie
Het nieuwe kijken: De Twin Towers zijn terug
The Thinking Machine: Death-Drive
Andy at the movies
The Thinking Machine: Decisions, Decisions


Recensies
Arrival Zo praat je met aliens
Clash In een kooi door Caïro
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over) 'Ze was bevriend met Edison, maar wilde zich niet laten filmen'
L'economie du couple Een kostenbatenanalyse
Everybody Wants Some!! Twee uur euforie
Fataal (Jesse Bleekemolen over) 'Het gaat alleen over het aantal messteken'
La fille inconnu Dokter speelt detective
Hacksaw Ridge Braveheart en de jankende Japanners
Hedi (Mohamed Ben Attia over) 'Er zijn minder taboes'
Hell or High Water Een land voor oude mannen
In Pursuit of Silence Het is nergens echt stil
Je me tue à le dire Miserabele verlossers
The Light Between Oceans Woeste golven op een bed violen
Perfetti sconoscuti Doosjes van Pandora
Prooi Efteling-angst
Remainder Schimmig verleden
Siv gaat logeren Hulp van leipe dassen
Snowden Hij doet het allemaal voor haar
Toni Erdmann Meedoen met de maskerade