Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Des Pallières (foto Nicolas Guérin) Arnaud des Pallières over Michael Kohlhaas

De wind die nooit meer ging liggen

Arnaud des Pallières (1961) las Michael Kohlhaas van Heinrich von Kleist al op z'n 25e maar het duurde opnieuw 25 jaar voor hij eraan durfde te komen. Voor hij "genoeg eerbied had verloren."

Door Ronald Rovers

Arnaud des Pallières werkte ooit een blauwe maandag als acteur en is sindsdien al bijna twee decennia bezig met het maken van films en documentaires, ook al is hij hier nauwelijks bekend. Michael Kohlhaas kun je zijn eerste grote productie noemen en werd dit jaar geselecteerd voor de hoofdcompetitie in Cannes. De film is via Heinrich Von Kleists roman uit 1811 gebaseerd op het 16e eeuwse verhaal Hans Kohlhase over een paardenhandelaar die twee paarden kwijtraakt aan de lokale landadel. Eerst zoekt hij recht bij de regionale machthebbers maar als dat niet lukt, komt hij in opstand met een bende ingehuurde plunderaars. Von Kleist gebruikte het gegeven als basis voor een verhaal dat de overgang schetst van een feodaal systeem naar een meer verlichte, op wetten gebaseerde maatschappij. Een soort coming-of-age verhaal voor de wereld.

Waarom was het boek zo belangrijk voor u? "Er zitten twee scènes in die diepe indruk op me maakten. De eerste zit halverwege wanneer Kohlhaas op het punt staat de heersende macht omver te werpen en hij verneemt dat zijn klacht eindelijk gehoord zal worden in een rechtbank. Op dat moment besluit Kohlhaas om zijn leger te ontwapenen, naar huis te gaan en weer een gewone burger te worden. Ik vond dat besluit om zijn machtsgreep te stoppen terwijl hij had kunnen winnen, getuigen van een grote morele rechtschapenheid. De tweede scène komt veel later, als Kohlhaas weet dat hij zal sterven omdat zijn executie vastligt, en hij terugkijkt naar zijn daden. Het lezen over de vreugde die hij voelt over het morele en juridische gelijk dat hij bevochten en gekregen heeft en dat zelfs het verlies van zijn vrouw overstemt, was voor mij een intense ervaring. Dit was iemand die handelde uit principe. Die wist dat waardigheid zich in details kan verschuilen, want door het verlies van die twee paarden zou zijn bedrijf niet ten onder zijn gegaan. En misschien ook wel iemand die aanvoelde dat de wereld op het punt stond te veranderen van een premoderne naar een moderne tijd en dat het belangrijk was om voor het principe te vechten. Von Kleists roman was Kafka's favoriete boek. Allebei schreven ze over mannen die alleen tegenover de wereld staan. In alles van Kafka verschuilt zich misschien wel dit ene verhaal van Von Kleist."

Ik hoorde dat u flink hebt geworsteld met het scenario en opnieuw in de montage. "Ik heb enorm lopen worstelen voordat ik begon. Omdat ik bang was Von Kleists tekst geen recht te doen. Een Franse adaptatie maken van een Duitse canonieke roman, je kunt je voorstellen hoe zoiets kan vallen. Wat me uiteindelijk kalmeerde was het zien van Milos Formans Ragtime die ook een adaptatie is van Kleists boek. Een film zonder zwaarden en theologen, met jazz en auto's, die zich afspeelde in het begin van de twintigste eeuw maar die wel de geest van het personage en de geschiedenis intact hield. Als ik dat ook maar zou doen, zou er niets mis gaan."
"Ik ben ervan overtuigd dat de inhoud van een werk hetzelfde is als z'n vorm. En let op, ik zeg 'vorm', niet stijl. Maar het is moeilijk om daarover te praten. Laat ik zeggen dat we nooit op schoonheid gejaagd hebben maar geprobeerd hebben om het verhaal zo eenvoudig mogelijk in beeld te brengen. En eenvoud kost tijd. Maar het is gelukt om een vorm te vinden die een reflectie is van het personage: streng, sober en rechtschapen."
"Het was een heilloze weg om qua vorm met de big budget actiefilms te concurreren. Want mensen met veel geld kunnen doen wat ze willen, kunnen elk wonder realiseren met special effects. Met ons bescheiden budget moesten we bij de wonderen blijven die ons gegeven waren: het wonder van de wind en van de zon, heel fysieke, materiële dingen. Dat zou onze kracht worden."

Waarom Mads Mikkelsen? "Ik wilde geen Duitse acteur want die zou te dicht op het materiaal zitten. Het moest een acteur zijn zoals Clint Eastwood dertig jaar geleden was. Mijn casting director gaf me toen een foto van Mads — dit speelt zich af voordat Mikkelsen bekend werd in Casino Royale — en we spraken af. Vanaf dat moment werd hij voor mij Michael Kohlhaas. Wat betreft de taal hebben we toen een deal gemaakt, want het Frans zou een probleem kunnen worden voor Mads. Hij zei: 'Ik zal hard werken en Frans leren voordat ik op de set kom. Maar vanaf de eerste opnamedag wil ik het niet meer over de taal hebben. Ik wil me vrij voelen en niet behandeld worden als een schooljongen die zijn lessen moet leren.' En zo gebeurde."

Hebben we een nieuwe opstand nodig om grondrechten te bevechten? "Dat zijn uw woorden, niet de mijne."

Toch vond u dat deze film nu gemaakt moest worden. "En toch is het niet mijn plek om u te vertellen wat u uit de film moet halen. De film zal op iedereen een andere indruk maken. Maar laat ik zeggen dat ik nog nooit een film heb gemaakt die niet politiek was."



top
Artikelen
De 13de Filmbonzen Top 25 Bobo's en beeldbepalers
Jaaroverzicht 2013 De Nederlandse film moet zich blootgeven
Nederlands Film Festival Dossier
Kijken naar Adèle Hoe zit het ook alweer met die 'male gaze'?
Cartoon Modern op KLIK! Cartoons zonder muren
Een eeuw Russische cinema Er is meer dan Potemkin

Interviews
Matt Hulse over Dummy Jim 'Ik creëer een vriendelijke chaos'
Sacha Polak over Nieuwe tieten Zonder schaamte of ijdelheid
De regisseur over La vie d'Adèle 'Ik koos de actrices op instinct'
De actrices over La vie d'Adèle 'Een zware droom'
Monique van Schendelen De kunst van filmpromotie
Arnaud des Pallières over Michael Kohlhaas De wind die nooit meer ging liggen
Anurag Kashyap over Gangs of Wasseypur 'Eén been in Bollywood, één been daarbuiten'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Karakter­kwestie
Sanne Vogel
Op ooghoogte Naakt
Het nieuwe kijken Dress like Steve
Boeken: Alternative Movie Posters Ontwerpen zonder regels
Evenementen


Recensies
About Time Geheime geluks­formule
Chez nous (Tim Oliehoek) Museumroof tijdens Gay Pride
Computer Chess Winnen dankzij een bug
Don Jon Beter dan echte seks
Dummy Jim Gemoedelijke hipsterfilm
Gabrielle (Louise Archambault) Samenwonen met Martin
Gangs of Wasseypur Scorsese in India
Gravity De ondraaglijke lichtheid van het bestaan
Greetings from Tim Buckley Toch met een brok in de keel
Hoe duur was de suiker Slavernijsoap
How to Describe a Cloud Zesde zintuig
Jimmy P. — Psychotherapy of a Plains Indian Proefkonijn met psycho­trauma
Just the Wind Dromen tegen de angst
A Long Story Troost van vreemden
Love & Fungi Hart op de snijplank
Michael Kohlhaas Recht of rebellie
Nieuwe tieten Wat zou je zelf doen?
De nieuwe wildernis Met de natuur kun je lachen
Short Term 12 Over de inktvis en de haai
Thanks for Sharing Afkicken in twaalf stappen
La vie d'Adèle Très magnifique!
What Maisie Knew Je kind als munitie gebruiken
Workers Schilderen met tijd
Zarafa Moed en trouw