Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Lifeforce Thuiskijken

Lifeforce
Vampieren van boven

Scarlett Johansson, die in Jonathan Glazers Under the Skin als buiten­aards roofdier huishoudt in Schotland, werd in 1985 voorafgegaan door Mathilda May, die iets zuidelijker het beest uithing in een film van een heel ander kaliber.

Door Mike Lebbing

Buitenaardse levensvormen die zich op aarde nestelen om die over te nemen (Invasion of the Body Snatchers) of hun noodlot hier ontmoeten tijdens een kansloze missie hun eigen volk te redden (The Man Who Fell to Earth) kenden we al. Binnen die twee uitersten — de ene een succesvolle publieksfilm, de andere een artistiek meesterwerk voor fijnproevers — bevinden zich nog talloze B-films, vaak minder geslaagd.
In 1985 harkten producenten Yoram Globus en Menahem Golan (die afgelopen augustus overleed) het destijds fenomenale budget van 25 miljoen dollar bij elkaar voor het ambitieuze scifi-project Lifeforce. De twee illustere zakenmannen waren steenrijk geworden met hun filmmaatschappij Cannon, die voornamelijk actiefilms op de markt slingerde, waaronder sommige met Chuck Norris of Sylvester Stallone. Voor Lifeforce werd de lat veel hoger gelegd. Naast regisseur Tobe Hooper werden een hoop grote namen gestrikt, waaronder filmmuzieklegende Henry Mancini, scenarioschrijver Dan O'Bannon (Alien) en special effects-pionier John Dykstra, die beroemd werd door de eerste Star Wars-film uit 1977.
Tijdens een onderzoek naar de komeet van Halley ontdekken astronauten een enorm buitenaards ruimteschip, waarin ze naast fossielen van enorme vleermuizen, drie glazen kisten met mensachtige lichamen aantreffen. Terug op aarde ontwaakt een van de drie (de ravissante Mathilda May) die poedelnaakt Londen in wandelt, om de levenskracht van slachtoffers op te zuigen met haar agressieve seksuele verschijning. Die slachtoffers staan op hun beurt op om als zombies de plaag te verspreiden. Terwijl Londen in vlammen opgaat en een totale apocalyps dreigt, proberen astronaut Tom Carlsen (Steve Railsback) en kolonel Colin Caine (Peter Firth) het tij te keren.

Coïtus interruptus
U leest het al: Lifeforce heeft niet het kunstzinnige, ambivalente en prikkelende van Under the Skin. Het grootste deel van het budget werd besteed aan de visuele effecten van Dykstra, en toegegeven, die mogen er beslist zijn. Vooral de lange psychedelische openingsscène, die aan Alien doet denken, maakt indruk: de astronauten reizen door een enorm en bizar vormgegeven ruimteschip met een organische structuur. De grootste troef van regisseur Tobe Hooper is de betoverende May, die afwisselend aantrekkelijk en afstotelijk is als het buitenaardse seksmonster dat op de aftiteling 'Space Girl' wordt gedoopt. May wandelt rond in een film die ze niet had verdiend, maar dat ze toch zo'n indruk maakt mag een prestatie van formaat heten.
Lifeforce flopte gigantisch en een paar jaar later was Cannon bankroet. Inmiddels heeft de film cultstatus verworven door de soms hilarische mix van ambitieuze production value, existentialistische pretenties en quasiwetenschappelijke dialogen. Railsback, ooit goed op dreef als Charles Manson in de tv-film Helter Skelter (1976), krijgt de hoofdprijs voor het indrukwekkende aantal gezichtsuitdrukkingen waarmee hij zijn hoogdravende teksten oplepelt.
Het is een ervaring op zich om zo'n getalenteerde filmmaker als Hooper, die met The Funhouse en vooral The Texas Chainsaw Massacre twee genreklassiekers op zijn naam heeft staan, zo hulpeloos te zien worstelen met deze materie. Wanneer Railsback en May tijdens de climax een rigoureuze coïtus interruptus ondergaan, weet je als kijker niet meer of je moet lachen of je hoofd moet schudden.
De aparte status van de film wordt geïllustreerd door de verschillende versies die er intussen van Lifeforce in omloop zijn. De liefhebber kan niet om de 'Steelbook Limited Edition' van Arrow heen. Er zijn twee verschillende versies van de film te zien, waarbij de beeldcomposities in Cinemascope haarscherp en kleurrijk tot hun recht komen.
May is geen Johansson, Hooper is zeker geen Glazer maar dat het voor een vampier van boven op aarde uiteindelijk niet goed toeven is, staat in beide films vast.

Lifeforce | Groot-Brittannië/Verenigde staten, 1985 | Regie Tobe Hooper | Op blu-ray (import, Arrow)


De Grote Oorlog, deel 7
Les croix de bois

Omdat het dit jaar honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak, besteden we in dit herdenkingsjaar maandelijks aandacht aan een klassieke film over de Grote Oorlog.



Het krachtige openingsbeeld van Les croix de bois (Wooden Crosses, 1932) windt er geen doekjes om: dit is een film over zinloze opoffering. Regisseur Raymond Bernard laat een shot van een bataljon soldaten overvloeien in een onmetelijke rij witte kruizen: dit is hoe zij zullen eindigen.
Zoals zovele films over WO I begint het verhaal met een jongeman die zich aanmeldt bij het leger. De patriottische rechtenstudent Gilbert zit vol optimisme. De Eerste Slag bij de Marne verliep immers voorspoedig; Frankrijk zal de Duitsers in een mum van tijd verslaan. Het regime waar hij in 1915 terechtkomt, zit vol geharde militairen die beter weten en ze spotten een beetje met hem en zijn brandschone uniform. Met wat modder maken ze zijn nieuwe veldfles vies, zodat een scherpschutter de weerkaatsing van het blinkende metaal minder goed ziet. Veel tijd voor deze en andere nuttige tips is er niet, ze moeten alweer de loopgraven in.
Les croix de bois is de verfilming van de memoires van Roland Dorgerès, in het Nederlands vertaald als Houten kruisen, in 2004 uitgegeven in de reeks Oorlogsdomein van de Arbeiderspers. De verfilming werd in 1931 grootscheeps aangepakt, als het Franse antwoord op All Quiet on the Western Front (1930). De rolbezetting bestaat geheel uit echte oorlogsveteranen en dat merk je aan alles. Vooral de galgenhumor en het cynisme komen zeer authentiek over. Iemand die niet op wacht wil staan, wordt onomwonden een "dikke klootzak" genoemd en angst wordt in het bijzijn van anderen nooit getoond. Nuchter becommentariëren ze de gebeurtenissen: "Dit is geen slag maar een slachting", verzucht er één na een avond lang beschoten te zijn met mitrailleurs en granaten. Les croix de bois laat bovendien overtuigend zien hoe optimisme en patriotisme langzaam omslaan in hun tegendeel.
In een sterke scène leest Gilbert, na net weer een aanval van de Duitsers overleefd te hebben, een brief van zijn verloofde waarin zij zich beklaagt bij een dansfeest haar hak te hebben gebroken. Een andere botsing van twee werelden vindt plaats als het regiment een kerkdienst bezoekt en iedereen uit volle borst het Ave Maria zingt, waarna de camera afbuigt en achterin de kerk een door wat lakens en planken verborgen noodhospitaaltje laat zien met soldaten zonder ledematen in bedden.
De sleutelscène zit precies in het midden: een kwartier lang durende, oorverdovende en niet-aflatende aanval die eindigt op een kapotgeschoten kerkhof. De overlevenden zijn de oorlog meer dan moe en berusten in hun lot: "Of we krijgen een oorlogskruisje, of we eindigen als houten kruis." Dan heeft de oorlog nog drie jaar te gaan.

André Waardenburg

Les croix de bois | Frankrijk, 1932 | Regie Raymond Bernard | Op import-dvd, r1 (Criterion Eclipse, samen met Bernards Les misérables) | Op 12 november verschijnt in Frankrijk een gerestau­reerde versie op regio 2-dvd


In a World...
Recht van spreken

Veel is er het afgelopen jaar gepraat over de male gaze. Over hoe er in films naar vrouwen wordt gekeken, en over welke kansen vrouwen in de filmindustrie krijgen. In a World... benadert dat onderwerp vanuit een andere invalshoek, en vraagt wie er in onze maatschappij recht van spreken heeft.



Comédienne Lake Bell kiest in haar regiedebuut een obscure filmniche als setting: die van de voice over-acteurs. Ze schetst een wereld van bokkige oudgedienden en bronstige rijzende sterren die zichzelf heel wat vinden met hun baritonstemmen. Na het overlijden van Don Lafontaine, de 'geestelijk eigenaar' van de beroemde trailerzin "In a world...", azen ze allemaal op zijn troon.
Carol (gespeeld door Bell zelf) is dochter van de geëigende troonopvolger, Sam Sotto (Fred Melamed), en kijkt het allemaal van de zijlijn aan. Als vrouw ziet ze geen plaats voor zichzelf in deze mannenclub, mede dankzij de seksistische denkbeelden van haar vader over hoe de industrie in elkaar steekt, en neemt ze genoegen met klusjes als dialectcoach. Tot ze in de running blijkt voor de trailer van een Hunger Games-achtige serie blockbusters, waarvoor die beroemde zin "In a world" weer uit de kast kan worden gehaald.
Daaromheen bouwt Bell, in klassieke sitcomstijl, een reeks B-verhaaltjes die de hoofdlijn thematisch ondersteunen. Over Carols affaire met Gustav Werner (Ken Marino), kroonprins onder de stemmensprekers, en de heimelijke verliefdheid die de schuchtere geluidsman Louis (Demetri Martin) voor haar koestert. Over het uitgebloeide huwelijk van Carols zus Dani (Michaela Watkins) en haar man Moe (Rob Corddry), die beiden voorzichtig buiten de deur snuffelen. Over Sotto, die een jonge blondine aan de haak heeft geslagen en binnenkort een oeuvreprijs zal ontvangen. Telkens weer leiden die verhaaltjes terug naar: wie krijgt het woord, wie mag en durft er iets te zeggen, en naar wie wordt geluisterd.
Eerlijk is eerlijk: al die bijlijnen leiden soms af van de hoofdzaak. Maar Bell houdt de vaart er gelukkig goed in. En het knapste van In a World... is dat het onvermijdelijke happy end wat zwarte randjes meekrijgt. Want wat zegt dat eigenlijk nog als je alleen omdat je een vrouw bent geselecteerd wordt? En hoe zelfstandig ben je als je toch weer de goedkeuring van je vader nodig hebt?

Joost Broeren

In a World... | Verenigde Staten, 2013 | Regie Lake Bell | Op dvd/blu-ray (20th Century Fox)


Import

Hoogtepunten uit het internationale aanbod voor thuiskijkers, geselecteerd door Boudisque (boudisque.nl). Het beste uit het Nederlandse aanbod vind u vanaf nu wekelijks op filmkrant.nl

F for Fake | De laatste voltooide film van Orson Welles — hierna volgden enkel nog documentaires over hoe andere projecten níet lukten. Maar deze overdenking van wat echt is in de kunst en wat niet, en of dat eigenlijk wel uitmaakt, is de perfecte zwanenzang voor Welles' verknipte carrière. Blu-ray, r1 | Criterion



Fedora | Met zijn een-na-laatste film knipoogde Billy Wilder naar zijn eigen Sunset Blvd., bijna drie decennia eerder gemaakt. Opnieuw probeert een louche Hollywood-type een gevierd actrice te bewegen uit haar pensioen te komen, en opnieuw zijn de gevolgen desastreus. Messcherp en melancholisch. dvd/blu-ray, r1/A | Olive Films



Fargo, seizoen 1 | Een Nederlandse release staat voorlopig niet gepland voor deze gelauwerde tv-serie, die de gelijknamige film van de gebroeders Coen niet hervertelt, maar remixt. Een nieuw verhaal, nieuwe personages, maar dezelfde locatie en toon, en boordevol knipoogjes naar het origineel. dvd/blu-ray, r1/A of 2/B | 20th Centrury Fox



I clowns | Een 'tussendoortje' van Fellini, gemaakt voor de Italiaanse televisie, deze semi-docu over clowns. Schijnbaar gemaakt ter afwisseling op het maken van de grootse bioscoopwerken van zijn Satyricon (1969) en Roma (1972), maar daarmee niet minder persoonlijk of lyrisch. dvd+blu-ray, r2/B | Eureka! Masters of Cinema



The Vanishing | Jammer dat Criterion George Sluizers eigen Amerikaanse remake van Spoorloos (1988) niet heeft toegevoegd aan deze release — de ideale double bill. Maar toch: een nieuwe 4K-scan van deze Nederklassieker, inclusief nieuwe interviews met Sluizer en hoofdrolspeelster Johanna ter Steege. dvd/blu-ray, r1/A | criterion



top
Artikelen
De 14de Filmbonzen Top 25 Bobo's en beeldbepalers
Digital Storytelling Play it again, Sam
Op de set van Beyond Sleep Jammen met W.F. Hermans
Tien jaar later: Theo van Gogh Op de filmset, daar leefde hij

Interviews
Nasrdin Dchar over Infiltrant 'De grootste bazen lopen op slippers'
Marwan Kenzari over Bloedlink 'Een rol schud ik niet zomaar van me af'
Mijke de Jong en Dorith Vinken over Brozer
Het hele najaar: Hollandse nieuwe (2)
Yesim Ustaoglu over Araf Turkse jongeren in het vagevuur
Anne Fontaine over Gemma Bovery 'In elke interessante komedie zit drama. En omgekeerd'
Jonathan Glazer over Under the Skin 'Het was niet mijn bedoeling'
Andrei Zvjagintsev over Leviathan 'Kapitalisme heeft iets kapot gemaakt in de Russische ziel'
Martin van Waardenberg over Wonderbroeders 'Geen hond die nog ergens in gelooft'
Jan-Willem van Ewijk over Atlantic. 'Als de wind wegvalt, kun je niks meer'
Anthony Stacchi en Graham Annable over De Boxtrollen 'Een draaiperiode van achttien maanden. Te gek voor woorden'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Boeken De strapatsen van Laurel & Hardy
Actie! Op de set van Prins
World Wide Angle (NL) Kijken waar geen film te zien is
Het nieuwe kijken Hoe Lego het wint van Zeeslagje
Deze maand op MUBI: Juliette Binoche Haar ware gezicht
Evenementen


Recensies
Alphabet Spel of sadisme
Araf Tussen vagevuur en winterslaap
Bittersweet Schaduwboksen op topniveau
Bloedlink Muis wordt kat
Brozer Zin geven aan het zinloze
Il conformista (Thuiskijken) Bertolucci's barokke revolutie
Dorsvloer vol confetti Fantasie en gortdroge werkelijkheid
Drift Klem in de hondstijd
Gemma Bovery Zij is de vrouw die wakker kust
Gone Girl Scènes uit een slecht huwelijk
Le grand cahier Spel of sadisme
Hollywood Banker 'Swimming with Sharks'
In jouw naam Griezelig alledaagse onmacht
Infiltrant André Hazes was een Marokkaan
Jongens Zonovergoten zomerliefde
Het leven volgens Nino Magisch konijn
Leviathan De kleine man moet wijken
Locke Tom Hardy's onemanshow
Manuscripts Don't Burn Jacht op verboden schrijvers
The Trip to Italy Ouwehoeren op topniveau
Under the Skin The Woman Who Fell to Earth
Winter Sleep Tussen vagevuur en winterslaap
Zomer Alles op afstand