Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Ramón Gieling Hollandse Nieuwe

De ene speelt zich af in de laadruimte van een vrachtwagen, de ander in de virtuele werkelijkheid. De ene onderzoekt hoe een bekende een vreemde kan worden, de ander laat zien hoe een vreemde een bekende wordt. De een kijkt naar zwervers, de andere naar geliefden. De Filmkrant sprak met negen makers wier film op de 38ste editie van het Nederlands Film Festival in première gaat.

Door Mariska Graveland | portretten Angelique van Woerkom


Ramón Gieling over
The Disciples — Een straatopera

Waar gaat je film over? "In The Disciples zien we de daklozen van het koor De Straatklinkers tijdens de repetities van The Disciples, een straatopera die componist Boudewijn Tarenskeen en ik voor hen schreven. Daarin speelt het koor een groep daklozen op de rand van criminaliteit, in de verte gebaseerd op Los olvidados van Luis Buñuel. Ik verwerkte gebeurtenissen uit hun eigen leven in de rollen. Een aantal van hen leren we kennen buiten de repetitieruimte, tot we de studio ingaan waar de dramatische opera gestalte krijgt. De plaats van handeling is een groteske set van een viaduct onder een snelweg waar 'de discipelen' in vochtige slaapzakken hun bivak hebben. Het Bijbelse woord discipelen betreft de volgelingen van Jezus. In onze vertelling zijn zij de verkondigers van het absolute Niets."

Waarom wilde je deze film maken? "Toen Mick Jagger tijdens een concert uit het publiek werd toegeroepen waarom hij dat smerige lange haar niet afknipte, riep hij terug: 'Dan zie ik er net zo uit als jij, dacht je dat ik daar zin in had?' Dat is zo'n beetje waarom ik The Disciples — Een straatopera wilde maken: ik hou van mensen die anders zijn dan anderen. Je maakt dingen, films, omdat er de noodzaak van een hartstocht is. Als het goed is valt die drang samen met de tijdgeest. 'De dakloze' is een icoon van de onrechtvaardige samenleving. Ik voel me aangetrokken tot de levens van verloren zielen die de contradicties van het menselijk bestaan verbeelden. Mij interesseren mensen die een onverantwoordelijk leven leiden: zwervers, zigeuners, ballingen en daklozen. De dakloze laat niets achter; behalve de lucht op de plaatsen waar hij heeft gezworven."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Mijn volgende project, Poor Boy, gaat over een man die zijn nieuwe muziekfilm wil situeren met de schilderijen van Jeroen Bosch als decor en met als hoofdpersoon een hedendaagse Sisyfus, de man die eindeloos een rots de berg op moest duwen. Als hij te horen krijgt dat hij nog maar negen maanden te leven heeft, vlucht hij in zijn verbeelding en geeft hij alle mensen uit zijn omgeving een rol in zijn exuberante fantasiereis op weg naar het einde."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Behoudens mooie uitzonderingen heeft de Nederlandse film avontuur nodig, risico, onbehagen, grootse mislukkingen. Alle films uit de filmgeschiedenis die we nu meesterwerken noemen, waren projecten vol avontuur en risico's. Film is een veel te rijk medium om er producten voor de vergetelheid mee te maken. Laten we vooral daarop inzetten in de toekomst."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Ik had net mijn eerste speelfilm Assefeest gemaakt en ging op reis naar Mexico. In Oaxaca zag ik vlak bij mijn hotel drie enorme Amerikaanse trucks met filmlicht, kleding en catering staan. Op de stoep hield een Amerikaanse blondine me aan met de vraag of ik 'extra [figurant] in their great movie' wilde zijn en ze zei ook nog dat ik er 'great' uitzag. Ik sloeg haar van me af, ik was nota bene zelf filmregisseur geworden en ging lekker een Azteekse ruïne bezichtigen. Maar diezelfde avond stond ik op de Zócalo met flanerende ouders en kinderen zo'n beetje naast Gene Hackman en Nick Nolte op het plein naar een mariachi-band te kijken en toen wist ik genoeg. Het is het enige in mijn leven waar ik spijt van heb: ik had godbetert als figurant kunnen sterven in een scène met Gene Hackmann en Nick Nolte in het steengoede Under Fire!"

Te zien op het Nederlands Film Festival en vanaf 13 december in de bioscoop.


Mustafa Duygulu over
Zomerbroeders

Waar gaat je film over? "Zomerbroeders gaat over zoeken naar je plek in de wereld. In de film volgen we Bora, een Turks-Nederlandse jongen van zeventien die zijn zomervakanties doorbrengt in het zomerhuis van zijn vader. In het kustdorpje heeft Bora in de loop der jaren een onvoorwaardelijke vriendschap opgebouwd met twee broertjes en zijn levendige buurmeisje. Samen met hen staat hij op het punt om de laatste dag van zijn vakantie te vieren.
"Alleen door de moeizame relatie met zijn vader begint Bora die dag te twijfelen aan zichzelf. Hij begint harder zijn best te doen om iets te zijn wat hij niet is, en raakt hierdoor verwijderd van zijn vrienden en van zichzelf."



Waarom wilde je deze film maken? "Ik luisterde naar Summer Friends van Chance The Rapper en dat nam me onverwachts terug naar mijn zomers in Turkije. Een aantal rijke herinneringen kwamen naar boven en ik voelde dat er een universeel verhaal in zat over opgroeien, vriendschap en erachter willen komen wie je wilt zijn. Ik ben zelf vaak op mijn bek gegaan terwijl ik een antwoord probeerde te vinden op de vraag 'wie ben ik?'. Momenten waar je op terugkijkt en waar je je voor schaamt. Maar er zit ook een schoonheid verscholen in de mislukte pogingen om je identiteit te vinden. Ik denk dat ik met Zomerbroeders deze 'mislukkingen' wil vieren."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Ik werk op dit moment aan een misdaadtragedie over een vader die na de liquidatie op zijn zoon wordt opgeslokt door zijn wraaklust."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Meer rust om scenario's te laten rijpen."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "De Italiaanse film La meglio gioventù heeft een diepe indruk op me achtergelaten. In de film volg je twee broers binnen een tijdspanne van veertig jaar en tegen de achtergrond van een politiek veranderend Italië. Doordat het verhaal zich afspeelt over zoveel jaren krijg je de kans om te zien waar we allemaal tegenaan lopen in een mensenleven. Het is een tragisch verhaal, maar het laat ook zien hoe we ons kunnen verzoenen met ons grootste verdriet."

Te zien op het Nederlands Film Festival en op 6 oktober op NPO3.


Rosanne Pel over
Light as Feathers

Waar gaat je film over? "Light as Feathers gaat over misbruik tussen jongeren. Het speelt zich af in een Poolse dorpsgemeenschap omringd door ganzenplukboerderijen. De film draait om Eryk, een jongen die we een aantal jaar volgen van tiener tot jongvolwassene. Hij woont bij zijn moeder en grootmoeder in huis. Het zijn beide sterke en dominante vrouwen. De jongen zit in een benauwde en te intieme relatie met zijn moeder. Eryk wordt verliefd op een buurmeisje, maar hij kent het verschil tussen liefde en misbruik niet. De film laat zien hoe een patroon van geweld binnen een familie tot stand komt én in stand wordt gehouden.
"Het verhaal is fictief maar alle acteurs zijn debutanten en dragen hun eigen naam. Ook zijn er veel scènes in de film te vinden die zich op dat moment afspeelden. Het echte leven mengde zich soms met fictie, wat leidde tot onverwachte momenten."



Waarom wilde je deze film maken? "Seksueel misbruik en seksueel geweld komen voor in elke maatschappij, maar er wordt te eenzijdig over gesproken. Het is in het leven geworteld en zal daardoor niet als fenomeen uit een samenleving verdwijnen. Het is daarom van belang dat we naar de condities kijken waarbinnen bepaald gedrag wordt ontwikkeld. Ik wil niet het gedrag van de jongen in de film vergoelijken, maar ik wil de verschillende lagen en voorwaarden laten zien die naar bepaalde daden kunnen leiden.
"In Light as Feathers is de oorzaak niet eenduidig omdat vele factoren meespelen. Dat is wat mij als maker interesseert. De personages zijn tegenstrijdig in hun gedragingen. Deze tegenstrijdigheden zijn niet altijd makkelijk om naar te kijken, maar wel belangrijk omdat het iets menselijks laat zien."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Ik geloof dat ik nog niet helemaal klaar ben met het uitpluizen van de moeder-kindproblematiek. Ik heb een paar ideeën die ik nog op de plank heb liggen. Mijn volgende film wordt een soort kruising tussen La grande bouffe en Festen. Klinkt spannend toch? Of misschien iets totaal anders. Zoals een Scandinavische krimiserie. We zullen zien."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Verhalen die minder eenduidig zijn. We willen te vaak een hard statement over iets horen, duidelijkheid. Maar volgens mij wordt een film rijker als het allemaal wat complexer in elkaar steekt en je wordt verward als kijker. Dat betekent ook dat je de film soms uitloopt met het gevoel dat je nog niet weet wat je ervan moet vinden. Persoonlijk denk ik dat film zich daar bij uitstek goed voor leent."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Ik geloof dat ik rond de elf moet zijn geweest. Ik had een fascinatie voor witte haaien. Op vrijdag mocht ik een film bij de videotheek lenen. Als ik zeurde dan mocht ik soms kijken naar een film van 12 jaar en ouder. Ik weet niet hoe het kon gebeuren dat ik Jaws meekreeg maar het is wel gelukt. Zaterdagochtend zat ik in alle vroegte in mijn eentje met een beschuitje hagelslag op mijn schoot Jaws te kijken. Doodeng vond ik het. Tot het moment dat de haai uit het water kwam. Toen heb ik hem teruggespoeld en op stil gezet. Bekocht voelde ik me door dit papier-maché monster. Maar het leerde me wel, als je iets van dichtbij goed observeert, is het minder eng... soms dan."

Te zien op het Nederlands Film Festival en op het Filmfestival van Toronto.


Douwe Dijkstra over
Life in a Virtual Panopticon

Waar gaat je film over? "Mijn werk is een interactieve video-installatie en gaat over sociale media en de mix van realiteiten die daarin te vinden is. Ik maak het in samenwerking met mediakunstenaar Dries Depoorter en het is onderdeel van de expositie Life in a Virtual Panopticon."



Waarom wilde je deze film maken? "Het onderwerp fascineert me enorm, de bizarre cocktail van reclame, wereldnieuws, entertainment, persoonlijke berichten en alle hybride bijproducten zoals fake news, product placement, personal branding en clickbait. Sociale media laten in mijn ogen vaak onbedoeld en op een heel mooie manier de paradoxale kanten van de mens zien. Daar waar ik met mijn werk Démontable (2014) beeldend reageerde op de media die je consumeert, wil ik nu met een interactief werk reageren op de media waarmee je interacteert. Deze interactieve kant is nieuw terrein voor mij. Ik zoek dat op door samen te werken met Dries, een kunstenaar die met zijn installaties en applicaties op een participerende wijze commentaar levert op technische ontwikkelingen."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Ik ben geïnteresseerd in het maken van interactief werk zoals deze installatie, maar ik zie mezelf ook nog korte films maken. Daarbinnen zou ik verder willen in het documentaire genre. Voor beide dingen geldt dat ik op zoek ben naar ontmoetingen met anderen. Daarnaast zoek ik met mijn collectief 33 1/3 de combinatie op tussen video en theater."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Minder formules, er wordt naar mijn idee te veel naar Amerika gekeken. Ik zou graag meer risico's en eigen karakter willen zien. Ook in historische films bijvoorbeeld, die volgens mij veel meer zouden kunnen bijdragen aan een kritische verwerking van ons verleden."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "In mijn eigen werk was dit het maken van Démontable. Een project dat begon als doorlopende driekanaals video-installatie die ik later monteerde tot een korte film met een begin en een eind. Dit organische proces en de resulterende film hebben voor mij veel bepaald. Evenals de ronde die de film maakte op filmfestivals. Het liet me ook zien dat ik met weinig geld en middelen iets kon maken wat voor mij en anderen betekenis heeft."

Te zien op het Nederlands Film Festival.


Nelleke Koop over
Moeder aan de lijn

Waar gaat je film over? "Moeder aan de lijn is een observerende film die laat zien hoe drie vrouwen, Elien, Carin en Hanna, voor hun moeder zorgen. In de relatie met moeders draaien de rollen om als zij verandert in een afhankelijk kind. Bij alle dagelijkse zorgtaken groeit het dilemma wie de regie heeft over moeders leven en waar de loyaliteit ligt binnen een druk gezin en een veeleisende baan. De vraag rijst: Is er een grens in het zorgen voor je moeder?"



Waarom wilde je deze film maken? "Ik vind de relatie tussen moeders en dochters erg interessant. Hij kan soms zo ingewikkeld zijn. In mijn ogen is het een onverbrekelijke band; ook al heeft een dochter een slechte relatie, dan nog komt ze niet van haar los. Misschien omdat ze veel op haar lijkt.
"De eerste trigger voor deze film was een uitspraak van Renate Dorrestein, die ik hoorde terwijl ik mijn pasgeboren dochter op schoot had. Ze zei zoiets als: 'de grote tragiek van een kind is de loyaliteit aan de ouders'. Ik wilde in de film onderzoeken wat dit betekende en koos voor de fase waarin heel veel van de dochters gevraagd wordt. Een periode waarin de hoofdpersonen hun eigen leven opzij moet zetten. Nederland leeft in een tijd van maatschappelijke verandering omdat de overheid door bezuinigingen veel meer zorgtaken op onze eigen schouders legt. Terwijl we daar niet aan gewend zijn door onze individualistische levensstijl. Is dit een te zware last, of juist een heel waardevolle fase om verbonden te zijn met het leven?"

Mijn volgende film wordt nu eens... "Haha...niet 'nu eens' alsof ik het roer om wil gooien. Maar toch: ik werk nu aan een film over hoe wij ons laten overheersen door 'tijd'. En meer nog dan in mijn vorige films, wil ik vanuit geluid en vanuit ritme werken. Ik heb met veel plezier samengewerkt met de crew van Moeder aan de lijn, en het is heel waardevol om met hen al in een vroeg stadium ideeën te ontwikkelen voor de nieuwe film. Ik verlang ernaar dat meer te kunnen doen, en als makers samen in geluid en beeld schetsen te maken."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "In aansluiting daarop: die ruimte dus, om in een ontwikkelingsfase meer te kunnen samenwerken en filmend te kunnen schetsen. En ook, een open deur natuurlijk: geld en beleidsvisie die staan voor kwaliteit. We zijn afhankelijk van subsidies, waar steeds meer op wordt bezuinigd. Tegelijk zijn we, met name bij televisiefilms, gebonden aan veel bepalingen en is er weinig ruimte om op een andere manier te financieren en te ondernemen."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Mijn gedachten gaan dan naar ontmoetingen met een aantal mensen: de sleutel naar de mogelijkheid om documentairefilmmaker te kunnen worden gaf Heddy Honigmann mij met haar film Metaal en melancholie en de research die ik voor haar een jaar lang deed. Mijn debuutfilm mocht ik monteren met Danniel Danniel, die in het voorjaar van 2017 overleed, juist toen we in gesprek waren over deze film. Die montageperiode met hem was bijzonder rijk door wat hij me allemaal vertelde en leerde. Peter en Petra Lataster heb ik op de Filmacademie leren kennen. En het is fantastisch dat ik nog steeds advies aan ze kan vragen als ik in mijn regiekeuzes ergens tegenaan loop. En uiteindelijk eigenlijk al die gesprekken met collega-filmmakers/matties waarin we elkaar aanscherpen, opbeuren, uit de put trekken, met de neus op de feiten drukken, inspireren. Kortom: al die schitterende ontmoetingen dus eigenlijk."

Te zien op het Nederlands Film Festival.


Willem Timmers over
Aan de andere kant

Waar gaat je film over? "Aan de andere kant gaat over twee dorpen met precies dezelfde dorpsnaam: Bakel in Brabant en Bakel in Senegal. Via een mozaïek aan dorpelingen uit beide Bakels worden de twee werelden aan elkaar gespiegeld. Je komt er geleidelijk aan achter dat de twee meer gemeen hebben dan alleen hun dorpsnaam. Ze worden elkaars parallelle universum.
"Uiteindelijk gaat de film ook over onze blik op en onze vooroordelen over de ander. Door de spiegelingen vormt het ook juist een universeel portret van de mens, waarbij ik de heersende clichés over de twee plekken als uitgangspunt heb genomen. Beide Bakels worden geteisterd door vooroordelen die heersen over Afrikaanse en Brabantse dorpen. Juist door ze voortdurend door elkaar heen te weven, gaan deze plekken en personen een andere betekenis krijgen en ontstijgen ze de clichés. Het Brabantse is niet meer alleen Brabants, het Afrikaanse niet meer alleen Afrikaans."

Waarom wilde je deze film maken? "Opgegroeid in een dorp dat ook een naamgenoot elders op de wereld heeft, ben ik vaak nieuwsgierig geweest naar die andere kant. Hoe zou dat andere dorp anders en tegelijkertijd ook hetzelfde zijn? En wiens leven op die plek zou het dichtst bij het mijne staan? Het leek me interessant om een parallel universum af te dwingen, op basis van slechts één enkele overeenkomst. De film moest een experiment worden in het geforceerd vergelijken van leefwerelden en in het stoïcijns negeren van het toeval.
"Er bestaan veel dorpen en plekken die qua naam ook elders op de wereld voorkomen, en ik wilde de twee plekken kiezen die op het eerste gezicht het meest contrasteren. Ik wilde zwart tegenover wit stellen, om ervolgens de grijze gebieden ertussen te kunnen duiden. Overeenkomsten zoeken daar waar enkel verschillen lijken te zijn, leek me uitdagender dan verschillen vinden in quasi-kopieën. Na flink gegoogle leken de twee Bakels het meest geschikte strijdtoneel."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Ik heb een drietal films in de startblokken staan. Al die films hebben een soortgelijke thematiek, ze gaan allemaal over vooroordelen en de blik op de ander. Het is een thematiek die ik belangrijk vind en die ook actueel blijft. Financiering vinden voor films blijft lastig, zeker wanneer je nog geen uitgebreid portfolio hebt en de juiste mensen niet kent bij de fondsen. Mijn producent Ilja Kok en ik zijn momenteel alternatieve wegen aan het verkennen voor filmfinanciering."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Hoewel ik niet snel zou spreken van 'de Nederlandse film', mis ik flink wat lef in het Nederlandse filmlandschap. Dit geldt zowel voor financiers als voor makers. Bij fondsen voelt het vaak alsof je je idee eerst volledig doorgedacht en uitgekauwd moet hebben voordat die camera eenmaal aan mag. Vooral in de documentaire is dat soms best paradoxaal en frustrerend, omdat er dan minder ruimte is voor spontaniteit en mooie ongelukjes voor je lens. Ook mis ik het lef om jonge makers met een eigenzinnig, gekkig filmplan een kans te geven.
"Ook zou ik lef bij makers willen aanmoedigen om buiten categorieën en genres te denken. Filmisch experiment en het zoeken naar meer hybride vormen zou wat mij betreft meer gestimuleerd moeten worden. Ik zou het tof vinden als bijvoorbeeld fictiefilms wat meer verteltechnieken van de documentaire zouden gebruiken, of vice versa. Alleen al om die reden kan ik films van Ulrich Seidl zo waarderen."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Mijn jeugd bracht ik door op een Amerikaanse legerbasis. Af en toe draaiden ze in de lokale bioscoop films onder de noemer 'world cinema'. Toen ik elf was nam mijn moeder me mee naar de film Zusje van Robert Jan Westdijk. Daar, te midden van een overwegend Amerikaans publiek, keken we naar ongemakkelijke scènes met ondeugende acteurs en onorthodoxe verhaallijnen. Halverwege de film verlieten we, als een van de laatsten, de zaal. Mijn moeder zei dat ze de film te saai vond, maar dat betwijfel ik tot op heden. Ik had de film graag afgekeken, maar misschien niet met mijn moeder aan mijn zijde. Nederlandse films kregen vanaf dat moment de stempel vrijzinnig, zeker in vergelijking met de blockbusters uit Hollywood die ik daar zag. Het bleek echter een stempel die in de jaren na mijn jeugd langzaamaan is weggevaagd."

Te zien op het Nederlands Film Festival en tegelijkertijd in het Senegalese Bakel.


Hetty de Kruijf over
Nothing to Declare

Waar gaat je film over? "Nothing to Declare is een korte film die zich volledig afspeelt in de laadruimte van een vrachtwagen, waar drie jonge mensen, op de vlucht voor de oorlog, elkaar ontmoeten. Aanvankelijk is er wantrouwen tussen de drie vreemdelingen, maar als blijkt dat ze voorlopig met elkaar opgescheept zitten, groeien de drie lotgenoten steeds meer naar elkaar toe.
"Wat deze film voor mij bijzonder maakt, is dat de hoofdrollen niet door professionele acteurs worden vertolkt, maar door drie jonge mensen die zelf net uit hun geboorteland zijn gevlucht en naar Nederland zijn gekomen. Al in een vroeg stadium hebben we aan de hand van vele gesprekken en improvisaties delen van hun 'echte' levensverhaal in het script verwerkt. Nothing to Declare balanceert in dat opzicht op het randje van fictie en werkelijkheid."

Waarom wilde je deze film maken? "Ik las een krantenartikel over een vrachtwagen die aan de rand van de Oostenrijkse snelweg werd gevonden. De chauffeur was nergens te bekennen. In de laadruimte werden de levenloze lichamen van 71 vrouwen, mannen en kinderen aangetroffen. Door zuurstofgebrek hebben ze het waarschijnlijk slechts drie uur volgehouden in de vrachtwagencabine. Een onvoorstelbaar gruwelijke dood. Helaas is zo'n levensgevaarlijke reis niet ongebruikelijk voor de vele mensen die naar West-Europa komen.
"Mijn vorige tv-film Jungle ging over het leven in het vluchtelingenkamp in Calais. Maar daar zit nog een heel verhaal voor. De mensen die in het kamp verblijven hebben vaak al een helse reis achter de rug. Voor mijn gevoel had ik dus een belangrijk deel van het verhaal nog niet verteld. Nothing to Declare is dan ook de noodzakelijke proloog van Jungle: het gaat over de reis naar West-Europa en over alle ontberingen die men tijdens zo'n tocht moet doorstaan.
"Maar het is bovenal de menselijkheid die centraal staat in de film. De film gaat over de onderlinge relaties tussen de drie hoofdpersonen tijdens hun reis: de gesprekken die ze voeren, de grappen die ze maken en de vriendschappen die ze vormen."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Iets heel anders. Een film die weliswaar net zo maatschappelijk relevant is, maar in tegenstelling tot mijn vorige films zich niet in het heden afspeelt. Een dystopie over neokapitalisme, de opwarming van de aarde en een overweldigende stroom aan klimaatvluchtelingen."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "De Nederlandse film zou wat mij betreft af moeten van het stigma dat de Nederlandse film 'minder goed' is. Het heersende idee is jammer genoeg nog steeds dat wij in Nederland de kwaliteit van internationale films niet kunnen halen. Je hoort mensen vaak zeggen dat een film 'goed is voor Nederlandse begrippen'. We moeten af van dit minderwaardigheidscomplex en films maken die de internationale kwaliteit wél halen."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Toen mijn ouders in 1998 een DV-camera kochten en ik deze mocht gebruiken om toneelstukjes vast te leggen. Vanaf dat moment begon ik samen met vriendinnen verhalen te verfilmen. Dat werd steeds geavanceerder door special effects met ketchup, een bureaustoel als dolly en een blauw geschilderde slaapkamermuur om te keyen. Mijn liefde voor film was geboren en sindsdien ben ik niet meer gestopt met het vertalen van verhalen naar het witte doek."

Te zien op het Nederlands Film Festival.


Mari Sanders over
Mooi geweest

Waar gaat je film over? "Mooi geweest gaat over Gerard en Nel en een afspraak die ze maakten toen ze nog jong en smoorverliefd waren. Ze besloten samen te sterven. We pikken het verhaal op wanneer ze oud zijn geworden. Gerard vindt het nu wel tijd worden en we volgen Nel in haar beslissing of ze zich na al die jaren nog aan die afspraak wil houden. Haar keuze wordt mede beïnvloed door haar dochter Mia die het hele gebeuren maar een absurde vertoning vindt. Een film over mensen met plannen, en hoe die plannen uit de bocht kunnen vliegen."

Waarom wilde je deze film maken? "Allereerst omdat het plan van scenariste Cecilie Levy me erg ontroerde. We hebben beide een fascinatie voor de dood en hoe we daar in de Nederlandse samenleving mee omgaan. Dit is onze reflectie op de urgente discussie over voltooid leven. Ik vind het heel prettig op deze discussie te kunnen reageren, met een film, in al zijn nuances. Ik zie filmmaken als een allesomvattende vorm van verhalen vertellen en dit donkere sprookje over dit oer-Nederlandse onderwerp moest simpelweg worden verteld."

Mijn volgende film wordt nu eens... "Zomers! Mooi geweest speelt zich volledig af in de winter en is een erg winterse film, en dat ging me niet in de koude kleren zitten. En qua onderwerp: de dood boeit me mateloos. Dat bedoel ik niet morbide. Verhalen over het einde van iemands leven laten vaak zien waarom het leven juist de moeite waard is. Het verbaast me hoe vaak de dood als onderwerp nog een taboe is."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Ze moeten weer relevant worden voor de debatten in onze samenleving. Ik ben best trots op de Nederlandse samenleving als waardengemeenschap. Met name een paar decennia terug hebben we ons sterk gemaakt voor een goedwerkende verzorgingsstaat en het overboord gooien van dogma's die religie met zich meebracht. Dat zette een grote emancipatiegolf in gang. Ik heb het gevoel dat we op veel fronten bezig zijn met het opnieuw bevragen van deze waardes en hierin kan de Nederlandse film een belangrijke spiegel zijn. Waar zit precies de spanning in onze samenleving? Wat zegt dat over ons? Waar schamen we ons voor en waar zijn we trots op? Wat zouden wij als Nederlandse cineasten aan de wereld willen vertellen? Laat film een rol spelen in het bevragen en uitdragen van onze waardes.
"Daarnaast denk ik dat we uit moeten kijken om onze filmindustrie niet te laten verzanden in een commissiecultuur waarin te veel mensen iets te zeggen willen hebben over een filmplan. Ik ben bang dat we onbewust steeds gevoeliger worden voor kijkcijfers en het minimaliseren van risico. Ik denk dat we nu in Nederland juist gedurfde films nodig hebben. Van Gogh had ook geen schilderij kunnen maken als hij over iedere potloodlijn had moeten vergaderen."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Het moment waarop mijn cameraman Sal Kroonenberg me terug naar huis reed, slechts een paar dagen voordat we gingen draaien. Hij parkeerde voor mijn deur, maar we bleven nog een uur in zijn auto praten. Na maanden op het script gestudeerd te hebben beseften we allebei dat dit bijzondere verhaal verfilmd moest gaan worden in een gewaagde, minimalistische maar schilderachtige 'less is more-stijl'. Het was een van de zinderende momenten van het grootste filmavontuur dat ik tot nu toe heb beleefd. En daar is Mooi geweest de uitkomst van."

Te zien op het Nederlands Film Festival en op 13 oktober op NPO3.


Valerie Bisscheroux en Maud Wiemeijer over
Anne+

Waar gaat jullie webserie over? "Hij gaat over het liefdesleven van de lesbische twintiger Anne. Je volgt haar in elke aflevering in een andere relatie en je ziet hoe deze relaties en meisjes haar vormen. Het gaat over hoe de mensen om je heen invloed op je hebben en hoe je je soms een beetje kan verliezen in de ander. Maar het gaat ook over het normaliseren van lesbisch zijn, het laten zien dat het oké is en dat je een hartstikke leuk leven kan leiden."

Waarom wilde jullie de serie maken? "Wij vinden dat er nog altijd erg weinig representatie is van seksuele diversiteit in Nederlandse films en series. Met Anne+ willen we graag de content maken die wij vroeger hebben gemist toen we tiener waren en in de kast zaten, op zoek naar beelden waarin we onszelf konden herkennen. Met Anne+ presenteren we lesbisch zijn niet als onderdeel van een probleem, maar gewoon als een gegeven. Zo hopen we het meer te normaliseren. En zo hopen we ook jonge mensen te bereiken die misschien nog in de kast zitten en ze iets te geven waarin ze zich kunnen herkennen."

Mijn volgende film wordt nu eens... Valerie: "Ik ga voorlopig graag verder met dingen maken voor tieners en jongvolwassenen. Ik zou graag een keer een meer duistere thriller willen maken of de sciencefictionkant op gaan. Orphan Black of Black Mirror-achtige praktijken. Maar ik ga daarnaast ook graag verder met coming-of-age en luchtige romcom. Ik ben mijn eigen stijl verder aan het onderzoeken. Inhoudelijk gezien wil ik in de toekomst graag meer genderdiversiteit laten zien. Het houdt me veel bezig. In ieder geval is mijn doel werk te maken voor een groot publiek, altijd met LGBTQ+-representatie.
Maud: "Ik zou graag een romcom willen maken, maar dan met een lesbisch stel, of meerdere stellen met verschillende seksuele voorkeuren. Ik heb ook weleens gegrapt over een 'lesbische versie' van West Side Story. Gewoon alle mannelijke personages vervangen door vrouwelijke personages en daar verder niks over zeggen. Ik heb tijdens mijn studie een keer meegewerkt aan een uitvoering van Angels in America met alleen maar vrouwen. Dat werkte supergoed. Maar daarnaast wil ik ook andere genres onderzoeken. Ik wil heel graag een thriller maken. Of een absurdistische film. Maar wat ik ook maak, ik zal ervoor zorgen dat er seksuele of andere diversiteit in zit."

Dit zou de Nederlandse film nodig hebben... "Meer representatieve, genuanceerde LHBTQ-hoofdpersonages in films en series, waar de seksualiteit of genderidentiteit van de personages niet per se de plotlijn vormt. Nu zijn de verhalen die wel verteld worden vaak stereotiep of gaat het over een verboden liefde of een coming-out. We zouden zo graag, ook in de mainstream films en series, gewoon meer lesbische, biseksuele en transpersonages zien, zonder dat het alleen maar daar over gaat."

Dit was een bepalend filmmoment in mijn leven... "Maud: Ik kan nu natuurlijk allerlei films en series opnoemen over lesbische relaties die iets in mij hebben losgemaakt. Maar een film die een grote rol in mijn leven heeft gespeeld, en dat nog steeds doet, is Persona van Ingmar Bergman. Ik heb daar mijn scriptie over geschreven en het was ook een grote inspiratiebron voor mijn toneelstuk. Ik kan heel erg meegaan in Bergmans idee dat je nooit precies zegt wat je bedoelt en dat daarom een van de hoofdrolspeelsters in de film, Elisabet Vogler, besluit te zwijgen. Want als je zwijgt, kun je ook niet liegen. Ik vind dat als schrijver een heel mooi gegeven, dat je weet dat je nooit precies zult zeggen wat je wil zeggen. Dat taal beperkend is, maar je toch je best doet het in een mooie vorm te gieten en jouw visie onder woorden te brengen. Daarnaast gaat het onder andere over identiteit en hoe anderen invloed op je hebben en dat heb ik in Anne+ meegenomen.
Valerie: "Vroeger keek ik al graag naar behind-the-scenes-beelden van films. Ik vond het zo fascinerend en wilde dat ook, films maken. Inhoudelijk gezien hebben films en series met homoseksuele personages mij enorm geholpen met mijn coming-out. En ik kwam erachter dat dat bij heel veel andere mensen ook het geval is. Mensen hebben herkenbare verhalen nodig om zichzelf te begrijpen en zich begrepen te voelen. Verhalen met LGBTQ+-personages reiken makkelijk buiten landsgrenzen en bieden heel veel mensen steun. Het besef dat het medium film op die manier zo van betekenis kan zijn voor mensen, heeft me de grootste drijfveer gegeven om filmmaker te willen worden."

Te zien op het Nederlands Film Festival, vanaf 30 september op het YouTube-kanaal van Anne+ en vanaf 30 oktober op NPO3 (BNNVARA en 3LAB).
top
laatste nummer

Artikelen

oktober 2018
Hollandse Nieuwe
Bobo's en beeldbepalers De 18de Filmbonzen Top 20
Brandbaar materiaal Burning Down the House
Previously Unreleased Maar toch, David Safarian
Venetië 75 Je onderdompelen in Venetië
VR-competitie Venetië Je eigen scheppingsverhaal vertellen
Nieuwe Russen 'Wat Hollywood doet, doen wij voor een fractie van de kosten'

Interviews

oktober 2018
Kantemir Balagov over Tesnota Een omhelzing die pijn doet
Philip Huff over Niemand in de stad 'Ongehoord hoe weinig jongeren van literatuur weten'
Rohena Gera over Sir 'Het systeem is verrot, maar we kunnen eraan werken'
Babis Makridis over Pity 'Ik ben het liefst een soort poppenspeler'

Rubrieken

oktober 2018
Thuiskijken
Boeken: Showing and Telling De filmgeschiedenis versmalt
Actie!
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Het nieuwe kijken: De merkfilm
Kort
Filmsterren
The Thinking Machine 22 De kleermaker en de kok



laatste nummer

Recensies

oktober 2018
The Ancient Woods Vlooiende ooievaars
Los Bando Rockers in een schots en scheve wagen
Burning
Catacombe Hier en daar tergend goed
The Children Act De last van een God zijn
First Man Astronaut in sardineblikje
I Am Not a Witch De weg naar bevrijding
Leaning into the Wind Regen is ook kunst
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over) 'hij had nul ego'
Niemand in de stad Achter al die mooie poses schuilt de eenzaamheid
Pity Zwelgen in de slachtofferrol
La Prière Afkicken in de Alpen
Rafaël Gevalletje ware liefde
Sir Dromen in een glazen kooi
The Sisters Brothers Geen zwijgzame cowboys maar ongelooflijke kletskoppen
Sobibor Russisch eerherstel
Sprekend Nederland (John Appel over) 'Ons land bestaat uit clubjes die elkaar nooit bereiken'
A Star Is Born Wervelwind-romance die nergens heen gaat
Studio 54 De zakenman en de starfucker
Todos lo saben Farhadi's overbodige Spaanstalige thriller
Transit (Christian Petzold over) 'Films geven ons een transitvisum voor de ziel'
Vechtmeisje Kickboksen als zelfontplooiing
What Will People Say Meedogenloze sociale controle