Lady Bird
Zama
Cobain
The Rider
Foxtrot
Eddy Terstall FilmSlot: Het geheim van succesvolle crowdfunding

'Geef donateurs het gevoel dat ze investeren in een revolutie'

Crowdfunding is een groeimarkt. Maar hoe profileer je je als filmmaker in de jacht op de centen? Gijsbert Koren (26) is adviseur voor crowdfundingsites, kunstenaars en fondsen. "Directe contacten steunen je omdat ze je kennen. Daarbuiten draait het om het idee, de tegenprestatie en de campagne."

Vlak voor de deadline dreigde de teller te blijven haken rond de €2.000. Maar op de valreep wist Deal, de eerste gecrowdfunde Nederlandse film in de bioscoop, alsnog €120.000 op te halen. Zes keer zoveel als begroot: Eddy Terstall kon zijn korte idee gaan uitwerken tot een lange speelfilm. Met dank aan een ludieke actie, de 'Twitflicks'. Als tegenprestatie ontvingen donateurs hun eigen Terstall-film, gebaseerd op hun tweet naar de maker van Simon, Hufters & hofdames en Rent-a-Friend.
Kan elke filmmaker in zo'n kort tijdsbestek zoveel geld bij elkaar sprokkelen? Gijsbert Koren zegt dat één geniale vondst in principe voldoende is. "Die moet alleen wel origineel en innovatief zijn. Ons credo luidt: geef donateurs het gevoel dat ze investeren in een revolutie."
Koren (26) runt samen met Simon Douw (27) een consultancybureau voor mensen die geld willen ophalen met crowdfunding. Ze adviseren in de volle breedte: van uitvinders en ondernemers tot kunstenaars en andere creatievelingen. "In de basis draait het om hetzelfde principe", legt Koren uit. "Hoe zorg je ervoor dat er betrokkenheid ontstaat rond jouw idee of product? Zo sterk dat mensen bereid zijn om er geld in te steken?"
Crowdfunding is de afgelopen jaren, mede door de verdampende subsidiestromen, uitgegroeid tot een hype. Er is een heuse wildgroei aan platformen ontstaan: CineCrowd, EU1, Voor de Kunst, het Nieuw Nederlands Film Platform, Symbid. En dan  buitenlandse initiatieven als het Amerikaanse Kickstarter en IndieGoGo en het Franse Touscoprod.
In een rapport werd onlangs becijferd dat er wereldwijd steeds meer geld in de branche omgaat: in 2011 1,5 miljard dollar. Nederland was goed voor 2,5 miljoen euro aan donaties, waarvan ruim de helft voor culturele projecten. Dit bedrag is in de eerste helft van 2012 al ruimschoots overtroffen, met 3 miljoen euro aan donaties, waarvan 1,2 miljoen voor cultuur.
Nederland kent, na de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, de grootste dekking aan platformen en projecten. Goed nieuws voor filmmakers op zoek naar financiering. Maar hoe maken zij zich zichtbaar in dit oerwoud? Op welke manieren kunnen ze potentiële investeerders verleiden? En ook: wat kunnen ze beter laten?

Wat kunnen websites doen
CineCrowd en het Nieuw Nederlands Film Platform (NNFP) richten zich exclusief op film, Voor de Kunst op alle kunstdisciplines. Op IndieGoGo is het zelfs mogelijk geld in te zamelen voor een levensreddende operatie. Specialiseren heeft één groot voordeel, denkt Koren. "Je kunt een vaste schare volgers opbouwen. Filmliefhebbers die weten wat er bij jou te brengen en te halen valt. Heldere keuzes voorkomen pijnlijke combinaties. Op IndieGoGo kan naast een documentaire over de videogame-industrie zomaar een waterput voor een ontwikkelingsland opduiken. Tja, dan bestaat het risico dat het filmproject flopt, omdat de bezoeker acuut een schuldgevoel krijgt."
Vrijwel alle platformen kiezen ervoor om steun te zoeken voor individuele films. Het NNFP werkt juist met een abonnementsmodel. Donateurs weten daardoor vooraf niet bij welke filmmaker hun geld terechtkomt. Alleen het genre is bekend: lowbudget Nederhorror. Geen goed idee, vindt Koren. "Het aantrekkelijke van crowdfunding is nu juist de directe invloed op wat er gemaakt wordt. Je wilt doneren aan een film, niet aan een website. Zelfs niet als deze zich inzet op een aantrekkelijke niche als het horrorgenre."
Tegenover een donatie kunnen allerlei soorten tegenprestaties staan. Vaak in natura, soms in keiharde knaken. Zo kunnen de verdiensten bij het NNFP oplopen tot wel 50% van de inleg. Het bombardement, een productie van San Fu Maltha, werkt ook met een aandeelhoudersconstructie. Dit project staat op Symbid, een crowdfundingplatform voor het midden- en kleinbedrijf. Koren vermoedt dat met name hardcore filmliefhebbers crowdfunden. "Die maak je niet blij met aandelen of een winstmogelijkheid. Ze willen liever dvd's, kaartjes voor de première en setbezoeken, of zelfs de kans mee te doen als cast- of crewlid."
CineCrowd boekt veel succes met dit fanmodel. In 2011 bereikten alle projecten, waaronder dus Terstalls Deal, vóór de deadline het streefbudget. In het lopende kalenderjaar ligt de succesrate nog altijd op 90%. Deze zomer wist George Sluizer in no time €15.000 bijeen te sprokkelen voor Dark Blood, een nooit afgeronde Hollywoodfilm met de in 1993 overleden acteur River Phoenix. Dat ging mede zo rap dankzij een optreden in De wereld draait door.
CineCrowd hanteert een strenge selectie aan de poort. Koren vraagt zich af welke boodschap daarvan uitgaat. "Het kan donateurs het idee geven dat hun steun niet écht noodzakelijk is. Het project gaat het toch wel redden. En filmmakers kunnen denken dat de buit op CineCrowd al binnen is, dat ze er geen stap extra voor hoeven te zetten." Voor Kickstarter is dit reden ernaar te streven dat slechts de helft van de projecten slaagt, aldus Koren. Met deze strategie zou CineCrowd volgens hem nog succesvoller kunnen zijn.

Wat kunnen filmmakers doen
Korens belangrijkste advies: mobiliseer je netwerk. Alleen: hoe bereik je het gewenste sneeuwbaleffect? In elk geval niet zoals Coco Schrijber. Die is in mei een crowdfundingactie gestart op het sociale netwerk LinkedIn, voor haar 'droomfilm' Ola's Universe met John Malkovich. De achterliggende gedachte: via-via is Schrijber verbonden met drie miljoen mensen. Als zij allemaal €1 doneren, is het budget rond. Schrijber moet het hebben van haar derdegraads netwerk, maar zijn die mensen wel geïnteresseerd? Nee dus, denkt Koren. "Directe contacten steunen je omdat ze je kennen. Maar daarbuiten groeit het belang van het idee, de tegenprestatie en de campagne. Schrijber schiet op de laatste twee fronten tekort. Ze heeft vooralsnog geen ernstige hulpvraag of ludieke actie."
Koren merkt dat er vaak makkelijk wordt gedacht over de tijdsinvestering die crowdfunding eist. Het project online krijgen is alleen maar een begin. Vervolgens is het zaak een buzz te creëren. "Een bekende Nederlander, zoals Jan Smit in Het bombardement, kan helpen, maar het is nog niet gelukt dat uit te buiten. De makers van een nieuwe documentaire over David Lynch deden het beter. Zij waren constant actief op Twitter en weblogs, en haalden zo bijna 180.000 dollar op. Wij zeggen: reken erop dat het minstens een dag per week kost, en dat twee à drie maanden lang. Crowdfunden is daarmee niet per se efficiënt. Daar staat wél de directe interactie met trouwe fans tegenover."
Artistieke filmmakers werken per definitie voor een beperkt publiek. Heeft crowdfunding hen überhaupt wat te bieden? "Het is juist voor de 'underground' een uitkomst", zegt Koren. "Een kleine schare liefhebbers vindt het extra belangrijk dat een film er komt. En hoe sterker de overtuiging dat een bijdrage noodzakelijk is, hoe groter de bereidheid te doneren."

Filmfondsen
Traditionele subsidiegevers zien ook kansen in crowdfunding. Voor de Kunst is een initiatief van het Amsterdam Fonds voor de Kunsten, dat in de opstartfase elk project meteen voor 30 procent financierde. Bedoeld als steuntje in de rug, maar volgens Koren kan zo'n constructie ook remmend werken. "Het geeft donateurs het gevoel dat ze al betaald hebben, via hun belastingaangifte. Ook kunnen ze het ervaren als een inperking van hun eigen keuze. Grote partijen, zoals overheden, fondsen en sponsorende bedrijven, doen er goed aan zich volgzaam op te stellen."
De omgekeerde weg bewandelen is logischer, zegt Koren. "Gebruik crowdfunding om te onderzoeken wat het publiek van een project vindt. Je hebt dan extra argumenten in handen om het wel of niet te subsidiëren." Bijkomend voordeel: in tijden van krimpende overheidsbudgetten hebben de fondsen er meteen een nieuwe geldstroom bij.
In het oerwoud van platformen adviseert Koren fondsen zich aan te sluiten bij bestaande initiatieven. "Verbeter wat al bestaat. Dat bespaart niet alleen een hoop energie, maar voorkomt ook dat je een platform opzet dat het in een verzadigde markt toch niet gaat redden."

Niels Bakker


Deal
draait vanaf 13 september in de bioscoop en twee weken later via video-on-demand. Op 10 september is de film de hele dag doorlopend te zien in EYE, met Q&A's van Terstall, een optreden van saxofonist en soundtrackcomponist Benjamin Herman en een afterparty.
Voor het Nederlands Film Festival zijn verder de volgende via CineCrowd gefinancierde films geselecteerd: Dark Blood, Ceci n'est pas un rêve, Woensdagen en Lief konijn.


top
Artikelen
Het hele najaar: Hollandse Nieuwe
De mooiste maanreis uit de filmgeschiedenis
Film in Turkije Het Turkse wonder
Hollywood Blondes Blonde vrouwen, je kunt er nog wat van leren
FilmSlot: Filmfestival Locarno De vissen, de meeuwen, iedereen staat in de credits
FilmSlot: Het geheim van succesvolle crowdfunding 'Geef donateurs het gevoel dat ze investeren in een revolutie'

Interviews
Michael Winterbottom over Trishna 'De werkelijkheid wint het van het verhaal'
Christian Petzold over Barbara 'De DDR was anders dan Noord-Korea'
Joachim Lafosse over À perdre la raison 'Via een nieuwsbericht een mythe scheppen'
Xavier Dolan over Laurence Anyways De man die vrouw wilde zijn
Paul Brannigan over The Angels' Share 'Ik mag van geluk spreken dat ik een slecht verleden had'
Tony Kaye over Detachment Een dubbele Tony burger

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
World Wide Angle (NL) Cinema: lichaam en brein
Sanne Vogel
Zwarte gaten: Nanouk Leopold zag eindelijk Buenos Aires Vice Versa
Teddy Cherim
Ebele Wybenga (Upload Cinema) Super­nature
Boeken Screen Dynamics: Uitdijend heelal
Actie!
Evenementen (Focus)


Recensies
À perdre la raison Waarom een moeder haar kinderen vermoordt
The Angels' Share Rob en de rovers
Barbara Besmet door het systeem
Being Flynn Paul Dano moet je wel aardig vinden
Berliner Tagebuch Bij ons in Berlijn
Detachment De helse ruïne die school heet
Kuma Voortreffelijk familiedrama
Laurence Anyways Emotionele explosies
Our Grand Despair Of zijn we toch bi?
Postcards from the Zoo Regendruppels op een olifantshuid
Ruby Sparks Paul Dano moet je wel aardig vinden
Shadow Dancer Woman on wire
The Story of Film: An Odyssey Midden in de actie
Take This Waltz Een dans, in kringetjes
Trishna Gedoemde minnaars
De verbouwing Luchtige namaak­thriller