The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
George Cukor en Judy Holliday op de set van Born Yesterday Boeken: George Cukor

Dit jaar is het dertig jaar geleden dat regisseur George Cukor overleed, reden voor het Filmfestival Locarno hem vorige maand te eren met een groots opgezet retrospectief en een boek: George Cukor: On/Off Hollywood.

Door André Waardenburg

De kaft van George Cukor: On/Off Hollywood heeft een opvallende roze kleur, ongetwijfeld om aan te geven dat Cukor een homoseksuele regisseur was. In het boek zelf worden er — terecht — verder weinig woorden aan zijn geaardheid gewijd, dus is de kleur van de publicatie die het gelijknamige retrospectief op het Filmfestival Locarno begeleidde een nogal curieus statement. Cukor zelf grapte eens dat het niet uitmaakte dat je homo in Hollywood was, zolang je maar niet met een andere man werd gezien.
Wie over Cukor begint, komt al snel bij het cliché over hem terecht: dat hij een 'woman's director' was, iemand die vooral uitstekende acteerprestaties aan zijn actrices — onder wie Katharine Hepburn (met wie hij tien films maakte) en Judy Holliday — wist te ontlokken. Hij bestreed dat en wees erop dat enkele van zijn acteurs toch ook Oscarwinnende rollen hadden gespeeld, zoals Rex Harrison in My Fair Lady en James Stewart in The Philadelphia Story.
Theater en het theatrale vormen een ander belangrijk kenmerk van zijn oeuvre. Niet verwonderlijk voor iemand die zijn carrière begon op Broadway en eind jaren twintig naar Hollywood ging om de overgangsperiode naar de geluidsfilm in goede banen te leiden. Want als acteurs een stem kregen, hoe moesten ze dan eigenlijk praten? Cukors theaterervaring bracht uitkomst en al snel klom hij op. Hij werd dialoogregisseur bij All Quiet on the Western Front (1930) en mocht in datzelfde jaar zijn eigen film maken. Het was het begin van een lange loopbaan, die liep van 1930 tot 1981, waarin hij ruim zestig films regisseerde. Truffaut schreef bewonderend over Cukor in Cahiers du Cinéma, en wordt in het boek als volgt aangehaald: "Van elke vijf films die deze buitengewone man produceert, is er één een meesterwerk, zijn er drie heel goed en is de vijfde op z'n minst interessant."
George Cukor: On/Off Hollywood is geschreven door verschillende auteurs en bestaat uit drie delen. Eentje over vrouwen en koppels, eentje over theater en eentje over verschillende aspecten van zijn showbizzcarrière. Dit laatste deel bevat tevens een biografische tekst waarmee het boek beter had kunnen beginnen. Nu begint het met een korte inleiding, gevolgd door een oud interview dat inhoudelijk nogal tegenvalt. Tegenover elk zwak artikel, meestal van Franse auteurs (hoe cliché ook), staat een stuk dat inzicht biedt in Cukors werk. Zo is er een scherp artikel van Bill Krohn, 'Cukor's serial killers', dat gedetailleerd ingaat op zijn twee films waarin een moordenaar huishoudt: Gaslight en A Double Life. En Mark Rappaport neemt het op aanstekelijke wijze op voor A Life of Her Own, een film die Cukor zelf volslagen mislukt vond.
Sommige artikelen overlappen. Zo staan er meerdere stukken in de bundel over de films die Cukor samen met actrice Judy Holliday maakte, met scripts van Garson Kanin en Ruth Gordon: Adam's Rib, Born Yesterday, The Marrying Kind en It Should Happen to You.
Twee auteurs halen een scène uit Adam's Rib aan die Cukor in één take filmde, die waarin Hepburn Holliday ondervraagt over de poging tot moord op haar echtgenoot. Volgens de een duurt de scène 4,5 minuut, volgens de ander 10. De scène duurt in werkelijkheid 4 minuten en 55 seconden. Dit gebrek aan precisie en strenge eindredactie speelt het boek wel vaker parten, het zit vol slordigheden, zoals verkeerd gespelde titels en namen, en slecht uit het Frans vertaalde teksten.
Wie een echt goed boek over Cukor wil, kan beter op internet speuren naar bijvoorbeeld Cukor van Carlos Clarens (1976) of het interviewboek van Gavin Lambert, On Cukor (1972). Twee oudjes die het beter doen dan dit nieuwe boek.

George Cukor: On/Off Hollywood | Fernando Ganzo (red.) | 2013, Capricci | 221 pagina's | €25

 

Boeken kort

Alfred Hitchcock's Moviemaking Master Class | Tony Lee Moral | 2013, Michael Wiese Productions | €22,99
Er zijn veel mythes over de 'Master of Suspense', zoals het een groot kunstenaar toekomt. De meest hardnekkige is natuurlijk het verhaal dat Hitchcock een film al af had voordat hij de set opliep; hij moest het alleen nog even filmen — alles was uitgedacht en gestoryboard. Iedere filmmaker weet dat dit een prachtige leugen is, maar er schuilt een onvermijdelijke waarheid in: film is een visueel medium, dus hoe beter je (visuele) voorbereiding is, hoe meer aandacht je op de set kan hebben voor de mensen (je acteurs, je crew) en het toeval. Alhoewel schrijver Moral deze mythe (en andere) niet helemaal weet terug te brengen tot menselijke proporties, staat het boek vol gouden tips van de hand van de 'Master'. Verplichte kost voor liefhebbers en aspirant-regisseurs.



Writing the Science Fiction Film | Robert Grant | 2013, Michael Wiese Productions | €22,99
'Wat moet een Nederlandse filmmaker met een boek over scien­cefiction? Dat doen we toch niet in Nederland? We maken toch alleen drama?' Voor degenen bij wie deze titel dergelijke vragen oproept, is dit boek zelf een bijna buitenaards object. Voor filmmakers die de grenzen opzoeken, is het echter een waardevolle bron om de grondregels van het genre eigen te maken. Schrijver Grant werkt bij SCI-FI-London, een groot filmfestival, waar hij veel, heel veel films van debuterende makers langs ziet komen. Het viel hem op hoeveel (onnodige) fouten steeds weer werden gemaakt en schreef dit boek. Naast solide informatie ook rake en kurkdroge observaties, bijvoorbeeld over het gebrek aan fantasie aangaande aliens: "They're just like us. Except for that weird wrinkly forehead, or the pointy ears or the nose thing."

American Independent Cinema Indie, Indiewood and Beyond | Geoff King (red.) | 2013, Routledge | €29,99
Eigenlijk bestaat de Amerikaanse 'indie' cinema nauwelijks meer — tenminste, als we het hebben over wat het ooit was: een manier van werken — geen genre. Vrijwel alle kleine, onafhankelijke studio's en distributeurs zijn tegenwoordig in handen van giganten — en worden dus geleid door winstbejag. Hoe is dat toch gegaan? Dit boek biedt uitleg en analyse aan de hand van zestien essays, o.a. over de autonomie van Hal Ashby en Stanley Kubrick, maar ook over de opkomst en ondergang van onafhankelijke studio's zoals Lions Gate.

Samenstelling Jasper de Bruin | International Theatre & Film Books | Leidseplein 26 | 1017 PT Amsterdam | t 0206226489 | theatreandfilmbooks.com



top
Artikelen
Het hele najaar: Hollandse Nieuwe
Bruno Dumont In your face
Hoe duur was de suiker Het mijnenveld van de slavernijfilm
Werkloosheid in de filmwereld Uithollen, afslanken, inkrimpen, bijstellen
FilmSlot: Filmfestival Locarno Fucking Filmfestival Locarno 'unfuckable'

Interviews
Jim Taihuttu in zwart-wit Checklist tegen politiek-­correct filmmaken
Sebastián Lelio over Gloria Gena Rowlands waakte over ons
Bruno Dumont over Camille Claudel 1915 'Ik ben geïnteresseerd in het begin van dingen, daarna stop ik'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Botsing om middernacht
Op ooghoogte Omgedraaid perspectief
Het nieuwe kijken Clubkaart
Boeken: George Cukor
Evenementen


Recensies
Borgman Pas op! Ze nemen de buurt over
Camille Claudel 1915 Opgesloten in naam van de liefde
Eat Sleep Die Hard werken is niet genoeg
Gloria (Sebastián Lelio) Pijnlijke ontdekkingstocht
Jeune & jolie IJskoud & wreed
The Look of Love Huischampagne voor iedereen!
Lovelace Achter de schermen bij Deep Throat
Meisje met negen pruiken 'Daisy' wil flirten
Mud Zorgeloos raad in de wind slaan
Pain & Gain Aanbevolen: totale mislukking
Prince Avalanche Twee mannen en een weg
Stories We Tell Ze ontglipt ons steeds weer
A Story of Children and Film Van verlegen tot brutaal
Wolf (Jim Taihuttu) Taihuttu's Raging Bull
Yeralti Foeteren tegen dikdoeners