Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Top of the Lake Thuiskijken

Top of the Lake
Misdaad in het paradijs

In het Nieuw-Zeelandse berglandschap draaide Jane Campion de felrealistische maar ook bizarre en mysterieuze zesdelige misdaadserie Top of the Lake. Campion: "Co-regisseur Gerard Lee en ik delen een kijk op de wereld die soms wat ongewoon is. In de serie zal je veel tegenkomen dat tegelijkertijd absurd, tragisch en komisch is."

Door Leo Bankersen

De twaalfjarige dochter van een Nieuw-Zee­landse misdaadbaas loopt een ijskoud bergmeer in. Ze blijkt zwanger. Gevraagd naar de vader antwoordt ze cryptisch "niemand". Kort daarna verdwijnt ze. Zo begint de inmiddels veelgeprezen miniserie Top of the Lake (acht Emmy-nominaties) van Jane Campion (The Piano, An Angel at My Table) en Gerard Lee, met Garth Davis als co-regisseur. Een misdaaddrama dat afwisselend felrealistisch, bizar en mysterieus is. De opheldering van de verdwijning is daarbij al snel ondergeschikt aan de andere geheimen en trauma's die de intrigerende personages met zich meedragen. Elisabeth Moss (Mad Men) is de jonge rechercheur die zich het lot van het verdwenen meisje aantrekt en zelf ook een geschiedenis heeft.
Hoewel gemaakt voor televisie werd Top of the Lake ten doop gehouden op het Sundance Film Festival en op het filmfestival van Berlijn, waar Campion de pers te woord stond. De geïsoleerde locatie en het berg­landschap van het Nieuw-Zeelandse Zuideiland wekken associaties met David Lynch' befaamde Twin Peaks. "Een schitterende serie, ik hou erg van David Lynch", lacht Campion. "Maar niemand anders kan David Lynch zijn, dus uiteindelijk moet je het zelf doen."
Belangrijker zijn de echo's uit Campions eigen werk. De vrouwengroep die onder leiding van een androgyne goeroe (Holly Hunter) neerstrijkt op het land van een gewelddadige crimineel (Peter Mullan) roept herinneringen op aan Holy Smoke. Hunter, die ook in The Piano speelde, vernieuwt hier haar samenwerking met Campion. Bovendien is Top of the Lake gesitueerd in een streek waar Campion een deel van de tijd woont. Voeg dat bij het feit dat Lee destijds meeschreef aan Campions debuut Sweetie en het begint op een soort thuiskomst te lijken. "Inderdaad", beaamt Campion nadenkend, "Gerard en ik delen een kijk op de wereld die soms wat ongewoon is. In de serie zal je veel tegenkomen dat tegelijkertijd absurd, tragisch en komisch is."
Iets anders waar de twee veel plezier in scheppen is dat Campion betere mannenrollen schrijft en Lee betere vrouwenrollen. "Omdat ik zoveel tijd als vrouw doorbreng wil ik ook wel eens de verborgen man in mezelf naar buiten laten komen", verklaart Campion.

Denkfout
De botsing tussen mannelijke en vrouwelijke krachten neemt in de serie een belangrijke plaats in. "Daarom moest er direct in het begin iemand worden vermoord, op een bijna achteloze manier, om te laten zien hoe gevaarlijk die jongens zijn", legt Campion uit. "Daarnaast is er die groep oudere vrouwen die op een zeker moment 'onneukbaar' worden genoemd. Ze zijn de veteranen van het liefdesspel, ze staan nu overal buiten maar dat brengt ook een bepaalde vrijheid met zich mee. Er staat weinig meer voor ze op het spel. Ze hebben een soort eerlijkheid en een zachtmoedigheid die me ontroert."
De door Hunter gespeelde goeroe, die zichzelf een zombie noemt, overstijgt die tegenstelling tussen mannelijk en vrouwelijk. Campion baseerde haar op de Indiase filosoof U.G. Krishnamurti. "Hij was een goede vriend van me. Hij is nu overleden. Hij had ook van dat zilvergrijze haar en was waarschijnlijk de meest vrije persoon die ik ooit heb ontmoet."
Schuilt er wellicht ook nog een bijbelse verwijzing in het feit dat de vrouwen hun nederzetting Paradise noemen? "Ongetwijfeld", meent Campion. "En het mooiste is dat er in dat gebied echt een plek is die Paradise wordt genoemd. Mensen stellen zich ergens een paradijs voor, maar geloven dat zoiets werkelijk mogelijk is, is een denkfout. En toch: de droom is fundamenteel. Het is net zoiets als ware liefde, het feit dat je daarover droomt maakt het nog geen realiteit. De aan de bijbel ontleende droom van het paradijs is sterk verankerd in onze cultuur. Ik ben heel geïnteresseerd in het punt waar dromen de werkelijkheid kruisen, en hoe mensen dat ontdekken. Dat is opgroeien, nietwaar?"

Top of the Lake | Australië/Nieuw-Zeeland/Groot-Brittannië, 2013 | Regie Jane Campion & Garth Davis | 350 minuten | Vanaf 17 september op dvd/Blu-ray (Lumière) | 14 september première in EYE in aanwezigheid van Jane Campion


Import

De beste films die deze maand internationaal op dvd en blu-ray verschijnen, samengesteld door Boudisque (Vredenburg 31, Utrecht, boudisque.nl) 

Leviathan | Zeeziek in de thuisbioscoop: horrordoc Leviathan krijgt het voor elkaar. De Filmkrant-­favoriet van het afgelopen IDFA toont in zintuiglijke beelden de strijd van de zeevisser tegen de elementen. Op leven en dood, getuige de vele vermiste schepen op de aftiteling. dvd/blu-ray, regiovrij | The Cinema Guild

Lost & Found | Verzameling verloren gewaande klassiekers die de afgelopen jaren in Nieuw-­Zeeland uit de archiefdozen kwamen rollen. Met onder andere drie aktes van The White Shadow, de eerste film waar Alfred Hitchcock aan werkte — zij het als editor, schrijver en regieassistent. dvd, regiovrij | Image Entertainment

Blockade, Landscape, Revue | Voordat de Wit-Rus Sergei Loznitsa zich met de gitzwarte politieke parabels My Joy en In the Fog op fictie stortte, werkte hij al jaren als documentairemaker. Net zo venijnig humoristisch, net zo politiek geladen, zo toont deze verzameling van zijn drie eerste lange docu's. dvd, regio 2 | New Wave Films

Ikarie XB-1 | In het jaar 2163 onderneemt sterrenschep Ikaria XB-1 een tocht door het universum op zoek naar buitenaards leven. Dat de film uit 1963 van directe invloed was op zowel Star Trek als op Stanley Kubricks 2001 spreekt boekdelen over de vaardige vermenging van lichte momenten en grote ideeën. dvd, regio 2 | Second Run

The Spy Who Came in from the Cold | Deze getrouwe verfilming van het boek van John le Carré (met wie je er een uitgebreid interview bij krijgt) werd bij uitkomst door het 007-publiek niet begrepen, maar groeide uit tot één van de hoogtepunten van de Koude Oorlog-cinema. dvd/blu-ray, region 1 | Criterion


Game
Jacht­geweer bij fa­miliediner

Opnieuw een experiment in filmre­leases: Game is tegelijkertijd beschikbaar op dvd, vod én in de bioscoop — als het publiek dat wil. Maar de film zelf ontbeert die experimenteerdrift.



Er lijkt in Nederland een vruchtbare bodem te zijn voor experimenten in het uitbrengen van films. Alex Pitstra brengt zijn in eigen beheer gemaakte speelfilm Die Welt na een succesvolle festivaltournee deze maand ook in eigen beheer in de bioscoop uit. Bobby Boermans bracht zijn eersteling Claustrofobia in 2011 alleen online uit en experimenteerde dit jaar met second screen-technologie in de bioscoop voor de thriller App. En na een eerste experiment met Paul Verhoevens korte film Steekspel eerder dit jaar, wordt met Game nu de eerste speelfilm exclusief via We Want Cinema in de bioscoop uitgebracht. Het publiek kiest waar en wanneer het de film wil zien, en tegelijk met deze crowdsourced bioscooprelease verschijnt de film tegelijkertijd op dvd en video on demand. Bovendien kunnen kijkers van de film zelf 'distributeur worden' en door de film te delen via social media ook delen in de winst die zij genereren.
Maar wat is het toch jammer dat al die experimenteerdrift in de films zelf zo weinig naar boven komt. Pitstra leverde met Die Welt nog een behoorlijk frisse coming-of-­agefilm af, maar Claustrofobia, App en Steekspel kwamen geen van allen boven het niveau van de dertien-in-een-dozijn-thriller uit, en ook Game ontbeert originaliteit.
De film van de Amerikaanse regisseur Miles Roston en de Britse scenarist/producent Charles Libard is een bescheiden productie: buiten een korte proloog speelt het verhaal zich geheel af op één locatie, de kamers en tuin van een Amsterdams grachtenpand. Dit is het huis van de Engelse voormalig diplomaat James Brooke (Roy Marsden), veelvuldig gestationeerd geweest in Afrika, en zijn Nederlandse vrouw Annette (Susan Visser). Wanneer hun dochter Susan samen met haar Keniaanse vriend Robert langskomt voor een diner, ontstaat al snel een ongemak dat steeds verder escaleert.
Game knipoogt vrolijk naar films als Guess Who's Coming to Dinner en Polanski's kammerspiel Carnage, al overtreft het ze nergens, en doet een bewonderenswaardige poging Europa's koloniale verleden op familieniveau onder ogen te komen. Maar die grote ambities ten spijt is het acteerwerk wisselvallig en het scenario te vlak. Wanneer in minuut 23 James' oude jachtgeweer wordt geïntroduceerd, dan kan wie Tsjechov kent wel ongeveer raden waar dat aan het slot op uit zal draaien.

Joost Broeren

Game | Groot-Brittannië/Nederland, 2013 | Regie Miles Roston | Met Roy Marsden, Susan Visser | 80 minuten | Vanaf 29 augustus in de bioscoop, op dvd en vod (Amstel Film/We Want Cinema)


Drug War
Wachten op het schot

Dat Johnnie To de Hans van Manen van de kogelballetten is, was al bekend. Maar dat de actiestilist uit Hongkong vissersboten kan choreograferen, dat is wel een hele fijne verrassing. Dat geldt sowieso voor de retestrakke politiefilm Drug War, To's beste film sinds Exiled.



De films van Johnnie To, keizer van de Hong Kong-cool, werden de laatste jaren steeds artificiëler, met als dieptepunt het potsierlijke Vengeance (2009). Drug War is To's eerste actiefilm opgenomen op het Chinese vasteland, en die nieuwe omgeving doet hem duidelijk goed. Drug War is een spannende en retestrakke police procedural die geen millimeter celluloid verspilt. To en zijn vaste co­scenarist en coproducent Wai Ka-Fai zijn zo zeker van hun zaak dat ze het aandurven om de eerste twee aktes geen schot te lossen. Ondertussen tekenen ze een inktzwart beeld van het moderne China: eindeloos asfalt, chaotische fabriekshallen en smakeloze vijfsterrenhotels. Een grauwe wildernis waar driftig wordt geslikt en gesnoven. Dat mag dan weer wel, van de Chinese censor.
Nadat een amfetaminefabriek ontploft en de lelijk verbrande drugsbaas wordt gearresteerd, krijgt hij van de ijskoude drugsbestrijder Chang de keuze: de doodstraf (snel verdiend in China) of zijn maffiafamilie uit Hongkong verraden. De keuze is snel gemaakt, lijkt het, en politieman Chang gaat undercover. In lang uitgesponnen, geraffineerd opgebouwde scènes zien we de infiltrant zich steeds verder ingraven in het criminele circuit.
Drug War begint vol gas op de snelweg en heeft geen tijd voor achtergrondverhalen of gepsychologiseer. To is meer geïnteresseerd in de details van het undercover handwerk: rollen instuderen, contacten leggen. Pas in de derde akte trakteert hij ons op de kogelballetten die zijn handelsmerk zijn, maar ook dan kiest hij niet voor een glossy cool maar voor een botte stijl die je bijna realistisch zou noemen, als het niet zo over the top was. Zo permitteert To zich toch nog enkele excentriciteiten. Gelukkig maar. Zoals een prachtige scène waarin de undercoveragent zich tegenover de maffia moet bewijzen als lokale machthebber, en op zijn commando de ene na de andere vissersboot de open zee opstuurt, net zolang tot een golvende parade van tientallen masten het beeld vult.
Overigens produceerde To vorig jaar ook nog de uitstekende achtervolgingsfilm Motorway, die de vehicular warfare van de Fast and the Furious-franchise reduceert tot infantiel geklooi op loopfietsjes. Ook een aanrader.

Rik Herder

Drug War | China/Hongkong 107 minuten | Regie Johnnie To | Met Louis Koo, Honglei Sun | Op dvd import, regio 3 | Media Asia Film


Releases

Een elftal hoogtepunten uit het aanbod voor thuis­kijkers in september, beschikbaar op dvd, blu-ray of video on demand.

Boven is het stil | Met de verfilming van Gerbrand Bakkers gelijknamige roman slaat Nanouk Leopold een nieuw pad in, met behoud van haar minimalistische, observerende stijl. De veel te jong overleden acteur Jeroen Willems speelt in de film zijn laatste (en misschien ook wel beste) hoofdrol. dvd | Twin Pics



Faust | Het is een oud verhaal: over een man die zijn ziel aan de duivel verkoopt. Maar Aleksander Sokoerov geeft er een moderne kijk op in zijn Gouden Leeuw-winnende epos. Niet de ziel en de duivel staan bij hem centraal, maar het geld dat iedereen corrumpeert. dvd | De Filmfreak

La religieuse | Krachtige beelden en ingehouden emoties in een kroniek over een jonge vrouw die in opstand komt tegen de wrede onderdrukking in het klooster. Met een glansrol voor Isabelle Huppert, maar de Belgische actrice Pauline Étienne is dé ontdekking van de film. dvd | De Filmfreak

Atmen | Het verhaal van een jonge delinquent groeit in dit indrukwekkende regiedebuut van de jonge Oostenrijker Karl Markovics uit tot een groter verhaal over schuld en boete, en over de aanvaarding van het leven in al zijn naakte en wrede grilligheid. dvd | De Filmfreak

Hannah Arendt | Terwijl de redactie van The New Yorker met ongeduld op haar stukken wacht, gaat Hannah Arendt er nog eens goed voor liggen op haar divan. Een mooie illustratie van de spanning tussen haar onderzoekende denken en de jachtige journalistiek in Margarethe von Trotta's portret van de filosofe. dvd | Homescreen

Paradies: Hoffnung | Derde deel van Ulrich Seidls Paradies-trilogie over drie vrouwen, drie vakanties en drie gedoemde dromen. In dit geval: een zomerkamp voor tieners met overgewicht. Seidls bijtend humanisme tiert opnieuw welig — al loont het misschien om te wachten op de onvermijdelijke boxset. dvd | Lumière

Only God Forgives | De verdeelde reacties in Cannes waren onterecht: Nicolas Winding Refn bracht een fonkelende film noir naar de Rivièra. Wat Von Trier deed voor de arthousefilm, doet Refn met de actiefilm: spelen met de regels, die breken, nieuwe regels verzinnen als het nodig is. En die dan weer breken. dvd | Twin Pics

Mariage à Mendoza | Twee Franse broers, een gevoelige hotelemployee en een Argentijnse met een liefde voor Baudelaire vormen samen een amusante en vertederende road movie waarin de echte verrassingen niet in het al te degelijke scenario zitten, maar in het spel van de cast. dvd | O'Brother Distribution

Stoker | De slotfilm van het afgelopen filmfestival Rotterdam was dit Amerikaanse debuut van de Zuid-Koreaanse regisseur Park Chan-wook (Oldboy), een wat gekunstelde thriller vol lyrische, dreigende en prachtig gefotografeerde beelden, die net als de personages te perfect zijn om echt dichtbij te komen. dvd | Fox Home Entertainment

The Grandmaster | De eigenlijke grootmeester van The Grandmaster is natuurlijk Wong Kar-wai. Zelfs al levert hij met The Grandmaster een film af die teleurstelt en imponeert tegelijk. Helaas krijgen we ook op dvd niet de ooit beloofde vier uur lange versie van de film, die wellicht veel plotproblemen zou verhelderen. dvd | Twin Pics

Wadjda | Het conservatieve Saoedi-­Arabië is langzaam maar zeker aan het veranderen. Met Wadjda heeft niet alleen voor het eerst een vrouwelijke Saoedische filmmaker een speelfilm gemaakt, maar de innemende film zaagt ook nog eens aan de poten van het Saoedische patriarchaat. dvd | A-Film Home Entertainment


Le Pont du Nord
Doolhof Parijs (en het leven)

Verdachte koffertjes en dode sporen wijzen de weg in Jacques Rivettes existentialistische en speelse paranoiathriller.



Fictie zelf is de drijvende kracht in de films van Nouvelle Vague-legende Jacques Rivette. Fictie als perpetuum mobile. In die zin is Le pont du nord uit 1982 een erfgenaam van Rivettes monumentale twaalf uur durende Out 1, noli me tangere uit 1971, ooit omschreven als de heilige graal van cinefielen. In beide films voeren complotten en zelfverzonnen puzzels de personages door Parijs, die daar improviserend hun koers bijstellen, en waarbij elke ontmoeting hen nieuwe kanten op stuurt maar nooit dichter bij een oplossing brengt. Voor Out 1 bestond zelfs nooit een script, Rivette had alleen een schema uitgetekend met de plekken waar de personages elkaar zouden ontmoeten. De dialogen waren improvisaties, wat wijst op de voorliefde voor experimenteel theater die Rivette tot op de dag van vandaag koestert en die twee jaar eerder in 1969 ook de eigenzinnige vorm van L'amour fou had bepaald.
Maar waar Out 1 in het ideologische vacuüm van na mei '68 duikt door — in de woorden van criticus Jonathan Rosenbaum — "het steeds weer creëren en vernietigen van utopische dromen", gaat Le pont du nord een stap verder door te kijken naar de mogelijkheid om opnieuw te beginnen wanneer die dromen vervlogen zijn.
Le pont du nord zien, is door een prisma kijken dat de vraag naar die mogelijkheid steeds weer anders voorlegt. Niet toevallig zijn de twee protagonisten die samen op avontuur door de stad gaan, de wat oudere Marie en de wereldvreemde Baptiste, in werkelijkheid moeder en dochter. Zoals vaker bij Rivette lopen kunst en leven door elkaar: Marie en Baptiste (Bulle en Pascale Ogier) waren voor hem de cirkel van leven (die in werkelijkheid onderbroken werd toen Pascale drie jaar later overleed). Als decors voor hun avontuur koos Rivette drukke verkeerswegen en bouwplaatsen waar de stad wordt afgebroken en weer opgebouwd, die een constante flux en transitie suggereren. Marie is bovendien net uit de gevangenis en moet een nieuw begin maken, nadat ze vastzat vanwege radicaal verzet tegen de gevestigde orde. Dat verzet symboliseert ook de Leeuw van Belfort op de Place Denfert-Rochereau, een eerbetoon aan het verzet tegen eerst Pruisische en later Duitse troepen, waar Baptiste in een van de eerste scènes met haar scooter lange tijd rondjes omheen draait. Het is een manier om Parijs en de levens van de personages te laten zien als een eindeloze cirkel van verzet en wedergeboorte.
Hun labyrintische avontuur langs verlaten plekken en bouwputten dat de personages — natuurlijk — geen stap dichter bij een verklaring brengt, illustreert het idee dat het verleden achterlaten onmogelijk is. Nieuwe verhalen ontstaan en nieuwe gebouwen verrijzen, maar oude sporen blijven zichtbaar en blijven de loop van de gebeurtenissen bepalen. Le pont du nord is niet alleen een existentialistische en speelse paranoiathriller, maar ook een slimme gids die laat zien dat je niet moet proberen uit het doolhof te ontsnappen, maar dat je het moet koesteren.

Ronald Rovers

Le pont du nord | Frankrijk, 1982 | Regie Jacques Rivette | 129 minuten | Op dvd import (regio 2) Eureka/masters of cinema


Simon Killer
Het oog en de hersens

Antonio Campos (Afterschool) vraagt ons in de neonoir Simon Killer in het leven van een getroebleerde student te stappen.



In een video-interview met regisseur Antonio Campos, te vinden op de Britse dvd-uitgave van zijn tweede film Simon Killer, is een intrigerende glimp te zien van zijn werkwijze. Journalist Zachary Wigon opent het gesprek door de regisseur te vragen zélf de beeldvoering te bepalen. Bijna een minuut zien we Campos nadenken, één hand voor zijn mond, met de ander gedachteloos op tafel trommelend. Dan zegt hij de cameraman achter hem te komen staan, met de interviewer vol in beeld en Campos zelf op de rug gezien. Slechts af en toe zal hij in het volgende halfuur zijn gezicht een beetje in beeld draaien. Maar juist die afwezigheid van het gezicht legt extra nadruk op wat hij vertelt.
Dat is wat Campos in zijn films doet, zowel in Afterschool als nu in Simon Killer, die te zien was op het afgelopen IFFR: hij onthoudt de kijker dingen in zijn strak gekadreerde beelden. Met een fascinatie voor de werking van beeld op de menselijke psyche — in Simon Killer komt meermaals een betoog over de relatie tussen het oog en de hersenen terug — duikt Campos in de subjectieve ervaring van zijn personages.
Dat is niet altijd een pretje: de hoofden van Campos' personages zijn niet de meest gezonde plekken om te vertoeven. In Simon Killer volgen we twintiger Simon, die een incident in thuisland Amerika ontvlucht door naar Parijs te gaan en daar in de armen valt van het hoertje Victoria. Dat hun onstuimige relatie niet goed af zal lopen, maakt de titel al duidelijk. Corbet en Diop — zelf behalve als acteur ook als filmmaker actief — kregen van Campos grote vrijheid bij het invullen van hun rollen en het verloop van het verhaal, en staan als co-scenaristen op de rol. Het resultaat is volstrekt natuurlijk acteerwerk en een meer organische filmstijl dan de strakke cameravoering van Afterschool, waarbij echter niets van de bedachtzaamheid van het beeld verloren is gegaan.

JB

Simon Killer | Verenigde Staten/Frankrijk, 2012 | Regie Antonio Campos | Met Brady Corbet, Mati Diop | 101 minuten | Op dvd import (regio 2), Eureka/Masters of Cinema



top
Artikelen
Het hele najaar: Hollandse Nieuwe
Bruno Dumont In your face
Hoe duur was de suiker Het mijnenveld van de slavernijfilm
Werkloosheid in de filmwereld Uithollen, afslanken, inkrimpen, bijstellen
FilmSlot: Filmfestival Locarno Fucking Filmfestival Locarno 'unfuckable'

Interviews
Jim Taihuttu in zwart-wit Checklist tegen politiek-­correct filmmaken
Sebastián Lelio over Gloria Gena Rowlands waakte over ons
Bruno Dumont over Camille Claudel 1915 'Ik ben geïnteresseerd in het begin van dingen, daarna stop ik'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Botsing om middernacht
Op ooghoogte Omgedraaid perspectief
Het nieuwe kijken Clubkaart
Boeken: George Cukor
Evenementen


Recensies
Borgman Pas op! Ze nemen de buurt over
Camille Claudel 1915 Opgesloten in naam van de liefde
Eat Sleep Die Hard werken is niet genoeg
Gloria (Sebastián Lelio) Pijnlijke ontdekkingstocht
Jeune & jolie IJskoud & wreed
The Look of Love Huischampagne voor iedereen!
Lovelace Achter de schermen bij Deep Throat
Meisje met negen pruiken 'Daisy' wil flirten
Mud Zorgeloos raad in de wind slaan
Pain & Gain Aanbevolen: totale mislukking
Prince Avalanche Twee mannen en een weg
Stories We Tell Ze ontglipt ons steeds weer
A Story of Children and Film Van verlegen tot brutaal
Wolf (Jim Taihuttu) Taihuttu's Raging Bull
Yeralti Foeteren tegen dikdoeners