ONDINE
Ierland/Verenigde Staten, 2009 | Neil JordanBij Neil Jordans Ierse sprookje ondine moet de kijker zijn verstand thuislaten.
Bij sommige films maken de hersenen overuren, maar ondine kun je het beste in een halfslaap ondergaan. Het is zelfs een voorwaarde, want wie met zijn volle verstand naar de film kijkt, haakt binnen vijf minuten af. De scène waarin een visser (Colin Farrell met stoppelbaardje en vissersblik op oneindig) in zijn net naast vissen een prachtige vrouw aantreft, zal het publiek in een realistisch en een romantisch kamp splitsen. Realisten zullen afhaken, romantici kunnen zich opmaken voor überromantiek. De visser, die gescheiden is en een dochtertje heeft dat in een rolstoel zit, weet niet wat hij van de bizarre vondst moet denken. Wie is die in een vreemde taal pratende en zingende vrouw? Brengt zij geluk of ongeluk? Zijn dochtertje weet het zeker: de vrouw is een selkie, een mythisch Keltisch onderwaterwezen, dat geluk brengt. Ze zou wel eens gelijk kunnen hebben, want als de vrouw zingt op de vissersboot zitten de netten ineens propvol vis. De visser weet nog steeds niet wat hij ervan moet denken. Ook de priester — natuurlijk Stephen Rea, de film speelt tenslotte in Ierland — aan wie hij zijn vondst opbiecht, vindt het een raar verhaal. Heeft de visser, die een alcoholprobleem heeft, weer eens teveel gedronken? Het priesterlijke advies om zijn gevoelens te beteugelen, klinkt onbedoeld grappig in het licht van de seksuele schandalen in de rooms-katholieke kerk. Dat ondine aan het einde een realistische draai krijgt, zorgt voor verwarring: was alles dan toch serieus bedoeld?
Voetnoot
Neil Jordan wisselt al zijn hele leven grote Hollywoodprojecten (the brave one) af met persoonlijke kleine films in zijn geboorteland Ierland. Het is duidelijk dat ondine hem dicht aan het hart ligt, want hij schreef zelf het scenario — had hij al tien jaar niet meer gedaan — en nam de film op in de buurt van zijn huis aan de Ierse zuidwestkust. De aanleiding voor de film was overigens triviaal: door de schrijversstaking in Hollywood twee jaar geleden sneuvelde een groot Amerikaans project en bedacht Jordan ondine. Op basis van zijn reputatie was het project snel gefinancierd en wilde Colin Farrell meedoen. Een andere grote vis — om in de terminologie te blijven — haalde hij binnen met Christopher Doyle. Hoe deze cameraman van onder meer in the mood for love het doet, doet hij het, maar voor de zoveelste keer is hij erin geslaagd om net niet kitscherige, zintuiglijke beelden te maken. In zijn landschapscomposities en wolkenluchten ruik je de zilte zee. Het neemt niet weg, dat ondine niet meer dan een curieuze voetnoot is in Jordans oeuvre. Het sprookje is een mannendroom: werp een net uit en als je het ophaalt zit er een droomvrouw in. Dat het even duurt voor de visser in de gaten heeft dat zijn vangst een hemels cadeau is, pleit niet voor hem. Hebben Ierse vissers alleen maar oog voor vissen?
Jos van der Burg
