The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
De menselijke maat

THE DEPARTED

Verenigde Staten, 2006 | Martin Scorsese
Drie regisseurs vertellen deze maand hetzelfde verhaal. Alejandro González Iñárritu in babel, Martin Scorsese in the departed en Stephen Frears in the queen: hoe de wereldgeschiedenis wordt gedetermineerd door gedoe aan de zijlijn. Het we-are-the-world-gevoel van megalomane makers en personages.

Ongeveer tachtig kilometer van Bagdad heeft de stad gelegen die in de oudheid Babel werd genoemd en die volgens Bijbelse overlevering het machtscentrum was van de tegenstrevers van God. Als een filmmaker zijn film over internationale wapenhandel babel noemt, dan moeten we daar dus wel iets achter zoeken. Mexicaan Alejandro González Iñárritu (amores perros, 21 grams) en zijn vaste scenarioschrijver Guillermo Arriaga stoppen wel meer babylonische verwijzingen in hun op drie continenten, in vier talen en met acteurs van vele nationaliteiten opgenomen film. Alleen al het maken ervan leidde regelmatig tot babylonische spraakverwarringen op de set, vertelde de regisseur in Cannes, waar de film dit jaar in première ging en een Gouden Palm voor beste regie en montage in de wacht sleepte. Maar Iñárritu is niet de regisseur van de verwarring en verstrooiing die het uitzwermen van de nakomelingen van Noach over de wereld bracht, maar de regisseur die het liefst alle verhaallijnen van alle mensen overal ter wereld in een zinvol geheel aaneen wil knopen. Iñárritu wil het liefste de onvoltooide toren afbouwen en naar de hemel reiken.
babel doet daarom grootser en megalomaner wat zijn voorgangers ook al deden: veel verhalen en perspectieven naast en door elkaar presenteren die door hun gezamenlijkheid en gelijktijdigheid eenheidszin suggereren. Het is een trucje waar je voor moet vallen. Het is fascinerend dat er hier misschien een vlinder wegfladdert en elders een orkaan ontstaat. Het geeft een vals gevoel van geruststelling dat het met elkaar te maken heeft en dat we daarom nooit helemaal de zin van de schijnbaar nutteloze bewegingen van mensen op de globe kunnen doorgronden.
Iñárritu's katharsische instrument is de montage. Door maar genoeg mensen dwars door elkaar tot inkeer te laten komen, wekt hij de suggestie dat het met de wereld ook nog wel in orde komt. Maar ondertussen zitten we wel met de apocalyptische voorspellingen dat Babel in de eindtijd verwoest moet worden, en met al te oudtestamentische heersers die daar graag een handje aan willen bijdragen zodat hun kant van de Januskoppige God het laatste mag lachen.

Tupperwaredoosjes
Het moderne filmepos gaat niet over goden, helden en machthebbers, maar over gevallen engelen en antihelden. En het gaat niet langer om het beschrijven van één epische gebeurtenis, maar om een mozaïek van verhalen en voorvallen, om dubbelgangermotieven en tegenperspectieven. Alejandro González Iñárritu is daarin in babel extremer dan twee andere films die gelijktijdig in de Nederlandse bioscopen verschijnen, maar die in principe hetzelfde doen: the departed van Martin Scorsese en the queen van Stephen Frears. Ook in die films is de epische geschiedenis uiteengeslagen in vele stukken spiegelend glas en wordt de wereldgeschiedenis gedetermineerd door gedoe aan de zijlijn.
Stephen Frears speculeert over de symbiotische verhouding die ontstond tussen de Engelse koningin Elizabeth (een fenomenaal ijzig blijvende Helen Mirren) en de net aan de macht gekomen Tony Blair ten tijde van de dood van prinses Diana. the queen laat zien hoe een voetnoot in de geschiedenis kon uitgroeien tot het begin van het einde van de Engelse klassenmaatschappij en het Huis Windsor. Maar wat the queen echt bijzonder maakt, afgezien van alle grapjes en spitsvondigheden en tot in de fijnste details veelzeggend doorgevoerde art direction, is hoe Frears bijna alleen maar laat zien hoe Elizabeth en Blair op bepalende momenten bezig waren met soeverein te zijn in hun privé-leven. De koningin brengt tupperwaredoosjes met stew aan haar jagende echtgenoot (van het hert van de vorige slacht) en Blair loopt rond in een zwart-wit gestreept Newcastle United-voetbalshirt met een grote 10 achterop (hij is de tiende premier tijdens haar regeringsperiode, heeft Elizabeth hem dan al fijntjes laten weten).
Blair en koningin Elizabeth worden afgeschilderd in hun alledaagsheid, zonder hun onaantastbaarheid te verliezen. Behalve een geestige komedie over de achterkant van het gezag, is the queen daarmee ook een wrange deconstructie van de willekeur van macht. Frears gebruikt dezelfde wisselende vertelperspectieven als Iñárritu, maar bij hem is er geen hoop, geen verzoening, geen katharsis, alleen de zekerheid dat er een elfde prime minister zal komen en dat koningshuis en klassenmaatschappij misschien ten dode opgeschreven zijn, maar dat er niets zal veranderen.

Peter Pan
Om die boodschap in al zijn cynische naaktheid te doorgronden moeten we vervolgens te rade gaan bij Martin Scorsese, die met the departed weer een waar meesterwerk heeft afgeleverd. Ogenschijnlijk de Amerikaanse remake van de Hong Kong-filmtrilogie infernal affairs, weet hij van een basic verhaal over een undercovercop en een undercovercrimineel een epische vertelling te maken over maar liefst twee verloren zonen en hoe "families are always rising and falling in America", zoals Leonardo DiCaprio's Billy de schrijver Nathaniel Hawthorne aanhaalt.
Ha, daar zijn we weer bij Scorseses nieuwe millenniumthematiek: na de boete- en zondeval van zijn grote New Yorkse films heeft hij het nu op zich genomen om de Amerikaanse droom te onttoveren, met Leonardo DiCaprio (na gangs of new york en the aviator) wederom als archetype van de ouderloze jongvolwassen gecorrumpeerde Peter Pan. Maar ook Scorsese heeft niet meer, zoals in zijn films met Robert de Niro, genoeg aan een enkele protagonist. Billy is niet alleen een hoofdpersoon met een nacht- en een dagzijde, hij heeft ook nog een dubbelganger annex spiegelbeeld in de persoon van Colin (Matt Damon), die weer zijn eigen Dr. Jekyll en Mr. Hyde-strijd heeft uit te vechten. En dan is er nog een niet minder schizofrene Mefistofeles in de vorm van Jack Nicholson.
De diefje-met-verlos-plot van the departed is de ultieme vermomming voor een Amerikaanse geschiedschrijving van verraad. Minutieus registreert de camera het gesjacher en geregel, de triviale zelfbevlekkinkjes van van identiteit wisselende politie en criminelen die geen ander zelfoverschattend doel lijken te hebben dan zichzelf in stand te houden.
De strijd tussen Kaïn en Abel mag dan altijd mythisch blijven, Scorsese laat de meest verworden kant van broedertwist zien, waarin de strijd een autonoom doel op zich geworden is en broederschap een echo van een nooit verwezenlijkt paradijselijk verleden.
Alejandro González Iñárritu zwerft doelloos over de wereld rond en droomt van verlossing. Martin Scorsese daalt af in de negen kringen van de hel, wetend dat als hij daar niet te rade gaat, Babylon in ieder geval over ons heen zal tuimelen.

Dana Linssen



top
THE DEPARTED

November 2006 #282

Regie
Martin Scorsese

Kleur, 152 minuten

Distributie
Warner
Te zien
vanaf 9 november

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME