The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Stephen Fry, Flora Montgomery en Gref Wise (v.l.n.r.): een kosmische drieling Antiekbruine Piranesi-hemel

THE DISCOVERY OF HEAVEN

Nederland, 2001 | Jeroen Krabbé
Jeroen Krabbé verfilmde Harry Mulisch' De ontdekking van de hemel met het grootste budget dat een Nederlandse film tot nu toe had. Hij ontdekte de mens Stephen Fry.

Waarom wil God de tien geboden terug? Het is tekenend voor het driemanschap van romancier Harry Mulisch, scenarioschrijver Edwin de Vries en regisseur Jeroen Krabbé dat zij nalaten in een film over een onwetende gezant des hemels die deze tien geboden naar de hemel moet brengen, een bevredigend antwoord op deze vraag te geven. Waarom? Omdat de mens er een zootje van heeft gemaakt, zoals al uit de eerste woorden van de film blijkt? Omdat hij met DNA knutselt en op de troon van diezelfde God wil gaan zitten? Of omdat de allerhoogste, die in de film wordt vertegenwoordigd door een stelletje maffiose jezuïeten-aartsengelen, er spijt van heeft dat hij de mens een vrije wil heeft gegeven? Want die strookt niet met het verlangen van schepper Mulisch, in wiens literaire universum van De ontdekking van de hemel toeval niet bestaat en alles met een reden gebeurt, zoals de wandtegel-tagline van de film is gaan luiden.
De productiegeschiedenis van The discovery of heaven is in de Nederlandse pers breed uitgemeten. Na de publicatie van wat wel zijn magnum opus wordt genoemd, werd Harry Mulisch in het buitenland vergeleken met Homeros en Dante. De film-cv die werd opgezet om de tweede film van Jeroen Krabbé (Left luggage, 1998) te financieren, kon dankzij een ingenieuze constructie waarin ook geld was gereserveerd voor Enigma van Michael Apted en Fogbound van Discovery-producent Ate de Jong, met een budget van om en nabij de dertig miljoen gulden van The discovery de duurste Nederlandse film tot nu toe maken. Het journaal voorzag in free publicity door onder meer de complete trailer te vertonen. En een half miljoen lezers kan nu niet meer zeggen dat ze van niks wisten.

Herenclub
Mulisch' boek bestaat uit drie hoofdstromen. De ontdekking van de hemel bevat een theorie van alles over alles, die kunstgeschiedenis, filosofie en exacte wetenschappen tot een poëtisch grootsprakig geheel smeedt. Dan is het ook een sleutelroman over het Nederland van de jaren zestig en zeventig, over de magnifieke vriendschap tussen de schrijver zelf en schaker Jan Hein Donner, over politieke bewustwording en ontgoocheling en nog wat verwijzingen naar wat in de volksmond 'De herenclub' is gaan heten. Die zijn vooral interessant voor veertigplussers die al die gelijkenissen kunnen duiden. De verhaallijn die het internationale publiek waar de film, getuige de Engelse taal en acteurs op mikt, het meest te bieden heeft, is de religieuze complottheorie waarin God de stenen tafelen terug wil. Een rondzoemend sound design en een enkel schrikeffect verwijzen nog naar de populariteit van dergelijke conspiratief-religieuze thema's in horrorfilms.
Zonder vaderlandslievende sentimentaliteit kun je concluderen dat de enige Nederlandse bijdragen op acteursgebied beperkt zijn gebleven tot regisseur Krabbé zelf als de hautaine aartsengel Gabriël, die het allemaal niet zoveel kan schelen dat de mensheid ten onder zal gaan, en wat moeder- en verpleegsterbijrollen voor onder meer Ellen Vogel, Monique van de Ven, Truus te Selle en Petra Laseur. Nederlanders spreken nu eenmaal geen Engels, maar "It's a boy", kunnen ze nog wel geloofwaardig brengen.
Die jongen, de jongen met de metafysische missie, dat is Quinten Quist, de zoon die uit een kosmische knoeipartij met zaad- en eicellen wordt geboren uit celliste Ada. Niet helemaal duidelijk mag op dat moment zijn wie de vader is: haar echtgenoot Onno (Stephen Fry, de Donner/Hans van Mierlo-figuur) of haar ex en Onno's boezemvriend Max Delius (Greg Wise, het Mulisch-karakter).

Botterik
Dankzij de chemie tussen de beide hoofdrolspelers Fry en Wise, ook in het echte leven vrienden, overtuigt het gedeelte van de film dat een avonturenfilm wil zijn. Met name Fry als de morsige Onno, die vriendinnen nodig heeft om zijn was te doen, orde vindt in chaos, politicus wordt dankzij een combinatie van grote mond en aangeboren rechtvaardigheidsgevoel, is de hele film lang een plezier om naar te kijken. Als hij op de ochtend van zijn vierendertigste verjaardag zegt dat hij ouder is geworden dan Christus, dan is dat niet alleen een hooghartig grapje, maar de uitspraak van een beschaafde botterik die op de dag af weet hoe oud Christus wél geworden zou zijn. Fry tilt door zijn natuurlijke gevoel voor humoristische timing het verhaal boven zijn eigen zwaarte uit en geeft het knipogen en kwinkslagen mee. Hij maakt het aards. Hij wordt daarmee de man door wiens ogen het publiek de hemel- (of helle)vaart beleeft: nieuwsgierig, onwillig, lerend van zijn fouten misschien wel. Een man van wie je hoopt dat hij een beschermengel heeft.
De ordentelijke parallelmontages, de digitaal geconstrueerde antiekbruine Piranesi-hemel, de verlosser Quinten met zijn lapis-lazuli-blauwe ogen en maagdmoeder Maria-Ada overtuigen minder door hun fletsheid. Het heilige moment waarin alpha en omega in een DNA-sliert terug de hemel in worden gezogen, doet erg denken aan de ontdekking van de 'Unknown' pocketmonsters in Pokémon 3. Daarmee is de filosofie van The discovery of heaven flinterdun geworden. Dat komt, misschien niet helemaal onbedoeld, ten gunste van de grootse humanistische ondertoon van het verhaal.

Dana Linssen



top
THE DISCOVERY OF HEAVEN

November 2001 #227

Productie
Ate de Jong
Regie
Jeroen Krabbé
Scenario
Edwin de Vries, naar de roman De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch
Camera
Theo Bierkens
Montage
Nigel Galt
Art direction
Benedict Schillemans
Muziek
Henny Vrienten
Met
Stephen Fry
Greg Wise
Flora Montgomery
Diana Quick
Neil Newbon
Jeroen Krabbé

Kleur, 134 minuten

Distributie
RCV
Te zien
vanaf 25 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME