Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Een achterblijfster Verhalen van de stad

DISTANCE

Japan, 2001 | Hirokazu Kore-eda
De Japanse film Distance volgt vier nabestaanden van een zelfmoordsekte, gebaseerd op de Aum-sekte die in 1996 gifgasaanslagen pleegde in de metro van Tokio. Regisseur Hirokazu Kore-eda (Maborosi, After life): "Het gaat mij om de achterblijvers. Wat herinneren zij zich niet meer of willen ze niet meer herinneren?"

Hirokazu Kore-eda (foto: André Bakker)


Hirokazu Kore-eda (40) vat het beroep van regisseur niet licht op. Dat merk je aan alles. Iedere vraag die hem gesteld wordt slikt hij bijna zichtbaar door, laat hij door zijn hoofd malen en pas nadat hij zeker is van wat hem nou eigenlijk gevraagd is, waagt hij zich aan een antwoord. En ook dat antwoorden is een kwestie van wikken en wegen. Kore-eda spreekt heel precies en bedachtzaam. Zelden verlaten meer dan vijf woorden achter elkaar zijn mond. Een gesprek met hem is een opeenvolging van stiltes geladen met een permanente denkfrons.
Kore-eda is een verantwoordelijk filmmaker. Maar meer nog is hij een verantwoordelijk filmmaker uit Tokio, de stad die volgens hem heel wezenlijk is voor zijn manier van filmen. "Ik ben geboren in Tokio en woon er inmiddels al veertig jaar", vertelt hij. "Het is een metropool met een geheel eigen dynamiek. De informatiestroom die je dagelijks over je heen krijgt is enorm. Maar de materiële aspecten van het leven zijn wel weer prettig. Voor een filmmaker is het een makkelijke stad om te wonen. Ik zou zelf niet uit de voeten kunnen op het platteland. Maar omdat ik Tokionite ben, moet ik ook dat stadse leven verantwoorden, inclusief de problemen en de mogelijkheden. Het is mijn taak om de verhalen van de stad te vertellen."
Maar wie denkt dat Kore-eda een soort Japanse Woody Allen is, een lichtvoetige chroniqueur van het grootstedelijke bestaan, komt bedrogen uit. Kore-eda vertelt geen grappen, neigt zelfs naar zwaarmoedigheid. En zijn verhalen gaan niet over de specifieke neuroses van een groepje eigenaardige individuen maar refereren altijd naar een groter thema dat het persoonlijke ontstijgt. Dat neemt niet weg dat specifieke, persoonlijke verhalen vaak wel zijn uitgangspunt vormen. Zoals bij zijn nieuwe film Distance, die hij baseerde op de gifgasaanslagen die de Aum-sekte in 1996 pleegde in de metro van Tokio. De apocalyptische fanatici pleegden na de actie zelfmoord.
Distance draait om de vier nabestaanden van leden van een soortgelijke sekte. In gezelschap van een oud-sektelid dat de suïcidale dans ontsprong, bezoeken ze de plek waar hun geliefden een waterreservoir vergiftigden om daarna dodelijke ampullen te slikken. Hoe heftig deze premisse ook is, voor Kore-eda zijn de aanslag en de daarop volgende zelfmoord niet meer dan een aanleiding voor een ander, volgens hem veel tragischer verhaal. "Die sekte is niet meer dan een vehikel", vertelt hij. "Ik wil in Distance niet uitleggen wat een cult is of hoe zo'n groep werkt. De leden van de cult laat ik zelfs grotendeels buiten beschouwing. Het gaat mij veel meer om de achterblijvers. Hoe herinneren zij zich hun familieleden? Wat herinneren zij zich niet meer of willen ze niet meer herinneren? Vooral dat laatste intrigreert me. Er zit een fundamentele limiet aan het delen van emoties, het hebben van een band met anderen. De afstand uit de titel van de film is de emotionele afstand tussen de achterblijvers en de zelfmoordenaars. En er zit ook een grote afstand tussen de overlevenden onderling. Ook zij kunnen hun gevoelens en gedachten maar tot op zekere hoogte aan elkaar duidelijk maken. Op een bepaald moment is er een grens en houdt het delen van emoties en herinneringen op."
Ook in Kore-eda's voorgaande film, After life, stond het thema 'herinneren' centraal. Toch had die film, waarin pas gestorvenen in de wachtkamer van de hemel de essentiële herinnering aan hun leven moesten construeren in een geïmproviseerd filmstudiootje, een veel optimistischer insteek. Kore-eda is de eerste om dat te erkennen. "After life verbeeldde de lyrische kant van de zaak. De personages speelden met hun herinneringen, het ging zelfs om een letterlijk naspelen. En het ging daar ook om individuele herinneringen, redelijk simpele voorstellingen die bovendien niet gedeeld hoeven te worden. In Distance onderzoek ik de negatieve keerzijde, de donkere kant. Hier gaat het niet om een anekdote maar om een emotie, het is een plaatje van het hart. Bovendien speelt hier de frustratie mee dat die herinneringen, die al niet helemaal helder te krijgen zijn, ook nog eens moeilijk over te brengen zijn."

Therapiesessie
In After life reconstrueerden de bewoners van het vagevuur hun herinnering met behulp van handheld camera's. Het verleende de 'geheugenfilmpjes' een ongepolijst realisme dat in sterk contrast stond met de lange, gestileerde shots in de rest van de film. In Distance werkt Kore-eda weer met beweeglijke, kleine camera's, maar nu keert hij de toepassing ervan om. De realiteit is gefilmd in schokkerige beelden die de personages dicht op de huid zitten, terwijl de flashbacks bestaan uit dromerig lange shots vanuit stabiele cameraposities.
"Tijdens het draaien van After life ben ik erg gecharmeerd geraakt door de mogelijkheden van handheld camera's. Je krijgt er een soort geïmproviseerd beeld van, dat dicht bij de documentaire ligt. Dat is precies het effect dat ik zocht voor Distance. Ik heb de opnames voor de rest ook heel erg low-tech gehouden. We hebben geen verlichting gebruikt en maar één microfoon. Alles was erop gericht om het spontane spel van de acteurs naar voren te brengen."
En die acteurs, onder andere Asano Tadanobu, Arata en Iseya Yusuke, kregen van Kore-eda ook maar een heel mager script om zich aan vast te houden. Er was geen van tevoren geschreven dialoog, geen plotontwikkeling, geen storyboard. Enkel een camera, een microfoon en een locatie aan een meer vlak bij Tokio waar Kore-eda een huis liet bouwen dat de plek moest verbeelden waar de sekteleden zelfmoord hadden gepleegd. En tegen die achtergrond moest het verhaal ontstaan.
"Ik heb de acteurs alleen een eigen verleden gegeven", legt de regisseur uit. "Zij wisten dus wie ze waren en waar ze vandaan kwamen. Voordat we met de hele groep gingen filmen heb ik eerst de afzonderlijke flashbacks opgenomen. Daarbij heb ik heel goed opgelet of alle details klopten. De appartementen waar de personages wonen, passen bij hun beroep, status en karakter. De flat van de lerares staat bijvoorbeeld in een buitenwijk waar vooral mensen met middeninkomens wonen en is ingericht zoals een lerarenwoning zou kunnen zijn ingericht. De herinneringen van de zakenman spelen zich af in een coffeeshop in het centrum van Tokio. Die plek is voor hem de belichaming van wat dagelijks geluk is."
"Maar de acteurs kenden dus alleen hun eigen achtergrond, hun eigen geschiedenis. Het samenkomen met de andere personages was dus heel realistisch. Eigenlijk hebben de acteurs ermee ingestemd de nacht door te brengen met complete vreemdelingen, alsof ze echt elkaar maar één keer per jaar zagen. In hun samenzijn ontvouwden zich de herinneringen. Het merendeel van de conversatie is gebaseerd op die herleefde herinneringen, die dan wel zodanig herkenbaar moesten worden uitgesproken dat de anderen wisten wat er bedoeld werd. Zij hadden per slot van rekening geen enkele voorkennis."
Deze hyperrealistische manier van werken was niet altijd even makkelijk. Zeker in het begin moest Kore-eda optreden als een soort groepsleider bij een therapiesessie. Hij moedigde zijn acteurs aan iets te vertellen over zichzelf of de ander iets te vragen. Maar gaandeweg begon de chemie tussen de personages te werken en liep het proces vanzelf. Kore-eda: "We hebben uiteindelijk vijf nachten lang gedraaid. Uit die opnamen heb ik keuzes gemaakt maar vanwege de aard van de gesprekken heb ik de volgorde wel chronologisch gehouden. De flashbacks heb ik er helemaal op het einde tussen gemonteerd. De plaats waar die uiteindelijk terecht kwamen was afhankelijk van wat de acteurs aan herinneringen uitspraken en op welk moment ze dat deden. De montage is nogal ruw en dat is met opzet zo gedaan. Ik wilde die flashbacks niet presenteren als een achtergrond bij het heden maar als een keerzijde van het heden."

Actiespektakel
Distance gaat over de emotionele afstand tussen overledenen en overlevers en tussen de overlevers onderling. De nabestaanden zijn verbonden door een gedeelde ervaring. Maar de individuele invulling van die ervaring is zo verschillend dat de afstand tussen hen niet echt overbrugd kan worden. Hetzelfde kan gezegd worden over de afstand tussen de filmmaker en zijn publiek. Distance is niet een bijzonder toegankelijke film. Dat komt gedeeltelijk door Kore-eda's wat intellectualistische benadering van de materie maar zeker ook door de lengte van de film. Met zijn 132 minuten is Distance de langste film die de Japanner tot nog toe maakte.
"Mijn volgende film is een actiespektakel van 85 minuten!" reageert de regisseur lachend op de constatering dat zijn films steeds langer worden. "Nee, maar serieus: ik had hier die volle twee uur nodig. In mijn eerste film Maborosi draaide het allemaal om één vrouw. In After life speelden meer personages een rol maar ging het uiteindelijk ook maar om één persoon. En in Distance heb ik plotseling te maken met vijf personages die allemaal even belangrijk zijn en die met al hun verschillen aan bod moeten komen. Als ik heel kritisch terugkijk dan zou ik eigenlijk alleen in mijn kortste film, Maborosi, kunnen snijden. Daar kan wel tien minuten uit. In Distance heeft iedere minuut zin. Die film is dan ook niet te lang."
Volgens Kore-eda hangt de lengte van een film direct samen met de wijze waarop het verhaal wordt verteld. En hijzelf neigt naar een steeds realistischere manier van vertellen. Voor hem geen fantastisch parallel-universum dat kijkers de mogelijkheid biedt anderhalf uur te vluchten uit de werkelijkheid. Kore-eda kan niet anders dan de wereld om hem heen — en dan vooral het leven in Tokio — verbeelden en becommentariëren. "Film gaat over verhalen en verhalen gaan over het menselijk leven", concludeert hij met grote stelligheid. "Als filmmaker probeer ik dus de bouwstenen van dat menselijke leven te identificeren en er iets over te zeggen. Film kan op die manier helend werken. En hoe dat werkt, verschilt natuurlijk in tijd en plaats. Maar er is altijd een verhaal — kort of lang. Zonder verhaal geen film. Daarom is film ook een levend wezen."

Edo Dijksterhuis



top
DISTANCE

Januari 2003 #240

Productie
Akieda Masayuki
Regie, scenario en montage
Hirokazu Kore-eda
Camera
Yamazaki Yutaka
Art direction
Isomi Toshihiro
Met
Asano Tadanobu
Arate, Iseya Yusuke
Terajima Susumu

Kleur, 132 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 2 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME