The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Door het oog

THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY

Frankrijk/Verenigde Staten, 2007 | Julian Schnabel
Na een beroerte leefde de Franse journalist Jean-Dominique Bauby nog 14 maanden met het zogenaamde 'locked in-syndroom'. Regisseur Julian Schnabel kroop in zijn hoofd: "Als je ziek bent is er geen verschil meer tussen je koortsdromen en de werkelijkheid."

In den beginne was het oog.
En toen was er niets.
En toen ging het oog weer open.
Daarover gaat de nieuwste film van beeldend kunstenaar Julian Schabel (New York, 1951): de relatie tussen oog en wereld. Tussen wereld en oog. Als in the diving bell and the butterfly een oog open gaat, dan wordt de wereld geboren.
Oog dicht. En sterft weer.
Oog open.
Cogito ergo sum. "Ik denk, dus ik ben", dacht de Franse filosoof René Descartes (1596-1650). Lees voor denken: álles wat het bewustzijn kan. Denken, waarnemen, overpeinzen, beslissen, twijfelen. En toen was de moderne filosofie, was de moderne tijd begonnen, met de denkende mens als middelpunt van zijn eigen universum. Nou ja. Bijna.
Maar laten we overnieuw beginnen. Want the diving bell and the butterfly, die op het afgelopen Filmfestival Cannes de Gouden Palm voor Beste Regie won, is immers geen filosofisch traktaat. Het is net als Schnabels eerdere films basquiat (1996) en before night falls (2000) een film over de geboorte van een kunstenaar. In dit geval over Jean-Dominique Bauby (1952-1997). Het is een film over de dood van een societyfiguur, journalist, womanizer, lastige zoon, Elle-hoofdredacteur Jean-Do en over de geboorte van de 'aan bed gekluisterde reisschrijver' Jean-Dominique Bauby. Dat leven duurde 14 maanden. De 14 maanden die hij na een beroerte en coma met het zogenaamde 'locked in-syndroom' doorbracht in een ziekenhuisbed. Het is een nachtmerrie: je hele lichaam verlamd en je bewustzijn nog volkomen intact. Alleen zijn linkerooglid deed het nog. Een keer knipperen voor ja, twee keer voor nee. En zo leerde hij langzamerhand weer communiceren. 'Schreef' hij met behulp van een geduldige verpleegster en een letterplankje een boek. Oneerbiedig gezegd is de film de Franse mar adentro, met Mathieu Amalric als Javier Bardem, die, omdat zijn gezicht verlamd is, alleen met zijn oog kan acteren. En met zijn stem. Maar anders dan Alejandro Amenábar gaat Julian Schnabel wél het hoofd van zijn hoofdpersoon uit, de ziekenkamer uit, de wereld in. Al is het natuurlijk beter om te zeggen dat hij de wereld uit, en het hoofd van Bauby in gaat. Want wáár bevindt zich de wereld?

Hand-en-voet-schilder
In het begin van the diving bell and the butterfly, als het oog opengaat, weet Bauby nog niet dat hij 'in een duikersklok' van de wereld is afgesloten. Hij realiseert zich aanvankelijk niet eens dat hij niet praat als hij denkt dat hij iets zegt en dat ze hem dus niet kunnen horen.
Het zou the diving bell and the butterfly tekort doen om alleen maar te zeggen dat het een kunstenaarsportret is, van een zielige man nog wel, een soort hand-en-voet-schilder met zijn ene ooglid, want dat is het niet helemaal. Schnabel schildert Bauby in zijn eigen woorden. Dus eigenlijk is the diving bell and the butterfly ook een autobiografie-door-middel-van. Het enige wat Schnabel (in het dagelijks leven echt succesvol schilder, waardoor hij zich de vrijheid kan kopen om zijn films net zo persoonlijk en oncompromisloos te maken als hij zelf wil) heeft gedaan is zijn eigen ogen openzetten om de wereld van Jean-Do te verbeelden. En daarom is zijn film ook een verantwoording van de verhouding tussen een kunstenaar en zijn oog. Of: over de verhouding tussen werkelijkheid en afbeelding.
Twee complicerende factoren: Schnabel volgde niet helemaal trouw Bauby's boek, vertelde hij in mei op het Filmfestival Cannes in een rondetafelgesprek waarbij ook de Filmkrant aanschoof. Aan de hand van zijn eigen research, en gesprekken met mensen die hem gekend hebben én het boek (re)creëerde hij een Bauby die hij, zoals hij dat omschreef, 'waarachtiger' vond. Helaas was er geen gelegenheid om te verifiëren wat hij bedoelde: artistiek waarachtiger of biografisch waarachtiger.
Hij moet daar een reden voor hebben gehad. Dat konden we ook niet vragen door de monoloog die Schnabel verkoos af te steken. Wat is er dus mis met het boek van Bauby? Is dat niet waarachtig genoeg? Waarschijnlijker is dat het hem te veel ruimte voor twijfel liet. De verpleegster die met engelengeduld letter voor letter op dat leesplankje Bauby in staat stelde om met de buitenwereld te communiceren, kan ook wel eens haar dag niet hebben gehad, iets verkeerd begrepen hebben, een woord inderhaast alvast onjuist opgeschreven. We weten kortom niet met 100% zeker of het boek Le scaphandre et le papillon ook 100% Bauby is.
Oerprobleem van communicatie natuurlijk. Je weet nooit zeker of je 100% begrepen wordt, ook niet als je het ze nog 100 keer in hun smoelen kunt schreeuwen.
En dan nog iets: was Bauby wel helemaal 100% Bauby?

Focus
Het zijn allemaal vragen die in en uit focus (een stijlmiddel dat Schnabel met zijn cameraman Janusz Kaminski secuur inzet) voor je eigen geestesoog opdoemen tijdens het kijken naar deze contemplatieve film — maar hoe bedrieglijk en vervreemdend is soms die rust. Beangstigende vragen.
Want the diving bell and the butterfly is eerst en vooral een ontologisch scheppinsgverhaal. Wat was er eerst? De wereld of het oog?
Descartes vond het antwoord op deze gekmakende vraag door een beroep te doen op een instantie buiten zichzelf. Hij ontsnapt aan het solipsisme (de filosofische opvatting dat alleen het bewustzijn van de waarnemer bestaat) dankzij God. Dat is voor Bauby, en Schnabel in zijn denksporen, niet zo vanzelfsprekend. Maar gek genoeg biedt hun postmoderne twijfel enorm veel troost. Le scaphandre et le papillon werd na zijn verschijnen in 1997 een enorme bestseller, vooral voor mensen in een proces van stervensbegeleiding en rouwverwerking. Zo kwam het ook in handen van Schnabel terecht.
Hij schilderde het filmdoek vol als een van zijn canvassen. Neo-expressionistisch worden die wel genoemd. Waarop de geportretteerden worden opgebouwd en afgebroken uit duizenden fragmentarische elementen. Beroemd is zijn 'Zelfportret in Andy's schaduw' (1987), waarop hij zichzelf schilderde, dwars door de sterfdatum van Andy Warhol heen. Ook achter de schilderingen in the diving bell and the butterfly schemert zijn beeltenis, die als een spiegel voor de toeschouwer en zijn vragen is. Portret van een wereldschepper.
Oog dicht.

Dana Linssen


Monoloog van Julian Schnabel

"Zo", zei Julian Schnabel tegen een groepje journalisten in Cannes, "Ik heb vandaag zoveel domme vragen gehoord dat ik nu precies ga vertellen waar ik zelf zin in heb. En als daar een antwoord op jullie vragen bij zit is dat mooi meegenomen en anders pech gehad."

Mathieu Amalric (links) en Julian Schnabel op de set

"Kunst is altijd een manier om de sterfelijkheid te bezweren natuurlijk. Dat doe ik zelf ook. Ik ben ook bang voor de dood, voor ziekte. Ik vraag me ook af hoe lang ik nog heb. En dan zit ik buiten te schilderen, want ik hou ervan om buiten te werken, en dan ruik ik de geur van verf en dan denk ik: misschien heb ik nog dertig zomers. En misschien doe ik straks wel even een dutje. En dat geeft een enorm gevoel van vrijheid. Dat ik nog dertig zomers buiten kan zitten schilderen en misschien wel een dutje doen. Of dat ik laatst in Rome was voor de inrichting van een tentoonstelling en dat ik zag hoe de burgemeester met zijn oor aan zijn mobiele telefoon in zeven minuten langs dertig van mijn schilderijen raasde — voor elk jaar van mijn schildersleven één. In zeven minuten. En dat je je dan kunt bedenken dat over dertig jaar niemand meer weet hoe de burgemeester van dertig jaar geleden heette, maar dat de curatoren van het Palazzo Venezia precies weten wat ze aan de muren moeten hangen. Schilders van wel langer dan dertig jaar geleden."
"Als ik een film maak moet ik de hele wereld overvliegen om hier met die en daar met die af te spreken en dingen te regelen. Dat leidt enorm af. Regisseurs zouden niet met geldschieters moeten praten. Bovendien is de glamour van de filmwereld nog niets vergeleken met de kunstwereld. Ik kan in één dag meer geld verdienen door een van mijn schilderijen te verkopen, dan als ik een jaar lang aan een film werk. Het heeft me dertig jaar gekost om daar te komen. En nu kan ik me met mijn schilderijen te vrijheid kopen om precies de film te maken die ik wil."
"Films communiceren sneller dan schilderijen: ze worden door meer mensen tegelijkertijd gezien."
"Maar dat alles is niet de reden waarom je kunst maakt."
"Dat is iets wat móet. Zoals Jean-Do zijn boek móest schrijven."

Artefacten
"Ik kreeg Le scaphandre et le papillon in handen via Darin McCormack, de verpleger van Fred Hughes, de business manager van Andy Warhols Factory. Fred had MS en toen het echt erg werd kon hij zijn bed niet meer uit en lag hij als Miss Havisham (de oude vrijster uit Charles Dickens' Great Expectations, DL) midden in zijn appartement met al die kunstartefacten om hem heen. Op het laatst kon hij niet meer praten. Ik ging naar hem toe om hem voor te lezen en hij lag daar maar met die grote ogen naar het plafond te staren. Ik stelde me voor dat hij zich afvroeg: 'waarom komt die jongen hier om mij voor te lezen, die heeft het toch veel te druk met zijn kunst en zijn eigen leven?' Een van de boeken die Darin mij gaf was Le scaphandre et le papillon."
"Het boek was belangrijk bij het schrijven van het script. Ik bleef er maar op teruggrijpen. Maar als ik een film maak, dan ben ik meer een privé-detective. Ik loop rond en zoek en las ruimte in voor improvisatie."
"Ik hou van de zin waarin hij zegt dat als je terugzwemt uit de mist van een coma, je niet de luxe hebt dat je dromen kunnen oplossen. En dat zette mij op het spoor dat het verschil tussen zijn feitelijke toestand, vastgeklonken in bed, en de werelden die hij zich tevoorschijn tovert, maar heel dun is. Als je ziek bent is er geen verschil meer tussen je koortsdromen en de werkelijkheid. Dat is de reden waarom ik werkelijkheid en fantasie op dezelfde manier hebt aangepakt. Er is in mijn film geen onderscheid tussen wat waar is en wat niet. Er zijn dingen waar Jean-Do niet over schreef, zoals over de relatie met zijn ex-vrouw, maar dat wil niet zeggen dat ze er niet was. Ik hoorde van een vriend van hem dat hij had gezegd dat hij op een telefoontje van haar had gewacht. Moet je dat dan niet in de film stoppen, omdat het niet in het boek staat?"

DL



top
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY

Juli/augustus 2007 #290

Productie
Kathleen Kennedy
Jon Kilik
Regie
Julian Schnabel
Scenario
Ronald Harwood, naar het gelijknamige boek van Jean-Dominique Bauby
Camera
Janusz Kaminksi
Montage
Juliette Welfing
Art direction
Michel Eric
Laurent Ott
Muziek
Paul Cantelon
Met
Mathieu Amalric
Emmanuele Seigner
Marie-Josée Croze
Max von Sydow

Kleur, 112 minuten

Distributie
A-Film
Te zien
vanaf 2 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME