Good Time
Blade Runner 2049
mother!
Detroit
Manifesto (Julian Rosefeldt over)
Matt Damon en Ben Affleck als gevallen engelen Dilettant met een brandspuit

DOGMA

Verenigde Staten, 1998 | Kevin Smith
Na de meligheid van Clerks, Mallrats en Chasing Amy schreef Kevin Smith een briljant scenario vol hilarische gedachtekronkels over het katholicisme. In zijn film Dogma balanceert hij zoals altijd tussen sympathieke heroïek en onnadrukkelijke knulligheid.

Kevin Smiths Dogma kende voorafgaand aan de première een roerige periode (lees: veel free publicity). De Amerikaanse Catholic League had er namelijk lucht van gekregen dat een lolbroekenfilmer zich op hun geloof had gestort en dreigde prompt met een boycot. Producent/distributeur Miramax besloot moedermaatschappij Disney, kwetsbaar vanwege haar 'voor het hele gezin'-imago, te beschermen door de film in de verkoop te doen. Het Canadese Lions Gate hapte toe. Het gekibbel ging intussen gewoon door, met als hilarisch hoogtepunt de pathetische appelflauwte die de Catholic League kreeg toen Miramax' advocaten hen een brief stuurden met de mededeling dat de League aansprakelijk zou worden gesteld voor elke schade die aanwijsbaar aan hen kon worden toegeschreven. "Nu zie je pas wie de echte vijand van vrijheid van meningsuiting is!" huilden de reli's.
Het maakte de film al beroemd voordat iemand hem gezien had. De commotie moet echter subiet van tafel worden geveegd. Want met het beledigen van religieuze groeperingen heeft Dogma niets te maken. De komedie past juist in de moderne traditie van 'lachen om én ode aan'. Bovendien ligt het interessante van Dogma op een heel ander vlak. Smith maakt gehakt van het idee dat een film pas goed is als je alle filmische middelen optimaal benut. Met louter een fantastisch scenario blijk je er al goeddeels te zijn.

Theo en Thea
Op andere vlakken dan het script is Smiths werk vaak op zijn hoogst adequaat te noemen. De acteursregie is bijvoorbeeld ietwat onevenwichtig. Zo acteren Matt Damon en Ben Affleck (als twee gevallen engelen) alsof ze in een Shakepeare-voor-jongerenstuk staan, lijken de profeten Jay en Silent Bob afkomstig uit Theo en Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium en geeft Linda Fiorentino als laatste nazaat van Jezus een charmante variant van haar uit neo-noirs bekende vileine vamp. Al met al niet bevorderlijk voor de naadloze interactie. Ook in het gebruik van special effects is Smith niet handig — hij liet het script nota bene jaren op de plank liggen tot hij genoeg geld had voor de effecten, maar hij laat ze helaas te lang in beeld om het altijd nog relatief lage budget ervoor te verdoezelen. Erg verbeeldingskrachtig blijkt Smith voorts ook niet — de camera staat statisch en brengt de actie en dialoog 'straight' in beeld, verder niks.
Maar het vermakelijke aan Dogma is dat Smiths scenario al die lichte gebreken tot futiliteiten reduceert. Het script is zo vindingrijk, zo charmant, zo doortimmerd en doorspekt met uitstekend bekkende oneliners, dat je bijna tot de conclusie komt dat zijn opgewekte cinematografische dilettantisme opzet is — om het zicht op het briljante script niet te vertroebelen met imponerende shots en zwierige stijltrucs.
Sterker: Smith wekt de indruk dat hij de enige is die zijn pennenvruchten kan verfilmen. Zo wordt Bethany (Fiorentino) op een gegeven moment gered van duivelse belagers door twee mysterieuze figuren. Middels een dramatisch opwaartse camerabewegingen blijken dit de antihelden Jay en Silent Bob te zijn — Smith treft hier precies zijn kenmerkende toon tussen sympathieke heroïek en onnadrukkelijke knulligheid. Smith staat hiermee in een lange traditie komedieschrijvers/regisseurs, teruggaand tot Preston Sturges, wiens scenario's ondenkbaar zijn (of aanwijsbaar zijn mislukt) in regiehanden van anderen.

Scooby Doo
Basis van zijn geestigheden is, als die van alle humor, het laten conflicteren van twee verschillende systemen van logica. Smith onderwerpt de katholieke religie en het Nieuwe Testament aan het zuiver rationele (en vice versa): twee gevallen engelen hopen weer terug in de hemel te komen door door de deur van een kerk te lopen. De trendy bisschop (uitvinder van Buddy Jesus) heeft immers bepaald dat iedereen die zijn huis van God betreedt automatisch vrij is van zonden. Doorgeredeneerd zou God echter feilbaar blijken als twee gevallen engelen in de hemel terug kunnen keren. En als God feilbaar blijkt zal alles wat hij/zij geschapen heeft ophouden te bestaan. Dus moet die engelen een halt toe worden geroepen, zo legt boodschapper-engel Metatron (een geweldig aardig-sarcastische Alan Rickman) uit aan uitverkorene Bethany, nadat hij in een vuurzuil is verschenen en zij hem met — logisch — een brandblusser te lijf is gegaan.
Dogma is één groot feest van dit soort fraaie en hilarische gedachtekronkels. De film laat zich aanhoren als een dik twee uur durend Scooby Doo-einde op het Nieuwe Testament, waarin de personages in hele lappen tekst uitleggen hoe het eigenlijk zat met die en die, wie anders is dan hij leek te zijn en waarom (Jezus was zwart, de canon-vormers waren racistisch) en wat er zal gebeuren als dit niet en dat wel. En zo laat Smith zich bij monde van al zijn personages kennen als een verankerd katholiek die worstelt met zijn religie en uitkomt op een vrij, blij, tolerant soort geloof — en zijn overdenksels ook voor niet-bijbelvasten begrijpelijk weet te maken. Hij revancheert zich daarmee op twee matige films. Heeft hij niet veel te vertellen, zoals in Mallrats en Chasing Amy, kan hij stierlijk vervelend worden. Is zijn scenario liefdeswerk, zoals overduidelijk voor Dogma geldt, dan zijn zijn komedies nauwelijks te overtreffen.

Chris Buur



top
DOGMA

Juli/augustus 2000 #213

Productie
Jonathan Gordon
Regie en scenario
Kevin Smith
Camera
Robert D. Yeoman
Montage
Scott Mosier
Kevin Smith
Art direction
Robert Holtzman
Elise G. Viola
Muziek
Howard Shore
Met
Matt Damon
Ben Affleck
Linda Fiorentino
Kevin Smith
Chris Rock
Alanis Morissette
Salma Hayek
Alan Rickman

Kleur, 130 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 3 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME