The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Hoe gek zijn wij eigenlijk?

A Dangerous Method

Frankrijk/Ierland/Engeland/Duitsland/Canada, 2011 | David Cronenberg
Freud en Jung hebben altijd al om voorrang gestreden in het werk van David Cronenberg. Maar toch is het een stuk interessanter als hij in het brein van zijn personages peurt, dan als hij de grondleggers van de psychoanalyse zelf op de sofa legt.

Als ik aan Freud en Jung denk, denk ik eigenlijk altijd automatisch aan Doctor Tarr en Professor Fether, de hoofdpersonen van een kort verhaal van Edgar Allan Poe over een psychiatrisch ziekenhuis in Frankrijk waar de gekken de macht hebben overgenomen. Tien jaar nadat Poe zijn satire schreef op de erbarmelijke manier waarop psychiatrische patiënten in zijn tijd werden behandeld, werd in 1856 in Wenen Sigmund Freud geboren, de grondlegger van de psychoanalyse, de zogenaamde 'talking cure', zoals ook het toneelstuk van Christopher Hampton heet waarop David Cronenberg zijn film A Dangerous Method baseerde.
A Dangerous Method, dat zowel gaat over de vadermoord van Carl Jung op zijn leermeester Freud, als over de wonderlijke driehoeksverhouding tussen Freud, Jung en patiënte (en hun latere collega) Sabina Spielrein, leidt echter vooral aan een 'talking disease': een groot deel van de plot is gebaseerd op een briefwisseling tussen Freud en Jung. Woorden, woorden, woorden dus. Terwijl Cronenberg ons toch altijd zo wist te verrassen met beelden. Veel beter doet Simon Pummell het met zijn bolvormige 'schrijfmachine' (waarover volgende maand meer) die hij bedacht voor zijn Shock Head Soul, het verslag van een andere patiënt die Freuds interesse had, namelijk de schizofrene Daniel Paul Schreber. De betere Cronenberg is dit keer niet van Cronenberg zelf.

Op de sofa
Freud, Jung, de sofa, de seksualisering en de dromen; op een of andere manier hebben ze zich binnen honderd jaar in ons collectieve bewustzijn vastgezet. In het werk van David Cronenberg (Videodrome, Dead Ringers, Crash, eXistenZ) hebben ze altijd al om voorrang gestreden. Cronenberg heeft ons in de diepste krochten van de menselijkste geest binnengeleid, en daar de meest duistere driften en verlangens zichtbaar gemaakt. Het feit dat hij daarvoor het horrorgenre op een intelligente manier binnenstebuiten keerde, maakt zijn films visionair en verontrustend. Maar het werk van Cronenberg is ook een stuk interessanter als hij in het brein van zijn fictieve personages gaat zitten peuren, dan als hij de grondleggers van de psychoanalyse zelf op de sofa legt.
A Dangerous Method is namelijk vooral een klassieke Hollywood-kostuumfilm geworden, met sterren als Viggo Mortensen als Freud, Michael Fassbender als Jung en Keira Knightley als Sabina Spielrein. Knightley is als actrice een neurotica van nature, knokig en bottig, en voor deze rol draait ze zichzelf in zoveel handenwringende spasmen en acteert ze haar kaak bijkans uit de kom, zoveel grimassen wil ze trekken, dat dat allemaal enorm afleidt van wat Spielrein zo interessant maakte.
Spielrein was analysand van Jung, het eerste klinisch beschreven geval, later studente en zelfs collega en als vrouwelijke psychoanalytica in die tijd uniek, maar al die tijd ook met tussenpozen Jungs minnares. A Dangerous Method suggereert dat dat ook de voornaamste reden voor de breuk tussen Freud en Jung was: een afgewezen Spielrein lapt Jung erbij. Freud stond een zuiver wetenschappelijke benadering voor (we baseren ons maar even op de film, om niet die bibliotheken vol Freud-Forschung over te hoeven doen) en vond Jung, ook door zijn hang naar het bovennatuurlijke, niet recht in de leer genoeg.

Psychoanalytische liaison
Er is nog een vierde persoon in deze psychoanalytische liaison: Otto Gross. Ook Gross is een discipel van Freud en patiënt in de Burgholzli-kliniek bij Jung. Ondanks zijn verslavingen aan cocaïne en seks, heeft hij zulke heldere ideeën over repressie en seksualiteit dat Jung zich begint af te vragen of er geen methode in de waanzin schuilt. Iets wat hij zich al eerder bij Spielrein (die zelfs in haar heftigste episodes blijft beweren dat er niets met haar aan de hand is, en niet eens wil genezen) heeft afgevraagd, en reden waarom hij haar aanspoorde haar studie op te pakken. Die vraag, hoe gek wij eigenlijk zijn, en dus eigenlijk of Doctor Tarr en Professor Fether niet veel meer gelijk hebben, maakte al in die begindagen de weg vrij voor de antipsychiatrie. Een terrein waar ook Cronenberg zich meer thuisvoelt, getuige zijn voortdurende empathie in zijn films voor geobsedeerde idioten die een soort systeem in de wereld proberen aan te brengen of waar te nemen.
A Dangerous Method ontsnapt niet aan deze diepduiding van de film binnen Cronenbergs eigen oeuvre en obsessies, maar beweert er zelf vrij weinig over. Het is een inzichtelijke voetnoot bij het werk van een van de meest intrigerende filmmakers van onze tijd — en mag daarom niet ongezien blijven. Maar als zelfstandige zoektocht naar seks en obsessie overleeft hij de analyse niet. Meesterduider Cronenberg heeft zichzelf teveel buiten spel gehouden.

Dana Linssen



top
A Dangerous Method

Maart 2012 #341

Productie
Jemery Thomas
Marco Mehlitz
Martin Katz
Regie
David Cronenberg
Scenario
Christopher Hampton, naar zijn toneelstuk Hampton en het boek van John Kerr
Camera
Peter Suschitzky
Montage
Ronald Sanders
Art direction
James McAteer
Muziek
Howard Shore
Met
Michael Fassbender
Keira Knightley
Viggo Mortensen
Vincent Cassel
Sarah Gadon

Kleur, 93 minuten

Distributie
Cinéart
Te zien
vanaf 15 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME