The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Heil mezelf!

The Dictator

Verenigde Staten, 2012 | Larry Charles
Dictators houden van films en films houden van dictators. Wie gingen Sacha Baron Cohen in de komedie The Dictator voor?

Dictators zijn een relatief recent verschijnsel, ongeveer zo oud als de cinema zelf. Misschien dat filmdictators daarom zo vaak varianten zijn op de twintigste-eeuwse Hitler, Mussolini en Stalin — dictators die met de cinema zijn opgegroeid.

De bling
Sacha Baron Cohen probeert zijn dictator ook uiterlijk te karikaturiseren. Gemakkelijk is dat niet, omdat historische dictators zich al zo belachelijk uitdossen. Kijk naar Mussolini, onderknuppel Göring, Pinochet, Gadaffi en een hele reeks Latijns-Amerikaanse en Afrikaanse wannabes. Het levert de kostuumafdeling herkenbare short-cuts op: zie Chaplin in The Great Dictator (1940) of een jaar eerder Eisenstein, die wat swastika's en staalhelmen door Aleksander Nevski strooide. Filmisch minder interessant zijn de ik-ben-ook-maar-een-soldaat-look van Castro en Kim Jong-il en de jasje-dasjes van Loekasjenko en Milosevic. Een beetje dictator heeft in elk geval iets eigens (een snor, baard, hoofddeksel) om direct herkenbaar te zijn aan de vergadertafel van The Naked Gun (1988).

Hun favoriete films
Hitler zou Disney-figuren hebben nagetekend en Chaplins The Great Dictator twee keer hebben bekeken. Stalin hield van It Happened One Night (1932) en Saddam van The Day of the Jackal (1973). Enver Hoxha liet geen westerse films toe — behalve die met de Britse komiek Norman Wisdom, die nog altijd populair is in Albanië. Maar geen dictator kwam in de buurt van Kim Jong-il, die naar verluidt 20 duizend films bezat en regisseur Shin Sang-ok en diens vrouw, actrice Choi Eun-hee, uit Zuid-Korea liet ontvoeren om een Noord-Koreaanse Godzilla te komen maken, Pulgasari (1984). Dat is nog eens filmliefde!

Bespot
Films worden ook gebruikt om dictators van hun voetstuk te halen. Chaplin deed dat fameus met The Great Dictator, terwijl later ook cartoons de Asmogendheden ridiculiseerden. Zie Donald Duck in Der Fuehrer's Face (1942) en Bob Clampetts Russian Rhapsody (1944). Zo populair is spot, dat de musical Springtime for Hitler ('Heil Myself!'), die in The Producers (1968) bedoeld is om een faillissement te veroorzaken, onverwachts een groot succes wordt — ook in het echt. Letterlijk gekleineerd wordt de dictator in de poppenfilm Team America: World Police (2004), waarin een minuscule Kim Jong-il I'm Ronery zingt. Wie is er nog bang voor zo'n schattig klein dictatortje? Toch maakt niemand een dictator zo efficiënt belachelijk als die dictator zelf: van Mussolini's pompeuze toespraken via 'Kim Jong-il looking at things' (bekijk die site!) tot The Autobiography of Nicolae Ceausescu (2010), waarin ongesneden propagandabeelden, inclusief de momenten voor en na het bedoelde shot, niets van Ceausescu overlaten.

Net mensen
Toen ik Triumph des Willens (1935) in de bioscoop zag maakten niet de massale parades de meeste indruk, maar het moment dat de zaal onwillekeurig moest lachen om de speechende Hitler, die na een geslaagde tirade eventjes tevreden (zo! die zit!) naar zijn papier keek. Shocking: Hitler als mens! Die empathie, voortkomend uit realisme, was ook de kracht van Der Untergang (2004), met Bruno Ganz als beste film-Hitler ooit. Het hielp, dat we zijn Untergang zagen en niet zijn Triumph — een realistische Idi Amin op het toppunt van zijn macht wekt in The Last King of Scotland (2006) afschuw, geen medeleven. Maar in de overweldigende sovjetpropaganda De val van Berlijn (1950), die begint met een vaderlijk tuinierende Stalin, is het weer bijna onmogelijk om niet met de vervolgde, verslagen Hitler te sympathiseren. En dat was vast niet de bedoeling.

Perspectief
Leni Riefenstahl gebruikte in Triumph des Willens zowel het kikvorsperspectief, om Hitler groter te doen lijken, als het vogelperspectief, als een goddelijk camerastandpunt voor de vele massascènes. Deze beelden zijn archetypisch geworden voor tirannieke macht. Zo wordt het kikvorsperspectief in Citizen Kane (1941), waarin de hoofdpersoon overigens met Hitler op een balkon paradeert, door Orson Welles tot in het extreme doorgevoerd en zijn Riefenstahls paraderende troepen onder meer te herkennen in Star Wars (1977-2011), Richard III (1995) en Paul Verhoevens Starship Troopers (1997).

De onzichtbare dictator
Filmisch interessant is de dictator die onzichtbaar blijft. Soms blijkt een blik achter de schermen, zoals in The Wizard of Oz (1939), weinig van de despoot over te laten. Andere dictators bestaan vooral virtueel, als mediapersoonlijkheid: in films als 1984 (1984) en V for Vendetta (2005) vallen scherm en dictatuur de facto samen — wat uiteraard terugslaat op de films zelf. In plaats van een persoon kan de dictator ook het systeem zelf zijn en in die zin zowel ongrijpbaar als alomtegenwoordig; denk Tron (1982) of Brazil (1985). Een fraaie omkering is de mediaparodie The Truman Show (1998), waarin we met zijn allen één iemand in de gaten houden. Zo wordt het publiek zelf de dictator.

Kees Driessen


top
The Dictator

Mei 2012 #343

Productie
Sacha Baron Cohen
Alec Berg
David Mandel
Scott Rudin
Jeff Schaffer
Regie
Larry Charles
Scenario
Sacha Baron Cohen
Alec Berg
David Mandel
Jeff Schaffer
Camera
Lawrence Sher
Montage
Greg Hayden
Eric Kissack
Art direction
Victor Kempster
Muziek
Erran Baron Cohen
Met
Sacha Baron Cohen
Megan Fox
Ben Kingsley
John C. Reilly

Kleur, 99 minuten

Distributie
UPI
Te zien
vanaf 16 mei

The Dictator was bij het ter perse gaan van deze krant nog niet te zien voor de pers

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


D

D'Ardennen
D.O.A.P. (DEATH OF A PRESIDENT)
DA MO FANG
THE DA VINCI CODE
DAAR IN DAT LAND (V TOJ STRANJE)
DADDY AND PAPA
DADDY DAY CARE
Daddy's Home
Daddy's Home 2
DAENS
Een dag in 't jaar (Margot Schaap over)
DE DAG VAN DE WANHOOP
DAGEN ZONDER LIEF
Daglicht
THE DAILY NATION
DAINIPPONJIN
DAKOTA
DAL DER ZUCHTEN
DALECARLIANS
DAM STREET
DAMAGE
DAMIAAN
THE DAMNED
Damsels in Distress
DAN IN REAL LIFE
Dance Academy: de film
DANCE FLICK
DANCE ME TO MY SONG
DANCE OF DUST (RAKHS-E-KHAK)
DANCE OF THE VAMPIRES
DANCE OF THE WIND
DANCE WITH ME
Dancer
DANCER IN THE DARK
THE DANCER UPSTAIRS
Dancing Arabs
DANCING DREAMS
DANGER: DIABOLIK
THE DANGEROUS LIVES OF ALTAR BOYS
A Dangerous Method
DANGEROUS MINDS
The Danish Girl
Danny Collins
Dans la maison
DANS LA VIE
DANS VOOR HET LEVEN
DANS, GROZNY DANS (THE DAMNED AND THE SACRED)
LA DANSE — LE BALLET DE L'OPÉRA DE PARIS
Dansen op de vulkaan
La danseuse (Stéphanie Di Giusto en Soko over)
DANTE'S PEAK
Daphne (Peter Mackie Burns over)
DARATT
DAREDEVIL
THE DARJEELING LIMITED
THE DARK
DARK BLUE
DARK CITY
DARK HORSE
The Dark Horse (James Napier Robertson over)
DARK IS RISING
THE DARK KNIGHT
The Dark Knight Rises
Dark Places
Dark Skies
The Dark Tower
DARK WATER (Hideo Nakata)
DARK WATER (Walter Salles)
DARKDRIVE
The Darkest Hour
DARKNESS
DARKNESS IN TALLINN
DARWIN'S NIGHTMARE
DARWINS VERSTEKELING. BEAGLE, IN HET KIELZOG VAN DARWIN
DATE MOVIE
DATE NIGHT
The Daughter
Daughters of Malakeh
Daughters of the Dust
DAVE
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over)
DAWN OF THE DEAD (George A. Romero)
DAWN OF THE DEAD (Zack Snyder)
Dawn of the Planet of the Apes
THE DAY AFTER TOMORROW
THE DAY I BECAME A WOMAN
THE DAY I WILL NEVER FORGET
DAY NIGHT DAY NIGHT
DAY OF THE DEAD
THE DAY THE EARTH STOOD STILL
THE DAY THE SUN TURNED COLD
The Day Will Come
DAYBREAK
DAYBREAKERS
DAYLIGHT
THE DAYS
THE DAYTRIPPERS
Dazed and Confused
DE BATTRE MON COEUR S'EST ARRÊTÉ
DE FORCE AVEC D'AUTRES
De rouille et d'os
DE-LOVELY
Dead Body Welcome
THE DEAD GIRL
DEAD LEAVES
DEAD MAN
THE DEAD MAN 2: RETURN OF THE DEAD MAN
Dead Man Down
DEAD MAN WALKING
DEAD MAN'S SHOES
DEAD PRESIDENTS
Deadfall
Deadly Virtues: Love.Honor.Obey
Deadpool
The Deal
Deal
DEALING AND WHEELING IN SMALL ARMS
DEAR FRANKIE
DEAR JOHN
DEAR WENDY
Dear White People
DEAR ZACHARY: A LETTER TO A SON ABOUT HIS FATHER
DEATH AND THE MAIDEN
DEATH AT A FUNERAL
DEATH BECOMES HER
Death Note
DEATH RACE
DEATH SENTENCE
DEATH TO SMOOCHY
Débarquement immédiat
The Debt
THE DEBT COLLECTOR
IL DECAMERON
DECEPTION
DECK THE HALLS
DECONSTRUCTING HARRY
DEEP BLUE
DEEP BLUE SEA
The Deep Blue Sea
THE DEEP END
Deep End (Terugzien)
DEEP IMPACT
DEEP IN THE WOODS
DEEP RISING
Deepwater Horizon
DEFIANCE
DEFINITELY, MAYBE
The Deflowering of Eva van End (Slow Crtiticism: De ontmaagding van Eva van End)
Dégradé
DEINING
DÉJÀ VU
Dekalog
DEKALOOG
DELBARAN
La délicatesse
DÉLITS FLAGRANTS
DELIVER US FROM EVIL (Amy Berg)
DELIVER US FROM EVIL (Ole Bornedal)
Deliver Us From Evil (Scott Derrickson)
THE DELIVERY
The Delivery Guy (Raznoschik)
Delivery Man
DELLAMORTE DELLAMORE
DELTA
DEMAIN DES L'AUBE
Demain tout commence
DEMOLITIAN MAN
Demolition (Jean-Marc Vallée over)
DEMON KNIGHT
Denial
DENISE CALLS UP
DENKEND AAN HOLLAND
DENNIS HOPPER: THE DECISIVE MOMENTS
DENNIS P.
DENNIS THE MENACE
THE DEPARTED
DEPARTMENT 36
DEPARTURES
DERECHO DE FAMILIA aka FAMILY LAW
Le dernier coup de marteau
DES HOMMES ET DES DIEUX
The Descendants
THE DESCENT
Desde allá
DESERT FLOWER
IL DESERTO ROSSO
DESI
El Desierto
DESMOND EN HET MOERASMONSTER
Despair
DESPERADO
DESPERATE MEASURES
DESPERATE REMEDIES
DESPERAUX: DE DAPPERE MUIS
DESPICABLE ME
Despicable me 2
Despicable Me 3/Verschrikkelijke Ikke 3
Después de Lucía
LES DESTINÉES SENTIMENTALES
DESTINY TURNS ON THE RADIO
DESTRICTED
Detachment
Detroit
DETROIT ROCK CITY
DEUCE BIGALOW MALE GIGOLO
DEUCE BIGALOW: AMERICAN GIGOLO
Deux jours, une nuit
DEVIL
The Devil Inside
THE DEVIL WEARS PRADA
DEVIL'S ADVOCATE
The Devil's Double
Devil's Knot
THE DEVIL'S MINER
THE DEVIL'S OWN
THE DEVIL'S REJECTS
DEVILS ON THE DOORSTEP
Dheepan (Jacques Audiard over)
EL DIA DE LA BESTIA
DIABOLIQUE
LA DIABOLIQUES
DIALOGUE AVEC MON JARDINIER
DIALOOGOEFENING NO.1: STAD
DIAMONDS OF THE NIGHT
Diana
Diana Vreeland: The Eye Has to Travel
Diary of a Teenage Girl
DIARY OF A TIMES SQUARE THIEF
DIARY OF THE DEAD
DICK
The Dictator
DID YOU HEAR ABOUT THE MORGANS
DIE ANOTHER DAY
DIE HARD 4.0
DIE HARD WITH A VENGEANCE
Die laatste zomer
DIEF!
Diego Star
DIEP
De dieren uit het Hakkebakkebos
DIFFERENT CINEMA VOLUME 3
DIFFERENT FOR GIRLS
Difret (Zeresenay Mehari over)
Dikkertje Dap
THE DILEMMA
UN DIMANCHE A KIGALI
Het diner
DINNER FOR SCHMUCKS
DINOSAUR
Dior and I
Diplomatie (Volker Schlöndorff over)
DIRTY DANCING 2
DIRTY DIARIES
Dirty Grandpa
DIRTY MIND
DIRTY PRETTY THINGS
DIS-MOI QUE JE RÊVE
THE DISAPPEARANCE OF ALICE CREED
The Disappearance of Eleanor Rigby
Disappearing Landscape
DISASTER MOVIE
DISCLOSURE
DISCO PIGS
THE DISCOVERY OF HEAVEN
LES DISEURS DE VÉRITÉ
DISGRACE
DISNEY'S TARZAN
DISTANCE
La distancia
THE DISTINGUISHED GENTLEMAN
THE DISTRICT
DISTRICT 9
DISTURBIA
DIVA DOLOROSA
Divergent
The Divergent Series: Allegiant
Divergent Series: Insurgent
The Divide
DIVINE INTERVENTION
DIVINE SECRETS OF THE YA-YA SISTERHOOD
DIVINE TRASH
THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY
Il DIVO
DIVORCING JACK
Django (Étienne Comar)
Django (Sergio Corbucci)
Django Unchained
DO NOT DISTURB (Dick Maas)
Do Not Disturb (Yvan Attal)
The Do-Deca-Pentathlon
DOBERMANN
Doctor Strange
DODGEBALL
DOG SOLDIERS
A Dog's Purpose
DOGMA
DOGTOOTH
DOGTOWN AND Z-BOYS
DOGVILLE
DOGVILLE CONFESSIONS
Dokter Pulder zaait papavers
DOKTOR MABUSE, DER SPIELER
IL DOLCE E L'AMARO
Dolfje Weerwolfje
De dolle tweeling
De dolle tweeling 2
De dolle tweeling 3
DOLLS
DOLORES CLAIBORNE
Dom/The House
DOMESTIC DISTURBANCE
DE DOMINEE
DOMINO
The Domino Effect
DOMWEG GELUKKIG
DON (Arend Steenbergen)
DON (Farhan Akhtar)
Don Jon
DON'S PLUM
Don't Be Afraid of the Dark
Don't Breathe
DON'T COME KNOCKING
DON'T LOOK BACK
DON'T LOOK NOW
DON'T SAY A WORD
DON'T STOP THE SHOW
DONDERBROEK
DONKEY PUNCH
Donkeyote
DONNIE BRASCO
DONNIE DARKO
IL DONO
DOOD EIND
DOOD IN VENETIË
Doodslag
DOOM
THE DOOM GENERATION
DOOMSDAY
DOOR DE WIND GEJAAGD (EL VIENTO SE LLEVO LO QUE)
DOOR IN THE FLOOR
THE DOORS: WHEN YOU'RE STRANGE
Dope
DOPO MEZZANOTTE
LA DOPPIA ORA
Dorsvloer vol confetti
DOS CRIMINES
Dos disparos
DOSSIER K.
The Double (Michael Brandt)
The Double (Richard Ayoade)
DOUBLE JEOPARDY
Double Play (Ernest Dickerson over)
DOUBLE TAKE
DOUBLE TEAM
DOUBLE WHAMMY
DOUBLE YOU STREET
DOUBT
DOUCHES FROIDES
DOUG'S 1E FILM
DOWN
DOWN PERISCOPE
DOWN TO EARTH
DOWN TO YOU
DOWN WITH LOVE
DR. AKAGI
DR. DOLITTLE
DR. DOLITTLE 2
Dr. Knock
Dr. Seuss' The Lorax
DR. T AND THE WOMAN
DRACULA
DRACULA 2000
Dracula Untold
DRAG ME TO HELL
DRAGON: THE BRUCE LEE STORY
DRAGONBALL: EVOLUTION
DRAGONFLY
DRAGONHEART
Draken & Deuntjes
DRAKENHEUVEL
DRAKENJAGERS
DRAMA/MEX
Dream House
DREAMCATCHER
DREAMER: MIJN DROOMPAARD
THE DREAMERS
DREAMING BY NUMBERS
A DREAMSCAPE, GAMBLING IN AMERICA
Dredd 3D
DREI
DE DRIE BESTE DINGEN IN HET LEVEN
Drie dvd's met films van Maya Deren
DE DRIE MUSKETIERS
DE DRIE ROVERS
Dries
Drift (Benny Vandendriessche)
DRIFT (Michiel van Jaarsveld)
DRIFTING CLOUDS
DRIJFZAND
DRILLBIT TAYLOR
Drinking Buddies
Drive
DRIVE ANGRY 3D
DRIVEN
DRÔLE DE FÉLIX
Droom & daad
DE DROOM VAN DE BEER
DROOMLAND DDR
The Drop
DROP DEAD GORGEOUS
DROP ZONE
DROPOUTS
DROWNING MONA
Drug War
Du forsvinder
Dubbelspel
THE DUCHESS
DUDE, WHERE IS MY CAR?
DUE AMICI
DUE DATE
THE DUEL PROJECT
DUIMELIJNTJE
The Duke of Burgundy (Maria Rohm over)
THE DUKES OF HAZZARD
Dukhtar
DUMB AND DUMBER
Dumb and Dumber To
DUMB AND DUMBERER: WHEN HARRY MET LLOYD
DUMBLAND
Dummie de Mummie
Dummie de Mummie en de Sfinx van Shakaba
Dummie de Mummie en de tombe van Achnetoet
Dummy Jim
DUMPLINGS
Dunderklumpen
DUNGEONS & DRAGONS
Dunkirk
DE DUNNING BROERS
DUNSTON CHECKS IN
DUNYA & DESIE IN MAROKKO
DUPLEX
DUPLICITY
Durak (The Fool)
DUSKA
Dying of the Light
DYING TO GO HOME