Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Een camera op de neus

ECHOES OF WAR

Nederland, 2004 | Joop van Wijk
Regisseur Joop van Wijk maakte de documentaire Echoes of war, waarin oorlogskinderen uit vier werelddelen over hun ervaringen vertellen. Met de camera dicht op hun neus en het verhaaltje over olifantje Baba dat zijn vader verliest als katalysator, filmde Van Wijk hun meest basale emoties.

'Ik zat nog in mijn moeders buik toen we naar Kabul moesten verhuizen. Onderweg werden we gebombardeerd. Mijn vader werd gedood.' Het Afghaanse meisje voor de camera begint te huilen. Het beeld verandert in animatiefilm. Olifantje Baba en zijn moeder kijken naar het bos waarin vaderolifant net verdwenen is. Over Baba's wang stroomt een traan.
Baba is de hoofdrolspeler in het kinderboek A little elephant finds his courage van de Amerikaanse Nancy Baron. Achterin zit een folder: Let's talk. Het boek is geschreven voor kinderen in Sri Lanka die een van hun ouders verloren hebben, en heeft een therapeutisch doel: laat kinderen praten over hun ervaringen en daarmee hun trauma's verwerken. Van Wijk: 'Ik zag hoe het werkte in de praktijk: vijfenzeventig kinderen die ademloos zaten te luisteren en daarna kwamen hun verhalen los.' Van Wijk besloot om het verhaal in oorlogslanden voor te laten lezen en de reacties van kinderen te filmen.
Hij reisde van Sierra Leone naar Afghanistan, Colombia en New York. Alle kinderen die hij filmde zijn slachtoffer geworden van de politieke wantoestand in hun land, maar op totaal verschillende manieren. Kayla's vader was brandweerman en kwam om in de Twin Towers, de zus van de kleine Mabinte uit Sierra Leone werd door rebellen toegetakeld, haar moeder vermoord. Van Wijk monteerde Barons boek in zijn film, animatie en beeld wisselen elkaar af. Als Baba's vader het bos in gaat om te vechten tegen een naamloze, op macht beluste figuur, en Baba en zijn moeder urenlang in spanning wachten, vraagt de voorlezer aan drie Amerikaanse kinderen of zij ook zo lang gewacht hebben op hun vader.

Discussie
Het overkoepelende van alle kinderen is de ramp die hun leven getroffen heeft. De manier waarop verschilt echter. 'In een klas op het vmbo barstte een heftige discussie los na het zien van de film. Hoe durf ik Amerikaanse kinderen naast Afghaanse kinderen te zetten? Heel veel mensen ergeren zich aan die Amerikaanse kinderen. In feite ergeren ze zich aan zichzelf. Het is natuurlijk erg gemakkelijk om een negerinnetje te filmen, waarvan moeder en vader dood zijn. Het voldoet aan het plaatje in ons hoofd, de ellende die we zien op het journaal. Die Amerikaanse kinderen staan te dichtbij.'
Is dat wat Van Wijk ons wil leren? 'Ik vind het belangrijk dat mensen over dingen praten. De basisvoorwaarde om het überhaupt ergens over te hebben en dingen voor anderen te doen is compassie. Ik heb geprobeerd de film clean te houden, ik wilde geen tearjerker. Compassie heb ik wel willen bereiken.'
Je kunt je als kijker niet aan de gedachte onttrekken dat deze kinderen met rust gelaten moeten worden, dat het laatste wat ze nodig hebben een camera op hun neus is. Van Wijk: 'Ze vonden hun verhalen veel belangrijker dan het feit dat ze gefilmd werden, hoe vreselijk de dingen die ze hebben meegemaakt ook zijn, dat blijft zo, of je ze nu filmt of niet. Ik heb ooit van Theo van de Sande geleerd: als je de camera hier neerzet [Van Wijk vormt zijn handen als lens en buigt naar achteren] dan gaan mensen poseren. Terwijl als je hem hier neerzet [Van Wijk buigt zich naar voren] dan kun je niks anders doen dan jezelf zijn. Bovendien zijn de kinderen niet gek. Ik ben in Sierra Leone in een psychiatrisch ziekenhuis geweest, daar liggen kinderen die helemaal dol zijn. Die zitten niet in mijn film.'
Echoes of war is geen politieke film. Toch roept de film politieke reacties op. 'Bij de vertoning in Amerika aan een groep Democraten en Republikeinen waren de reacties respectievelijk 'Bush moet weg daar' en 'dit kan niet, we have to go out there and save those kids!'

Lotte de Wit



top
ECHOES OF WAR

September 2005 #269

Regie
Joop van Wijk

70 minuten

Te zien
vanaf 8 september

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
The Equalizer 2
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box