Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Dolgedraaide acteur (Jack Wouterse) hoopt op droomrol Scherpe komedie over manische acteur

ENIGMA (Paul Ruven)

Nederland, 1999 | Paul Ruven
Weer een satire op het maken van films? Hebben we de laatste jaren niet genoeg stumperige regisseurs langs zien komen die hun schoonmoeder beroofden om hun filmdroom te financieren? Allemaal waar, maar als het zo scherp en geestig gebeurt als in Paul Ruvens Enigma vallen alle bezwaren weg.

In het begin van de jaren negentig werd Paul Ruven (41) bejubeld als Nederlands grootste filmtalent. Oorspronkelijke films als het satirische liefdesdrama How to survive a broken heart? (1990), de musical De tranen van Maria Machita (1991), de film noir The best thing in life (1992) en de tragikomedie En route (1993) bewezen niet alleen dat Ruven spitse dialogen kan schrijven, maar ook dat hij niet voor één genre of stijl is te vangen. Het wachten was op de grote film waarmee Ruven in één klap zijn status als grote belofte zou inlossen.
En toen kwam Filmpje! (1995), waar Ruven op de muur liep van de filmindustrie. Zijn poging om ook een commerciële komedie naar zijn hand te zetten, liep vast op het machtswoord van Paul de Leeuw, die van Ruven dienstbaarheid verwachtte. De artfilm Sur place, waarin Sharunas Bartas' actrice Katerina Golubeva door de Jordaan doolt, was nodig om bij te komen van de nachtmerrie. De titel was trouwens goed gekozen, want Ruvens filmcarrière was tot stilstand gekomen. Nederlands veelzijdigste en origineelste filmtalent vluchtte naar de televisie, met de soap Bed & breakfast (1997) als ongelukkig resultaat. Filmcarrière gebroken, einde Paul Ruven?

Tragische anti-held
Met de televisiefilm Enigma, die goddank voor bioscoopvertoning is opgepikt, revancheert Ruven zich meesterlijk voor al het filmleed dat hem de laatste jaren is overkomen. Enigma verenigt het En route-koppel Jack Wouterse en Ariane Schluter. Wouterse speelt de dolgedraaide Nederlandse, werkloze acteur Max, die een proeffilmpje maakt voor een Hollywoodproducent, in de hoop daarmee een grote rol binnen te slepen. ("Wat je gaat zien is de film die Robert De Niro zijn hele leven al had willen maken"). Wouterse in de rol van ongeleid projectiel kennen we inmiddels wel, maar in Enigma voegt hij er een desperaatheid aan toe, zodat zijn personage de allure krijgt van een tragische anti-held.
Schluter is Max' nuchtere ex-vriendin, die op zijn poging om haar over te halen om mee te spelen in het proeffilmpje, reageert met de vermoeidheid van een vrouw die voor de zoveelste keer wordt geconfronteerd met het manische gedrag van haar man. Dat ze niet kan acteren is geen probleem, als ze maar uit de kleren gaat. Op haar weigering ("Ik ga niet naakt in negenenveertig scènes waarin ik alleen maar hoef te knikken"), heeft Max het standaardantwoord van dubieuze filmmakers paraat: "Nooit doen, nooit zeggen dat je niet naakt wil, dat is carrièrebreuk."
Het is verleidelijk om veel te citeren uit Enigma, want Ruven bewijst ook nu weer dat hij uitstekende dialogen kan schrijven, die geestig en treurig tegelijk zijn. De film wekt de indruk dat er flink is geïmproviseerd, maar wie goed kijkt, ziet een strak scenario, waarin alle eindjes — behalve Max en zijn ex-vrouw komen we onder meer Max' half debiele broer, schuldeisers en een regisseur tegen die er met zijn geld vandoor is — razend knap aan elkaar zijn geknoopt.
Wedden dat die grote film van Ruven er ooit komt?

Jos van der Burg



top
ENIGMA (Paul Ruven)

December 1999 #206

Productie
Jean-Pierre Claes
Regie
Paul Ruven
Scenario
Marian Batavier
Paul Ruven
Camera
Joost van Gelder
Montage
Kees Linthorst
Art direction
Gerard Loomans
Muziek
Fons Merkies
Met
Jack Wouterse
Ariane Schluter
Chip Bray
Frans van Deursen
Georgina Verbaan

Kleur, 70 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
vanaf 2 december

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
The Equalizer 2
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box