Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
L'éternité et un jour van Theo Angelopoulos: doordrenkt van melancholie De wereld opnieuw ontdekken

L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)

Griekenland, 1998 | Theo Angelopoulos
Personages in de films van Angelopoulos zijn altijd op zoek naar iets dat verloren is gegaan; jeugd, liefde, onschuld. Reizen, het overschrijden van grenzen, is in zijn films een metafoor voor het zoeken. Geconfronteerd met de dood zoekt een schrijver naar de zin van zijn bestaan. Niet door zijn levensloop te overpeinzen, maar door een reis te maken die hem tegelijk door verleden en toekomst voert.

In de vorige film van Angelopoulos, Ulysses' gaze maakt een filmmaker een reis door de Balkan op zoek naar drie verloren gewaande filmblikken. De films, geschoten aan het begin van deze eeuw, zouden getuigen van een nog onbevangen blik op de wereld. De last van het historisch bewustzijn die de filmmaker zelf ervaart maakt het hem onmogelijk nog met onschuldige blik om zich heen te kijken. Wat hij gedurende zijn reis vooral leert is om zichzelf in een ander licht te zien. Zijn zwerftocht door de Balkan is ook een innerlijke reis, de grenzen die hij passeert zijn ook zijn eigen grenzen.
L'éternité et un jour speelt zich bijna geheel af binnen één stad, op een uitstapje naar de Albanese grens na. Het opzoeken van geografische grenzen is niet wat hier verstaan moet worden onder reizen. Alexander, een gevierd auteur en dichter, beleeft zijn reis alleen in zijn hoofd; naar het verleden, naar de toekomst, naar het leven en naar de dood.

Afscheid
Het huis aan zee waar hij zijn beste jaren heeft doorgebracht samen met zijn vrouw Anna, staat nu ingeklemd tussen lelijke vakantieappartementen. Hij woont er alleen met zijn hond en zijn huishoudster. Hij staat op het punt afscheid te nemen van haar, van zijn huis, en van zijn leven. Zijn ziekte dwingt hem tot opname in het ziekenhuis, en hij weet dat hij dat ziekenhuis nooit meer zal verlaten. Hem rest nog één dag, en L'éternité et un jour bestrijkt die laatste dag van zijn leven.
Alexander moet een onderkomen zoeken voor zijn hond, dat is het enige, verder laat hij zich meevoeren door wat de dag hem brengt. Hij jaagt niets na, zoals A. in Ulysses' gaze. Zonder plan, zonder voornemen begeeft hij zich op weg. Hij ontmoet een Albanees jongetje, dat de grens is over gevlucht en wat geld verdient als autoruitenwasser. Hij redt de jongen uit handen van een bende die kinderen ronselt en te koop aanbiedt aan Griekse echtparen die kennelijk niet voor legale adoptie in aanmerking komen. Er zit voor Alexander niets anders op dan voor de vrijheid van het kind te betalen. Plotseling staat hij op een druilerige parkeerplaats met een jongetje aan zijn hand voor wie hij zich verantwoordelijk voelt.
Het kind heeft niemand, is een zwerver in het bestaan. Net als Alexander, wiens artistieke ambities zich nooit hebben kunnen verzoenen met zijn sociale en maatschappelijke leven. Hij heeft altijd buiten de wereld geleefd, altijd op zoek naar woorden. De gedachte aan de dood doet hem het leven herontdekken. Alexander ontdekt de (politieke) realiteit die hij altijd buitengesloten heeft, de jeugd, de liefde en het vertrouwen. Hij hervindt die zaken die hij op het punt staat voorgoed achter zich te laten. Beiden, de kunstenaar en het kind, vertegenwoordigen de onschuld, omdat ze in staat zijn de wereld opnieuw te ontdekken.

Melancholie
Gedurende de dag beleeft hij één dag uit zijn verleden. Het zijn herinneringen aan een warm en liefdevol leven waarin hijzelf telkens afwezig lijkt of is, een leven dat hij niet voldoende op waarde geschat heeft. Zijn herinneringen worden afgewisseld met fantasieën en droombeelden. Elke scène, elk beeld is doordrenkt van melancholie.
Net als Ulysses' gaze is L'éternité et un jour een monumentale film met grote visuele kracht. Stilistisch blijft Angelopoulos dicht bij huis: een gedragen tempo, de manier waarop flashbacks en droomscènes verweven worden met de realiteit, de mistige en kille atmosfeer, de wonderlijke choreografie van menselijke gestalten. Ook hier weer sterke beelden die je niet snel loslaten. Roerloze silhouetten die bij de Albanese grenspost als kraaien tegen het hekwerk kleven, Alexander op de kade waarbij de grijze zee naadloos overgaat in de grijze lucht. De koele kleuren van het nevelige waterkoude landschap. Toch is L'éternité et un jour in visueel opzicht minder imponerend dan Ulysses' gaze, ook al ontaardde de beeldenpracht van die film tegen het einde in regelrechte kitsch.
Inhoudelijk is L'éternité minder pretentieus. Het thema dat Angelopoulos aansnijdt is intiemer, persoonlijker en minder oppervlakkig dan zijn poging om het thema van de onbevangen blik te koppelen aan de waanzin van de Balkanoorlog. Het mythisch streven van een moderne Odysseus naar de onschuld is toch enigszins pathetisch ten opzichte van de situatie op de Balkan. Zo'n thema wil veelomvattend zijn maar het zegt eigenlijk maar weinig; de onbevangen blik blijft een uiterst vaag begrip. Wat Angelopoulos te zeggen heeft over het grensgebied tussen leven en dood is veel wezenlijker, waarbij zelfs het begrip onschuld of onbevangenheid betekenis begint te krijgen.

Petra van der Ree



top
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)

Februari 1999 #197

Productie
Eric Heuman
Giorgio Silvagni
Regie
Theo Angelopoulos
Scenario
Theo Angelopoulos
Tonino Guerra
Petros Markaris
Giorgio Silvagni
Camera
Yorgos Arvanitis
Andreas Sinani
Montage
Yannis Tsisopoulos
Muziek
Eleni Karaindrou
Met
Bruno Ganz
Isabelle Renauld
Achileas Skevis
Despina Bebedeli

Kleur, 134 minuten

Distributie
Filmmuseum
Te zien
tijdens het Filmfestival Rotterdam en vanaf 4 maart in de bioscoop

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
The Equalizer 2
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box