Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Argentijnse cinema: Niet lullen maar doen

Elefante blanco

Argentinië/Spanje/Frankrijk, 2012 | Pablo Trapero
Regisseur Pablo Trapero leverde in 1999 met Mundo grúa het startschot van een nieuwe vitale Argentijnse cinema. Met Elefante blanco is hij zeven films verder. Hoe staat de Argentijnse cinema er nu voor? Het antwoord is te vinden op het Latin America Film Festival en het filmfestival MOOOV.

Door Jos van der Burg

33 speelfilms werden er in Nederland in 2011 gemaakt. In Argentinië waren dat er in hetzelfde jaar 108. Een ongelofelijk aantal voor een land dat weliswaar ruim twee keer zoveel inwoners heeft als Nederland, maar waarin het gemiddelde jaarlijkse inkomen nog geen negenduizend euro is. Dat is tweeënhalf keer minder dan in Nederland. En toch meer dan honderd films per jaar. Het verschil zegt veel over de mentaliteit in de Nederlandse en Argentijnse filmwereld. Argentijnse filmmakers roeien met de riemen die ze hebben, Nederlandse filmmakers vinden dat ze altijd te weinig riemen hebben. Het gemiddelde filmbudget is in Argentinië nog geen 400 duizend euro, in Nederland vijf keer zo hoog. Nederlandse filmmakers komen voor lowbudget films hun bed niet uit, Argentijnse filmmakers vinden het de normale gang van zaken.
Kan iemand zich voorstellen dat de huidige economische crisis in Nederland tot een florerende filmcultuur leidt? Even waarschijnlijk als sneeuw in augustus. Hoe anders ging het in Argentinië in 2001 toen het land economisch volledig instortte. Burgers zagen hun spaargeld en pensioenen in rook opgaan, banken werden bestormd, winkels waren leeg, de werkloosheid was enorm, maar de ellende baarde op wonderbaarlijke wijze een vitale onafhankelijke Argentijnse filmcultuur. Zo kan het dus ook.

Zonder ankers
Dat er iets moois broeide in de Argentijnse filmwereld kondigde zich twee jaar vóór de economische instorting aan met Mundo grúa van Pablo Trapero. Het speelfilmdebuut won onder meer een Tiger Award en de prijs van de internationale filmkritiek op het Filmfestival Rotterdam. De minimalistische film over een werkloze man die niet bij de pakken neerzit, bevat veel elementen die typerend zouden worden voor de nieuwe Argentijnse cinema: vitale personages, sociale betrokkenheid, gevoel voor (absurdistische) humor en een stevige band met de werkelijkheid. Mundo grúa speelt zich niet af in een tijdloos universum, maar in de Argentijnse wereld van die tijd. De film hield de Argentijnse kijker een spiegel voor van de situatie in zijn land.
Dat Trapero geen eenzame zwaluw was, maar een representant van een generatie, bleek toen na hem de ene na de andere filmmaker opstond. Om de belangrijkste te noemen: Lucrecia Martel, Daniel Burman, Diego Lerman, Lucia Puenzo en Lisandro Alonso. Ze behoren tot een begin jaren zeventig geboren generatie, die haar kindertijd beleefde in de jaren van de dictatuur (1976-1983) en opgroeide met de Argentijnse cinema van de jaren tachtig en negentig. Dat waren de jaren van een politieke filmcultuur, waarin filmmakers met zware drama's, zoals het Oscarwinnende La historia oficial van Luis Puenzo, op het gruwelijke recente verleden reflecteerden. De nieuwe generatie wilde niet langer gebukt gaan onder de loden last van het verleden. Zij zocht het niet in grote drama's, maar in de alledaagse perikelen en ervaringen van gewone mensen, al zijn die opmerkelijk vaak getekend door de repressie, de argwaan en de ontheemding ten gevolge van de dictatuur. Maar de films van deze filmmakers gaan vooral over relatieperikelen, de dagelijkse overlevingsstrijd in een economisch gammel land, stedelijke vervreemding en het verlangen naar houvast in een wereld zonder ankers. En uit alle films spreekt urgentie en een persoonlijke noodzaak.

Glazen ingooien
Inmiddels zijn we na Trapero's debuut veertien jaar verder en heeft de maker met Elefante blanco zijn zevende film gemaakt. Duidelijk is dat de vader van de nieuwe Argentijnse cinema niet meer de man is van het minimalisme, maar zijn sociale hart is hij niet kwijtgeraakt. Elefante blanco sleept de kijker een krottenwijk in Buenos Aires binnen, waar twee priesters en een sociaal werkster de ellende van de bewoners proberen te verzachten. Zij worden tegengewerkt door drugsdealers, onverschillige stadsbestuurders, bisschoppen en bewoners, die heel goed zijn in het ingooien van eigen glazen. Het vaak ontroerende sociale melodrama brengt een hommage aan mensen die tegen beter weten in blijven volhouden. In de woorden van één van de priesters: "Het is makkelijk om een martelaar of een held te zijn. Het moeilijkste is dag in dag uit te blijven doorgaan, terwijl je weet dat je werk zinloos is."
Dat laatste geldt zeker niet voor Trapero en hopelijk ook niet voor zijn filmende generatiegenoten, van wie de laatste paar jaar weinig werd vernomen. Is de Argentijnse bloeiperiode ten einde? De Argentijnse filmcriticus Diego Lerer verwacht na "twee, drie oninteressante jaren" een nieuwe opleving, laat hij de Filmkrant weten. "In de komende maanden zijn veel interessante regisseurs van de Nieuwe Argentijnse Cinema aan het draaien (Lucrecia Martel, Lisandro Alonso, Martin Rejtman, Pablo Fendrik, Santiago Mitre, Adrian Biniez, Ezequiel Acuña, enz., enz.), dus misschien wordt volgend jaar een geweldig jaar voor de Argentijnse cinema." In Nederland kijken we toe met een mengeling van bewondering en jaloezie.

 

Meer Argentijns

Het Latin American Film Festival (laff.nl), dat van 7 t/m 12 mei in het Louis Hartlooper Complex in Utrecht wordt gehouden, vertoont tien Argentijnse films. De meeste zijn niet eerder te zien geweest in Nederland. De films zijn: El último Elvis (Armando Bo, openingsfilm), Villegas (Gonzalo Tobal), Tiempos menos modernos (Simon Franco), Los salvajes (Alejandro Fadel), La rabia (Albertina Carri), El muerto y ser feliz (Javier Rebollo), Infancia clandestina (Benjamín Ávila), Garage Olimpo (Marco Bechis), Beauty (Daniela Seggiaro) en Violeta went to Heaven (Andrés Wood).
Aandacht voor Argentinië is er ook op het filmfestival MOOOV (mooov.be), dat van 19 t/m 28 april in het Belgische Turnhout wordt gehouden. Naast Elefante blanco zijn te zien El muerto y ser feliz, Beauty, Los salvajes, El último Elvis en Infancia clandestina.

El último Elvis



top
Elefante blanco

April 2013 #353



Productie
Alejandro Cacetta
Pablo Trapero
Juan Vera
Regie
Pablo Trapero
Scenario
Alejandro Fadel
Martín Maurequi
Santiago Mitre
Pablo Trapero
Camera
Guillermo Nieto
Montage
Andrés P. Estrada
Nacho Ruiz Capillas
Pablo Trapero
Art direction
Juan Pedro De Gaspar
Met
Ricardo Darín
Jérémie Renier
Martina Gusman

Kleur, 110 minuten

Distributie
Amstel Film
Te zien
vanaf 11 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


E

E.T. — THE EXTRA TERRESTRIAL
THE EAGLE
EAGLE EYE
THE EAGLE HUNTER'S SON
The Eagle Huntress
Early Summer
EARTH
Earth: een onvergetelijke dag
EAST IS EAST
EAST PALACE, WEST PALACE
Eastern Boys (Robin Campillo over)
EASTERN PLAYS
EASTERN PROMISES
EASY RIDERS, RAGING BULLS
EASY VIRTUE
EAT DRINK MAN WOMAN
EAT PRAY LOVE
Eat Sleep Die
L' EAU FROIDE
ECCENTRICITIES OF A BLONDE-HAIRED GIRL
ECHOES OF WAR
HET ECHTE LEVEN
Een echte Vermeer
L' economie du couple
L' écume des jours
ED GEIN
ED WOOD
Eddie the Eagle
Éden (Bruno Safadi)
Eden (Mia Hansen-Løve)
EDEN (Michael Hoffmann)
EDEN LAKE
THE EDGE
THE EDGE OF DARKNESS
The Edge of Seventeen (Previously Unreleased)
Edge of Tomorrow 3D
EDISON
Edmond (Nina Gantz)
EDMOND (Stuart Gordon)
EDTV
THE EDUKATORS
EDVARD MUNCH
EEN ANDER ZIJN GELUK
EEN DROOMREIS DAKAR — TIMBOEKTOE
EEN MANIER OM THUIS TE KOMEN: UMOJA LIVE
EEN REIS DOOR DE LEEGTE SYDNEY — PERTH
EEN STUKJE BLAUW IN DE LUCHT
EENMAAL GESLAGEN, NOOIT MEER BEWOGEN
EENOOG KONING
DE EENZAAMHEID VAN DE PRIEMGETALLEN
DE EETCLUB
EFFIE BRIEST
LES ÉGARÉS
EGGS
Eggshells
EIGHT LEGGED FREAKS
Eine Minute Dunkel (Dreileben)
DER EINSTEIN DES SEX
Eisenstein in Guanajuato
El Bulli — Cooking in Progress
ELDORADO
ELECTION
ELECTION 1 & 2
ELECTRIC SHADOWS
ELECTROMA
Elefante blanco
ELEGY
ELEGY FROM RUSSIA — SKETCHES FOR SLEEP
THE ELEMENT OF CRIME
ELEMENTAIRE DEELTJES
Elena
ELENI
ELEPHANT
Elephant Song
ELF
ELI, ELI, LEMA, SABACHTANI?
Elias: alle ankers vooruit!
ELIXIR D'ANVERS
ELIZABETH: THE GOLDEN AGE
ELIZABETHTOWN
ELLA ENCHANTED
Elle
ELLE S'APPELLE SABINE
Elle s'en va
ELLEN TEN DAMME — AS I WAS WONDERING WHERE THIS MIXED-UP LITTLE LIFE OF MINE WAS LEADING TO
Elles
ELLING
ELLIS IN GLAMOURLAND
Elser
Elvis & Nixon
Elysium
Emil & Ida van de Hazelhoeve
EMMA
De Emoji Film
THE EMPEROR AND THE ASSASSIN
THE EMPEROR'S WIFE
EMPIRE FALLS
THE EMPIRE STRIKES BACK
L' EMPLOI DU TEMPS
EMPLOYEE OF THE MONTH
EMPORTE-MOI
L' EMPREINTE DE L'ANGE
EMPTIES
En amont du fleuve
EN AVOIR (OU PAS)
EN BEERTJE DAN?
EN HET LEVEN GAAT DOOR
EN LA CIUDAD
EN LA CIUDAD SIN LÍMITES
EN PASSANT
EN PLEIN COEUR
EN SOAP
En waar de sterre bleef stille staan
ENCHANTED
Encierro 3D: Bull Running in Pamplona
ENCOUNTERS AT THE END OF THE WORLD
END OF DAYS
The End of Fear (Barbara Visser over)
THE END OF THE AFFAIR
END OF THE CENTURY
THE END OF THE LINE
The End of the Tour
THE END OF VIOLENCE
End of Watch
Endless Love
ENDURING LOVE
Enemy
ENEMY AT THE GATES
ENEMY OF THE STATE
Une enfance
L' ENFANCE NUE
L' ENFANT
L' ENFANT ENDORMI
Les enfants du paradis
DE ENGEL VAN DOEL
ENGELCHEN
THE ENGLISH PATIENT
THE ENGLISHMAN WHO WENT UP A HILL, BUT CAME DOWN A MOUNTAIN
Engrenages
ENIGMA (Michael Apted)
ENIGMA (Paul Ruven)
ENOUGH
Enough Said
ENRON: THE SMARTEST GUYS IN THE ROOM
ENSEMBLE, C'EST TOUT
ENTER THE VOID
Enthouziasm — symfonia Donbassa
Entourage
ENTRE LAS PIERNAS
ENTRE LES MURS
Epic
EPIC MOVIE
EPISODE 3: 'ENJOY POVERTY'
An Episode in the Life of an Iron Picker
The Equalizer
The Equalizer 2
Equals
EQUILIBRIUM
Er ist wieder da
ERAGON
ERASER
ERASERHEAD
Erbarme Dich
De erfenis (Daan's Inheritance)
ERIN BROCKOVICH
ERMO
Ernest & Célestine
ERNST, BOBBIE EN HET GEHEIM VAN DE MONTA ROSSA
ERNST, BOBBY EN DE GESLEPEN ONIX
EROS
EROTIQUE
Escape Plan
Escape Room
THE ESCAPIST
Escobar
EL ESPINAZO DEL DIABLO/THE DEVIL'S BACKBONE
Essential Killing
ESTÔMAGO
Et maintenant on va où?
UN ÉTÉ À LA GOULETTE
L' ÉTÉ INOUBLIABLE
ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND
L' ÉTERNITÉ ET UN JOUR (MIA ECONIOTITA KE MIA MERA)
ÊTRE ET AVOIR
Etwas besseres als den Tod (Dreileben)
EUREKA
EUROTRIP
EVA PERÓN, THE TRUE STORY
EVAN ALMIGHTY
EVE'S BAYOU
EVEN COWGIRLS GET THE BLUES
EVENING
THE EVENING STAR
EVENING'S CIVIL TWILIGHT IN EMPIRES OF TIN
The Event (Sergei Loznitsa)
THE EVENT (Thom Fitzgerald)
EVENT HORIZON
EVER AFTER: A CINDERELLA STORY
Everest
EVERLASTING MOMENTS
EVERY STEWARDESS GOES TO HEAVEN
Everybody Wants Some!!
Everyday
EVERYDAY GOD KISSES US ON THE MOUTH
EVERYONE SAYS I LOVE YOU
EVERYTHING IS ILLUMINATED
Everything Will Be Fine
Everything, Everything
Evet, I Do!
Evil Dead
EVIL WOMAN
EVITA
EVOLUTION
Évolution
EX DRUMMER
Ex Machina (Imagine Film Festival)
Ex Press
EXAM
EXILED
EXILS
EXISTENZ
EXIT (EXI+)
EXIT THROUGH THE GIFT SHOP
EXIT WOUNDS
Exodus: Gods and Kings
THE EXORCIST
EXORCIST: THE BEGINNING
EXORCIST: THE ORIGINAL PREQUEL
EXOTICA
EXPEDITIE BERENKLAUW
EXPEDITIE DOOR DE GOBI-WOESTIJN
EXPEDITIE DOOR NIEUW-GUINEA
EXPEDITIE NAAR DE ZUIDPOOL
THE EXPENDABLES
The Expendables 2
Expendables 3
DAS EXPERIMENT
Experimenter
EXTRAÑO
EXTREME JUSTICE
EXTREME MEASURES
Extremely Loud & Incredibly Close
THE EYE (Danny & Oxide Pang)
THE EYE (David Moreau, Xavier Palud)
THE EYE 2 (Danny & Oxide Pang)
EYE FOR AN EYE
Eye in the Sky
EYE OF THE BEHOLDER
The Eyes of My Mother
EYES WIDE OPEN
EYES WIDE SHUT
Jean Epstein-box