Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Johan Leysen als fotograaf Felice Peter Delpeut: Japan ligt in Amsterdam

FELICE...FELICE...

Nederland, 1997 | Peter Delpeut
Terwijl veel Nederlandse filmmakers hun blik op het leven voor hun deur richten, speelt Felice...Felice... van Peter Delpeut (40) zich af in het Japan van een eeuw geleden. De film is een verstild drama over de tragische invloed van culturen op de liefde. "Hoezo geen moderne film? Wat is er actueler dan onbegrip tussen twee culturen?"

Delpeuts film heet Felice...Felice... maar had ook 'In de ban van een exotische liefde' kunnen heten. De film speelt zich af in 1895 en is een lange flashback vol mijmeringen van de Nederlandse fotograaf Felice (een schitterende, met ingehouden wanhoop gespeelde rol van Johan Leysen), die in Japan zijn grote liefde had gevonden. "Vanaf de dag dat ik O Kiku in mijn huis had, waaide er een vreemde, tomeloze wind in mijn hoofd", schrijft Felice in een brief aan zijn broer in Nederland. Hij zou gelukkig zijn gebleven, als hij niet aan O Kiku's liefde voor hem was gaan twijfelen, waardoor de relatie stuk liep. De fotograaf keerde terug naar Nederland, maar zijn verlangen naar O Kiku dreef hem terug naar Japan. De film begint op dat punt. Of Felice de kans krijgt om zijn fout te herstellen, is de vraag, want O Kiku is spoorloos. De film volgt zijn zoektocht naar haar, waarin hij een aantal mensen uit O Kiku's omgeving ontmoet. Wat er in Felice omgaat, komen we te weten via zijn stem, die als voice over fragmenten uit een brief aan zijn broer voorleest. Hoe zwaar hij onder zijn liefdesverdriet gebukt gaat, blijkt uit overpeinzingen als: "Ik vind het goed om voorgoed verloren te gaan in dit vreemde land met zijn onbereikbare mensen."

Straatrumoer
Wie het werk van Delpeut kent, zal niet verbaasd zijn over zijn interesse voor het verleden van een exotische cultuur. De filmmaker oogstte veel waardering met zijn found footage-films Lyrisch nitraat (1990) en The forbidden quest (1993), die respectievelijk de verloren wereld oproepen van de geëxalteerde zwijgende cinema en barre poolreizen. Delpeuts inspiratiebron is de negentiende eeuw. "Zaken die wij nu vanzelfsprekend vinden, zijn toen geboren: de fascinatie voor het reizen, nieuwsgierigheid naar andere culturen en de uitvinding van de fotografie en de film. De wereld moest nog worden ontdekt en dat maakt deze eeuw tot een interessante periode om m'n fantasie op los te laten. Zoals Hella Haasse graag historische romans schrijft, zo maak ik graag historische films. In het verleden voel ik mij vrij. Ook is het research aspect interessant, omdat je in een andere tijd en cultuur duikt. Maar er speelt nog iets: als je te dicht op de huid van deze tijd zit, is het door de druk van de realiteit moeilijker om conflicten in al hun grootsheid uit te spelen. Aan die druk kan ik mij onttrekken."
Niet alleen zijn afkeer van filmrealisme maar ook zijn karakter speelt een rol in zijn liefde voor het verleden. "Ik hou niet van het hedendaagse straatrumoer. Ik ben geen Ian Kerkhof die in een houseparty duikt, al is er op de keper beschouwd misschien niet zoveel verschil tussen ons, omdat we beiden in een vreemde cultuur zijn gedoken. Naar de klote! is het resultaat van zijn fascinatie voor de housecultuur, Felice...Felice... is het gevolg van mijn belangstelling voor Japan. Geef toe: Japan in de negentiende eeuw is toch veel mooier dan een houseparty?!"

Perfectionering
Het idee voor Felice...Felice... ontstond toen Delpeut een fototentoonstelling bezocht over het Japan aan het eind van de vorige eeuw. Zijn oorspronkelijke idee was om met behulp van foto's in de geest van Lyrisch nitraat een verloren wereld op te roepen. Tijdens de ontwikkeling van de film kwamen er echter steeds meer fictieve elementen in, zodat de rol van de foto's steeds verder werd teruggedrongen. "Het liefdesverhaal nam de film steeds meer over, de foto's vormen nog maar tien procent van de film."
Voor de produktie van Felice...Felice... heeft Delpeut geen voet op Japanse bodem gezet, want de film is volledig gedraaid in de studio's aan de Duivendrechtsekade in Amsterdam. "Ik ging 's ochtends als een soort ambtenaar naar mijn werk en dat beviel uitstekend. Ik ben geen filmmaker die boven zijn macht wil werken. Ik werk liever aan de perfectionering van iets kleins dan dat ik een megalomane gooi doe naar iets dat te groot is voor mij. Dat is mijn filosofie en ik vind dat meer mensen die zich ter harte zouden moeten nemen." Delpeut omschrijft Felice...Felice... lachend als een in de studio gemaakte roadmovie. "Ik werk graag in studio's. Voor The forbidden quest kwamen we ook de studio niet uit."
De Japanse acteurs vond castingdirector Pim Mookhoek, op de actrice Kumi Nakamura na die O Kiku speelt, allemaal in Europa. "Het fascineert mij altijd weer dat je met een telefoon alles kunt vinden", verbaast Delpeut zich. De meesten van de tien acteurs kwamen uit Londen, maar ook in Nieuwegein bleek een Japanse soapactrice te wonen. Delpeut moest zijn acteurs wel een andere wijze van acteren bijbrengen. "Zij hebben zich in het westen bekwaamd in method acting, zodat zij hun emoties aanvankelijk veel te extravert speelden. Bij proefopnames keken zij mij bijvoorbeeld recht in de ogen. Als ik vroeg of ze dat in Japan ook zouden doen, antwoordden ze ontkennend, omdat dergelijk gedrag daar van onbeschaamdheid getuigt. Ik moest hun acteergedrag dus corrigeren richting Japan."
Voor de rol van Felice zocht Delpeut aanvankelijk "een goedmoedige dikzak, type jonge Philippe Noiret", maar toen Leysen liet weten in de rol geïnteresseerd te zijn, aarzelde Delpeut geen moment. "Er zijn weinig acteurs zo professioneel als Leysen. Een groot voordeel van hem is dat hij voor film heeft gekozen, zodat hij het medium door en door kent. Cameramensen zijn dol op hem, omdat hij precies weet wat hij met het licht kan doen. Het maken van 'luistershots' is met Johan een feest. Hij geeft je gewoon zes shots met verschillende reacties, zodat je in de montage kan kiezen. Hij begrijpt dat je als acteur ruw materiaal moet aanleveren. Johan is een technicus, een acteur die z'n werk komt doen, geen kapsones heeft en niet van hoogdravend gedoe houdt." Omdat de film in het Japans werd opgenomen, volgde Leysen samen met Delpeut twee weken lang, acht uur per dag, een cursus Japans. Vervolgens leerde hij de dialogen fonetisch uit zijn hoofd, met volgens Delpeut, verbluffend resultaat. "Tijdens de montage hebben we de film aan vijf Japanners laten zien en hun controlevragen voorgelegd. Het bleek dat zij Johan heel goed konden verstaan."

Woestijnzand
Culturele verwarring over de liefde vormt de kern van Felice...Felice.... Liefde mag dan universeel zijn, de manier waarop hij wordt uitgedrukt is cultureel bepaald. "Japanners hebben veel moeite met het uitspreken van de woorden 'ik hou van jou'", weet Delpeut. "Het is een formulering die zij tot de komst van westerlingen in 1865 helemaal niet kenden. Als een Japanner twee keer in zijn leven 'ik hou van jou' zegt, is het veel. Voor hen is liefde geen gevoel dat je in woorden maar in handelingen uitdrukt. O Kiku kan Felice niet op westerse wijze haar liefde verklaren. Zij maakt hem op Japanse wijze kenbaar dat zij van hem houdt, bijvoorbeeld door de manier waarop zij thee voor hem zet, maar hij begrijpt die signalen niet." Delpeut merkte tot zijn verbazing dat dit verschil nog steeds tot tragedies leidt. "Mijn Japanse regie-assistente, die een huwelijk met een Amerikaan achter de rug heeft, zag in de film haar eigen leven voorbij trekken." Hoe Delpeut de Japanse zeden zo goed kent? "Ik heb veel Japanse romans gelezen en jaren geleden ook veel Japanse films gezien. Het werk van Ozu ken ik goed, al heb ik mij vooral laten inspireren door Naruse, omdat hij minder formeel is."
Naast liefdestragiek stelt Felice...Felice... fotografie en film als kennisbron van de werkelijkheid ter discussie. Niet toevallig laat Felice zijn camera thuis als hij op zoek gaat naar O Kiku. "Hij moet zijn fotoapparatuur achter zich laten, omdat hij dan pas werkelijk in contact kan komen met de werkelijkheid. De film betoogt dat fotografie eerder tussen mensen instaat, dan dat het de waarheid onthult. Daarmee bekritiseer ik als een vijfde colonne mijn eigen medium, maar ik denk er nu eenmaal zo over. Felice...Felice... is ook mijn kritiek op de gemedialiseerde samenleving. Er zit een beetje de naïeve gedachte in dat als we de media wegschuiven, we misschien wel betere mensen worden." Het onderwerp heeft voor Delpeut, die een aantal jaren programmeur was bij het Nederlands Filmmuseum, een autobiografische kant. "Ik besloot bij het Filmmuseum weg te gaan toen ik op een dag naar een film zat te kijken en dacht: 'Wat voel ik nog bij de mensen op het doek? Ik kijk naar het filmkader, de mise en scène en de interpretatie van de filmmaker, maar de personages doen me niets meer.' Plotseling had ik de benauwende gedachte dat ik eindeloos mijn tijd zat te verdoen in donkere kamers. Misschien zijn het vals-romantische overwegingen, maar ik besloot toen dat ik de 'echte' wereld in wilde, dat ik woestijnzand niet alleen op film wilde zien, maar zelf wilde aanraken."

Jos van der Burg



top
FELICE...FELICE...

Februari 1998 #186

Produktie
Pieter van Huystee
Suzanne van Voorst
Regie en scenario
Peter Delpeut
Camera
Walther Vanden Ende
Geluid
Piotr van Dijk
Montage
Menno Boerema
Muziek
Loek Dikker
Met
Johan Leysen
Toshie Ogura
Rina Yasima
Noriko Sasaki
Yoshi Oida

Kleur, 100 minuten

Distributie
NFM Distributie
Te zien
tijdens het Filmfestival Rotterdam (openingsfilm) en vanaf 5 februari in de filmtheaters

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro