Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
Le Big Mac

THE FIFTH ELEMENT

Frankrijk, 1997 | Luc Besson
De vijftigste editie van het filmfestival van Cannes opende met The fifth element, de zevende speelfilm van regisseur Luc Besson. Het science fiction spektakel is met een budget van 500 miljoen francs de duurste Franse film aller tijden, al dient het predikaat Franse film met een flinke korrel zout te worden genomen: Bruce Willis speelt de hoofdrol, de voertaal is Amerikaans, de opnamen vonden hoofdzakelijk plaats in Engeland en de prominent aanwezige sponsor heet McDonald's.

Het zal niemand ontgaan zijn dat het niet echt botert tussen Hollywood en Parijs. Als geen ander keert de Franse culturele elite, uiteenlopend van ministers en filmregisseurs tot columnisten en prominente intellectuelen, zich tegen de Amerikaanse overheersing van de Europese bioscopen. Begrijpelijk, want wie het bioscoopaanbod en de opbrengsten van de afgelopen jaren bekijkt moet concluderen dat Hollywood de Europese markt in een ferme wurggreep heeft. Niet bij machte de smaak van het grote publiek te veranderen bepleiten Franse filmlobbyisten al enige tijd de invoering van wettelijke beperkingen, om zo het Amerikaanse tij te keren. De vraag is echter of dergelijke quota-regelingen wel zin hebben. Stel bijvoorbeeld dat een film als Twister in Nederland niet met zeventig kopieën zou mogen openen, maar met maximaal dertig, en dat er tegelijkertijd een evenredig aantal kopieën van Karakter wordt uitgebracht. Gaat het publiek dan automatisch net zo massaal naar het vaderlandse produkt als naar het nieuwe Hollywood-spektakel? Mais non! Heeft het vaderlandse produkt dan meer kans van slagen? Peut-être.
Afgaande op de inhoud en de vorm van zijn nieuwe film heeft de Franse regisseur Luc Besson een andere oplossing gevonden. Hier vooral bekend van zijn stijlvolle thrillers Nikita (junkiemeisje wordt huurmoordenares in dienst van de overheid) en Léon (huurmoordenaar in dienst van de mafia leert meisje het vak), volgt Besson een typisch Amerikaans gezegde: If you can't beat them, join them. Versla de vijand op eigen terrein, dat is het credo. Kennelijk zag de Franse filmmaatschappij Gaumont er wel wat in, want het bedrijf investeerde een half miljard francs in The fifth element. Dat is zo'n 70 miljoen dollar, een gangbaar budget voor vergelijkbare Hollywoodfilms, of zo'n 166 miljoen gulden. Daar past Karakter bijna 24 keer in, Rob Houwer bakt er dertig Zeemeermannen van en Jos Stelling laat er zestien Hollanders mee vliegen. Maar Besson is duidelijk niet geïnteresseerd in het karakter van vliegende zeemeermannen, of een Franse pendant daarvan. Hij kiest voor luidruchtig Amerikaans popcornvermaak, Bruce Willis en een overdaad aan special effects.

Kapstok
Naar eigen zeggen schreef Besson het verhaal voor zijn monsterproduktie al op zestienjarige leeftijd, zo rond de tijd dat Star Wars voor het eerst te zien was. Om er vervolgens jarenlang aan te sleutelen. Het heeft er alle schijn van dat Besson in die periode regelmatig kampte met een gebrek aan inspiratie en dat compenseerde met het overnemen van andermans ideeën, want The fifth element is een vergaarbak van beproefde sf-clichés. De strijd van held-tegen-wil-en-dank Willis (in zijn cynische Die hard-jasje) tegen buitenaards tuig dat de mensheid wil vernietigen dient slechts als kapstok voor een reeks allesbehalve originele vondsten.
Ter indicatie: de Egyptische pyramides zijn van buitenaardse makelij (Stargate), de invasiemacht bestaat uit een dozijn oliedomme monsters die zich vermommen als mensen (Peter Jacksons Bad taste), in het New York anno 2259 verplaatst men zich per vliegend automobiel (Metropolis, Bladerunner, Judge Dredd) en het belangrijkste niet-menselijke personage is een even dodelijke als oogverblindende vamp (Bladerunner, Species). Waarmee Besson zijn kennis van de recente Hollywoodfilm vakkundig etaleert: beter goed gejat, dan slecht bedacht.

Piepstemmetje
Valt er dan helemaal niets nieuws, of dan tenminste nog iets Frans te zien? Nou, mode-ontwerper Jean-Paul Gaultier maakte een reeks opvallend lelijke kostuums waarmee men in Hollywood niet voor de dag zou durven komen. En de Franse striptekenaars Moebius en Jean-Claude Mézières bleven bij hun aandeel in de vormgeving hun uit duizenden herkenbare en zeer fraaie stijl trouw. Maar er werkten nog veel meer vormgevers mee en Besson is er niet in geslaagd ze aan één dwingende visie te onderwerpen, waardoor het toch al danig gefragmenteerde verhaal van The fifth element ook stilistisch geen organisch geheel wordt. Tot overmaat van ramp besluit de regisseur halverwege dat Willis en de door fotomodel Milla Jovovich gespeelde vamp de film niet meer kunnen dragen. En dan moet iedereen plaatsmaken voor Ruby Rhod, de populairste deejay van het universum. De door Chris Tucker vertolkte, goeddeels in travestie gestoken relnicht kwebbelt met zijn piepstemmetje de rest van de film vakkundig naar de klote. Het enige lichtpunt in deze overbodige woordenbrij is een hilarisch schmierende Gary Oldman, door Gaultier voorzien van een merkwaardig Hitler-uiterlijk.
Het mag duidelijk zijn, bij ondergetekende riep de duurste Franse film aller tijden vooral ergernis op. Zo ook bij de mondiale pers die de film in Cannes voor de kiezen kreeg. Naar verluid heeft het fenomenale succes aan de Franse bioscoopkassa de lokale filmpers een flinke identiteitscrisis bezorgd. Het is alsof De zeemeerman een kassakraker blijkt te zijn, ondenkbaar en onbegrijpelijk. Maar niet voor diegenen, die zoals Besson het klappen van de zweep kennen. Zijn contra-offensief beantwoordt namelijk precies aan de eisen voor een Hollywood-blockbuster: bestook het publiek met een ster, een herkauwd, flinterdun scenario, een overdosis trucages en een sterke marketing-campagne en...Zut alors, c'est une megahit!

Bart van der Put



top
THE FIFTH ELEMENT

Juni 1997 #179

Produktie
Patrice Ledoux
Regie
Luc Besson
Scenario
Luc Besson
Robert Mark Kamen
Camera
Thierry Arbogast
Geluid
Daniel Brisseau
Montage
Sylvie Landra
Muziek
Eric Serra
Met
Bruce Willis
Milla Jovovich
Gary Oldman
Ian Holm

Kleur, 127 minuten

Distributie
Buena Vista
Te zien
vanaf 29 mei

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro