Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Stikken in het zand

FOR MY BABY

Nederland, 1997 | Rudolf van den Berg
Alleseter Rudolf van den Berg (De avonden, The Johnsons) maakte drie jaar geleden de Engelstalige film For my baby, over de zwaarte van het leven na de holocaust. De film wordt nu pas uitgebracht. "Ze zullen wel weer zeggen: 'Daar heb je hem weer'. Ik zou willen dat de film werd gezien alsof hij van een onbekende maker is."

De verloren zoon is terug. Verloren is misschien niet het juiste woord, want Nederlandse filmmakers worden nooit gemist. Een paar jaar stilte rond Harry Mulisch valt op, als filmmaker Rudolf van den Berg anderhalf jaar niks van zich laat horen vraagt niemand waar de maker van Bastille (1984), Zoeken naar Eileen (1987), De avonden (1989), De Johnsons (1992), The cold light of day (1994) en For my baby (1997) uithangt. Of heeft u in uw omgeving wel ooit iemand horen vragen waar de nieuwe film van Van den Berg bleef?
Het is deze onverschilligheid die Van den Berg anderhalf jaar geleden naar Los Angeles joeg. Na de zoveelste afwijzing door het filmfonds van zijn script The hermit of Amsterdam was hij het eeuwige gevecht om geld zat. Dat hij in 1998 de regie deed van vijf afleveringen van het tv-drama 'Oud geld' veranderde daar niets aan. Het was werk, maar Van den Bergs liefde ligt niet bij tv-drama maar bij speelfilms. De doorslag om het in Nederland voor gezien te houden, gaven de distributieperikelen rond For my baby. In 1997 won de film op het Nederlands Film Festival — waar hij in première ging — het Gouden Kalf voor de beste regie, maar problemen met distributeur Warner deden de film op de plank belanden. Van den Berg had dus een film gemaakt die het publiek niet te zien kreeg. Voor elke filmmaker een ramp, waarna de maker besloot om het te proberen in Amerika, waar zijn griezelfilm De Johnsons (1992) het aardig deed als cultfilm. De aanstaande filmemigrant sloot een banklening af en waagde de gok.
Terugblikkend: "Ik wilde in Amerika For my baby aan de man brengen en er als filmmaker aan de slag komen." Naïef was hij niet. "Je kunt in Hollywood niet zeggen: 'Ik ben regisseur, wanneer kan ik aan de slag?'" Een showreel met de mooiste fragmenten uit zijn films diende als de smeerolie voor het opbouwen van een netwerk. Na een jaar ploeteren ("Ik heb het vuur uit mijn sloffen gelopen") hield hij het voor gezien. Een mislukte missie wil hij het niet noemen. "Het was gehannes met perspectief. Het zou me gelukt zijn, maar ik had het financiële uithoudingsvermogen niet. Ik had bijna mijn huis in Nederland opgegeten. Als ik nog een jaar was gebleven, had ik nog eens honderdduizend dollar moeten lenen." Het verblijf heeft hem ook wat opgeleverd. "Het is me gelukt om For my baby bij een sales agent onder te brengen, ik heb er mijn huidige zakenpartner Pierre Spengler, die Kusturica's Underground produceerde, ontmoet, en ik heb een greencard, zodat als zich in Hollywood een kans voordoet ik er meteen aan de slag kan."

Symboolblind
Over zijn Amerikaanse periode wil hij verder niet veel kwijt. "Laten we het over For my baby hebben. Wat vind je ervan? Barok en dramatisch over the top? Ik vind het absoluut mijn beste en zelfs een briljante film. Waarom? Het script steekt geraffineerd in elkaar. Je kijkt naar een opstandig, dwars personage, maar aan het einde huil je met hem mee. Dat is een dramatische boog die je niet makkelijk bereikt. Het is ook een intelligent script: het doet een beroep op je hersenpan en je emoties. De film heeft dialogen, die ik niet zelf heb geschreven, maar waarop ik trots ben."
Meer dan tevreden is hij ook over de scène aan het einde, waar een oude wijze jood de schizofrene hoofdpersoon verlost van zijn trauma. "Dat ik hem in een uitdrijvingsscène laat genezen van zijn holocausttrauma is brutaal, maar de scène werkt als een trein. Hij zorgt voor een louterend einde, omdat de hoofdpersoon tot het inzicht komt dat hij het verleden moet accepteren. Voor het eerst kan hij huilen, wat voor hem als een bevrijding werkt." Er is nog een scène die Van den Berg niet alleen beschouwt als een hoogtepunt in de film, maar in zijn hele oeuvre. "Ik bedoel de scène waarin de hoofdpersoon droomt dat hij op een binnenplaats schuldig wordt verklaard aan de dood van zijn in de oorlog vermoorde zusje, terwijl hij haar nooit heeft gekend. Hij wordt schuldig gemaakt aan iets waaraan hij geen schuld heeft. Zo'n dramatisering van het begrip schuld ben ik wel in de literatuur maar nog nooit in films tegengekomen."
Op mijn tegenwerping dat het mij niet lukte om betrokken te raken bij het lijden van de hoofdpersoon, omdat hij een akelig, narcistische mannetje is: "Je moet de film niet zien als een naturalistisch drama, maar als een verheviging van de werkelijkheid. Hij is bijna operatesk. In de personages herken je bestaande types als Simon Wiesenthal, maar ze zijn 'bigger than life'. Misschien zijn Nederlanders te nuchter voor deze stijl. Gerard Reve zei me na de uitbreng van De avonden dat Nederlanders symboolblind zijn. Ik denk dat hij gelijk heeft."

Alleseter
Hij wordt er wel eens moe van: bij elke film van hem wordt zijn joodse achtergrond erbij gehaald. "Is het interessant voor het publiek om te weten dat de film autobiografisch is geïnspireerd? Ik ben joods en dat ik met elementen daaruit werk, ligt voor de hand. Joden hebben te maken met een hoogst dramatische geschiedenis en dat houdt me bezig. Dus maak ik daar films over, alhoewel de laatste keer twaalf jaar geleden is. Iedereen put uit de bron waaruit hij voortkomt. Bij Maarten 't Hart is dat de gereformeerde kerk, bij James Joyce het katholicisme. Het verschil is dat bij hen niemand dat vreemd vindt. Heeft ooit iemand aan Joyce gevraagd of hij eens over iets anders zou kunnen schrijven? Alleen bij mij — Leon de Winter heeft er trouwens ook last van — wordt al snel gezegd: 'Daar heb je hem weer'. Dat is een hele rare Nederlandse houding. Eigenlijk vind ik mijn joods zijn een non-issue. Als iemand mij vraagt voor een film over de Turkse genocide op Armeniërs zeg ik ook ja. En ik doe graag mee als iemand Johnsons 2 mogelijk maakt. Ik ben een alleseter."
Terug naar de film. For my baby zien als een verhandeling over de joodse tweede-generatieproblematiek, vindt Van den Berg een te beperkte interpretatie. "Dat is een etiket dat de film in een sociologisch en psychologisch vlak trekt. Daarmee hou ik me niet bezig. Ik probeer wat mij 'bespookt' te vertalen in entertainment en ontroering. Dat is je opdracht als speelfilmmaker, want speelfilms zijn in de eerste plaats entertainment. In die zin voeg ik me in de rij van filmmakers als Ingmar Bergman, François Truffaut, Woody Allen en de gebroeders Coen. For my baby moet interessant zijn voor een publiek dat niet bij voorbaat in de problemen van joden is geïnteresseerd. Daarom is de thematiek breder. De boodschap is dat je stikt als je je kop in het zand steekt. Als je je afkeert van je angsten, bespringen ze je veel heviger. De hoofdpersoon wil niks over vroeger weten, wat hem opbreekt. Dat is een universeel inzicht dat iedereen kan begrijpen."

Janken
Dat For my baby een universele film is, zag Van den Berg drie jaar geleden bevestigd na de première in Utrecht. "Er kwam een zwarte jongen op me af die met betraande ogen zei dat hij het een prachtige film vond. Dat was voor mij de bevestiging dat de film iedereen kan raken." Later zag hij dat nog eens bevestigd op andere festivals. "Voor veel mensen was de film een hevige ervaring. Ze raakten er niet over uitgepraat. Nee, dat gebeurde niet alleen op joodse festivals. Ik neem jou niet kwalijk dat je weinig met de film hebt, maar ik wil wel kwijt dat de film bij veel mensen wel veel los maakt." Wat het los maakt? "De film gaat over het accepteren van troost. De hoofdpersoon is altijd door zijn moeder afgewezen. Altijd heeft hij gedacht dat hij haar wel van hem zou kunnen laten houden. Aan het einde van de film accepteert hij dat je anderen niet kunt dwingen om van je te houden. Het is een kwestie van genade of je omgeving van je houdt. Als dat niet het het geval is, is dat heel verdrietig, maar als je troost toelaat, verzacht dat de pijn. Als de hoofdpersoon na de begrafenis van zijn moeder bij zijn vrouw en pasgeboren kindje komt, breekt hij. Voor het eerst in zijn leven staat hij toe dat hij getroost wordt."
Na een stilte: "Ik heb op de set bij de opname van die scène staan janken en de hele crew met mij. Vooraf hing er al een spanning, omdat iedereen voelde dat de film om deze scène draaide. Ook later bij de montage kon ik er niet met droge ogen naar kijken. Ik zeg niet dat dat voor de film pleit, maar het illustreert hoe betrokken iedereen bij de film was."
Even later zegt hij dat For my baby pas gemaakt kon worden na Schindler's list. "Na die film — ik vind het een belangrijke film wat niet hetzelfde is als een goede film — kan niemand meer zeggen dat hij niet ongeveer weet wat er in de vernietigingskampen is gebeurd. Over wat er werkelijk is gebeurd kun je geen film maken, maar Schindler's list geeft een indruk. Dat hoeven andere films nu niet meer te doen, zodat filmmakers zich bezig kunnen houden met afgeleide thema's. For my baby gaat niet over de holocaust, maar over hoe je verder kunt leven ondanks al je kennis van historische gruwelijkheden. Wat dat betreft had de film ook over Bosnië of Noord-Ierland kunnen gaan."
Later die dag belt Van den Berg op. "The hermit of Amsterdam komt er toch! Met Spengler ga ik in een commanditaire vennootschap twee films maken. Van The hermit of Amsterdam ben ik regisseur, bij de andere film, die wordt geregisseerd door Alejandro Jodorowski, coproducent." Wat bij het Filmfonds jarenlang niet lukte, lukt dankzij het huidige florissante particuliere filminvesteringsklimaat alsnog: na drie jaar stilzitten en netwerken kan Van den Berg weer plaatsnemen op de regisseurstoel. Een onvervalst happy end.

Jos van der Burg


For my baby

For my baby voert in Wenen de joodse stand-up comedian Daniel op (Alan Cumming), die zich schuldig voelt over de nazi-moord op zijn zevenjarige zusje Hannah. Het gevoel schuldig te zijn aan een daad waarmee hij niets te maken heeft, dankt hij aan zijn moeder, want die heeft hem altijd als 'vervanger' van zijn zusje Hannah gezien. Om zijn moeders liefde te winnen, verkleedt Daniel zich regelmatig als Hannah. Als Daniel verliefd wordt op een Amerikaanse (Juliet Aubrey), beseft hij dat de liefdesrelatie alleen kan standhouden als hij zich van zijn trauma verlost.



top
FOR MY BABY

Oktober 2000 #215

Productie
René Seegers
Karel van Ossenbrüggen
Berry van Zwieten
Regie
Rudolf van den Berg
Scenario
Michael O' Loughlin
Rudolf van den Berg
Camera
Gábor Szabó
Montage
Kant Pan
Art direction
Lóránd Jávor
Muziek
Bob Zimmerman
Met
Alan Cumming
Juliet Aubrey
Frank Finley
Elisabeth Spriggs
Timothy Bateson

Kleur, 102 minuten

Distributie
Indies Film Distribution
Te zien
vanaf 19 oktober

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro