Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Jean Seberg: Een pin-up voor cinefielen en activisten

FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG

Verenigde Staten, 1995 | Mark Rappaport
Haar androgyne verschijning, politieke activiteiten en mysterieuze dood spraken altijd al tot de verbeelding, maar sinds kort lijkt er sprake van een heuse revival. De Amerikaanse actrice Jean Seberg is onderwerp van twee recent verschenen romans. Ook de Amerikaanse filmmaker Mark Rappaport en de Zwitserse gebroeders Dubini verdiepten zich in haar leven en presenteren twee zeer uiteenlopende documentaires. Wie was Jean Seberg?

Na haar optreden in Bonjour Tristesse (1958) van Otto Preminger werd zij geroemd om haar onschuldige en tegelijkertijd erotische uitstraling. Het Franse filmtijdschrift Cahiers du Cinéma plaatste haar foto op de cover. Een nieuw type filmgodin was geboren, met haar androgyne uiterlijk een onwaarschijnlijk sekssymbool naast Marilyn Monroe. Toch werd zij met haar rol als Patricia in Godards À bout de souffle een 'pin-up voor cinefielen' (Variety). Als de vrijgevochten Patricia werd Jean Seberg voor jonge Franse vrouwen een symbool voor het opkomende feminisme. Velen van hen knipten hun haar à la Seberg.
Preminger koos haar als 17-jarig meisje uit de 18.000 meisjes voor de rol van Jeanne d'Arc in Saint Joan. De regisseur had zijn casting voor Jeanne zo groots opgezet dat het de zoektocht naar Scarlet O'Hara kon evenaren. Hoewel aangenomen vanwege haar natuurlijke eenvoud deed Preminger juist zijn best dit om zeep te helpen en haar te modelleren naar zijn opvattingen. Het kapsel dat Sebergs handelsmerk zou worden, was zijn idee. Preminger liet alle 'oneffenheden' weghalen, op één moedervlek op haar jukbeen na omdat deze hem zo fascineerde.
Volgens Seberg was Preminger zowel de meest charmante tafelheer als de meest sadistische regisseur. Hij schold haar uit, sloot haar op, kocht couture en liet haar onaangekondigd acteren voor journalisten. De jonge Franse regisseur François Moreuil, met wie Seberg zou trouwen, redde haar van Premingers schrikbewind en verkocht haar contract aan Columbia. Vervolgens onderhandelde Godard met de studio zodat zij in À bout de souffle kon spelen. Als Patricia verwierf Seberg internationale bekendheid. Het werd haar grootste en enige echte succes.

Afscheidsbrief
De gebroeders Donatello en Fosco Dubini trekken in Jean Seberg — American actress een parallel tussen het einde van Godards film en de dood van Seberg. De eindscène van À bout de souffle, waarin Belmondo wordt vermoord, komt steeds terug in de documentaire en wordt afgewisseld met een achtervolging door het huidige Parijs. Het ontbindende lijk van de actrice werd in 1979 aangetroffen in een witte Renault een paar straten van haar huis. Seberg dreigde aan het eind van haar leven regelmatig met zelfmoord. Ondanks een afscheidsbrief aan haar zoon geloven een aantal geïnterviewden in de film, net als haar inmiddels overleden ex-man Romain Gary, dat zij werd vermoord. Het verbazingwekkend hoge alcoholpercentage in haar bloed zou suggereren dat Seberg gedwongen was om de fatale dosis slaappillen in te nemen. Een normaal mens was in coma geraakt en had zeker geen auto kunnen rijden. Net als bij Marilyn Monroe zijn er signalen die richting FBI wijzen.
Dát de FBI Seberg in de gaten hield, was inmiddels al aan het licht gekomen. Terwijl Gary als diplomaat in 1968 aan de kant van regering De Gaulle stond, liet Seberg zich meevoeren op de liberale stroom van het moment. Terug in Amerika werd Seberg verliefd op Hakim Jamal, een zwarte activist die prat ging op zijn familiebanden met Malcolm X. Via hem kwam Seberg in contact met de militante Black Panther-beweging. Zij doneerde geld, opende haar huis en liet haar kelder gebruiken als opslag voor wapens. In de ogen van Gary zijn acteurs die hun naam aan een politiek doel verbinden exhibitionisten van de afgrijselijkste soort. Later schreef hij 'White dog', een deels gefictionaliseerd verhaal over Sebergs activisme.
Om de actrice uit te schakelen, speelde de FBI de afgeluisterde telefoongesprekken door aan een columniste van Newsweek. Seberg zou een kind verwachten van een van de leiders van de Black Panther-beweging, in een tijd waarin gemengde relaties in Amerika nog algemeen werden beschouwd als seksueel pervers. Hoewel Gary en Seberg het proces tegen Newsweek wonnen, betekende de zaak het einde van Sebergs carrière in Amerika. Het dochtertje, wier vader overigens een Mexicaanse activist was, overleed twee dagen na de geboorte. Ook nadat zij gebroken had met de beweging doken voortvluchtige Black Panthers regelmatig op in haar leven en brachten daarmee de achtervolgingswaan terug.
Jean Seberg — American actress is een conventionele documentaire die weliswaar het hele leven van de actrice bestrijkt, maar nergens diep op in gaat. Sebergs paranoia is minder verwonderlijk wanneer je deze binnen een grotere context plaatst. Toen de politieke en gewelddadige strijd tussen de Black Panthers en de FBI op zijn hoogtepunt was, zaaide de geheime dienst met behulp van infiltranten argwaan en verdeeldheid onder de activisten. Een ander bezwaar van de film is de afwezigheid van belangrijke personen uit Sebergs leven zoals haar zoon Diego, Godard en Amerikaanse tegenspelers. Je krijgt de indruk dat de regisseurs moeilijk toegang hadden tot boeiende personen. De keuze van filmfragmenten lijkt even arbitrair. Het perspectiefshot waarmee je vanuit de auto stukken door de film reist, lijkt, hoewel leuk gevonden, daardoor een noodgreep. Het leven van Seberg had meer uitgebuit kunnen worden. Seberg heeft een groot deel van haar leven heen en weer gereisd tussen Amerika en Frankrijk, tussen haar familie en haar drie Franse echtgenoten, tussen Hollywood en de Europese filmcultuur.

Vleeskleurige bodystocking
Terwijl de gebroeders Dubini blijven steken in de mystiek rond Seberg, probeert Mark Rappaport met In the journals of Jean Seberg deze juist open te breken. Door haar rollen in Bonjour Tristesse en À bout de souffle werd Seberg in Amerika geassocieerd met pikante Franse films. De rollen die zij daarna kreeg aangeboden sloten hierbij aan. Hetzelfde geldt voor de gestoorde en neurotische vrouwen die zij na Lilith speelde. Tegenspelers waren verbaasd over dit beeld wanneer zij Seberg ontmoetten. Bekenden zagen nog steeds niets meer dan het kleine meisje uit Iowa, in haar geboorteplaats werden haar films niet vertoond vanwege de vrijscènes. Niet dat ze iets zouden zien. Seberg acteerde alleen naakt mits zij een vleeskleurige bodystocking mocht dragen. Wat waarschijnlijk te verklaren is vanuit dezelfde puriteinse opvoeding.
Het is daarom te gemakkelijk om haar privéleven door te trekken naar haar filmrollen, en vice versa. Seberg was in weinig opzichten de moderne vrouw waar men haar voor hield. Patricia vertelt in À bout de souffle onbekommerd aan Michel dat zij in verwachting is, zonder zich verder druk te maken over de toekomst. Met de martelgang van Ingrid Bergman voor ogen, hield Seberg haar eigen zwangerschap geheim voor de buitenwereld. Gary was net als Rossellini nog getrouwd. Ondanks haar vele affaires was Seberg waarschijnlijk eerder een vrouw die verliefd was op het verliefd zijn dan een nymfomane. Zelfs toen de mores aan het eind van de jaren zestig liberaler werden, gaf Seberg in een interview te kennen dat ze toch het liefst wilde trouwen.
De tegenstelling tussen werkelijkheid en de representatie in films wordt door Rappaport aan de orde gesteld. In The journals of Jean Seberg wordt Seberg gespeeld door Mary Beth Hurt, compleet met het korte kapsel en Patricia's gestreepte truitje. Rappaports film is niet alleen een 'fictionele autobiografie', maar blikt ook vanuit de jaren negentig naar de sociaal-culturele context van de jaren zestig. Het is een humoristisch en slim commentaar op de filmgeschiedenis, die in deze visie de smeuïgheid heeft van een breed uitgemeten roddelrubriek. Aan de hand van de rollen die Seberg speelde, stelt Hurt vragen over de rol van vrouwen daarin. Waarom wordt bij vrouwen waanzin gekoppeld aan seksualiteit? Hoe komt het dat vrouwen trouwen met een regisseur en vervolgens zijn fantasieën op het doek uitspelen voor het oog van miljoenen andere mannen? Waarom moest Jane Fonda zich verantwoorden voor haar politieke activiteiten en niet voor haar leven als dom blondje?
De parade van talloze uiteenlopende filmfragmenten, van Carl Theodor Dreyers La passion de Jeanne d'Arc tot en met de aerobic-tapes van Jane Fonda, en visuele grappen zoals Kuleshov-effecten, maken From the journals of Jean Seberg tot een feest voor filmliefhebbers. Wie Jean Seberg precies was, weet je ook na het zien van dit filmische essay nog steeds niet. Laat staan dat je te weten komt wie haar heeft vermoord. Eén ding is echter zeker: de geruchtenmachine der filmgeschiedenis had er heel anders uit gezien als Preminger de andere eindkandidate had gekozen voor Saint Joan. Zij heette Barbra Streisand.

Kiki Jeanson

In filmtheater Rialto in Amsterdam en het Haags Filmhuis worden op 19 en 26 januari een viertal films met Jean Seberg vertoond: À bout de souffle (Jean-Luc Godard, 1959), Saint Joan (Otto Preminger, 1957), Lilith (Robert Rossen, 1964) en Les hautes solitudes (Philippe Garrel, 1974).



top
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG

Januari 1997 #174

Produktie
Couch Patato Productions
Regie, scenario en montage
Mark Rappaport
Camera
Mark Daniels
Met
Mary Beth Hurt

Kleur, 97 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek
Te zien
vanaf 16 januari

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 6
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
Figlia mia
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
De film van Dylan Haegens
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
The First Purge
First Reformed
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro