Isle of Dogs
The Cleaners
The Death of Stalin
Jeannette
Lean on Pete
Carrière in het ghetto

FRESH

Verenigde Staten, 1994 | Boaz Yakin
De ghetto's van New York en Los Angeles vormen een dankbaar decor voor aanstormende Amerikaanse cineasten. Na Boyz 'n the hood, Do the right thing en Menace II society lijken de grenzen van de ghetto-film inmiddels aardig verkend. Het gevaar van opzichtige imitatie is allesbehalve denkbeeldig. Fresh is echter een onderhoudende film over een twaalfjarige drugskoerier. Debutant Boaz Yakin voegt een indringend perspectief toe aan de verbeelding van uitzichtloosheid in Amerika's meest gewelddadige woonwijken.

"Later wil ik echte grote maffia worden". Die enthousiaste toekomstvisie kreeg de televisiekijker begin maart opgedist in een documentaire tv-serie van de Tros over criminaliteit in Neerlands meest beruchte woonwijk. Woorden uit de mond van een werkelijk belachelijk jong Bijlmerbewonertje. Er zal aan die vooravond van de verkiezingen in menige huiskamer geshockeerd zijn gereageerd. Wellicht wordt er — zoals een mediajournalist voorstelde — ooit nog een integer portret van die jongen gemaakt. Maar ook hier geldt dat de Hollandse werkelijkheid zo absurd niet kan zijn of er is aan de overzijde van de oceaan al wel fictie van gemaakt. In dit geval overtuigende fictie, gebaseerd op stevige research.
En zo komt er schot in de carrière van Boaz Yakin. In 1989 schreef hij het scenario van The punisher, een weinig overtuigende misdaadfilm met, dat wel, Jeroen Krabbé als gangster. Een jaar later volgde The rookie, een Clint Eastwood vehikel die door de maestro zelf werd geregisseerd, maar beslist geen hoogtepunt in diens oeuvre is.
Fresh is een flinke sprong voorwaarts. Al in de openingsbeelden laat Yakin de middelmaat van Hollywood achter zich. De camera daalt van een weidse wolkenlucht naar een lege straat omgeven door woestenij: het grote Amerikaanse landschap. De beelden vloeien over: het kader vult zich met huizen en kantoren en vuilnisbakken. We zien binnen een enkele camera-instelling een asfaltjungle ontstaan — waaruit nauwelijks een weg meer terug is voor z'n bewoners. Zo'n vloeiende overgang van prairie naar ghetto is anecdotisch, maar ook effectief in z'n contrast.
Yakins gedoseerde gebruik van overvloeiers, vertekenende groothoeklenzen en lage camerastandpunten refereert aan de stijl van Gus van Sant. De gebruikelijke snoeiharde rap is ingewisseld voor een ingetogen score van Stewart Copeland. Eerder schreef hij onder meer de muziek voor Francis Ford Coppola's Rumble fish. Op deze klassieke film lijkt ook de bijrol van Samuel L. Jackson geïnspireerd, die de monoloog over tijd (time is a funny thing) voortzet waar Tom Waits die ooit eindigde. Dergelijke citaten zijn uiteraard bijzaak, maar niet oninteressant voor het arthousepubliek waarnaar Fresh overduidelijk knipoogt.

Verleidingen
De film is gesitueerd in Bushwick, Brooklyn en werd gedraaid in veertig dagen. Veel langer duurde de zomervakantie van hoofdrolspeler Sean Nelson dan ook niet. Deze casting bleek een gouden greep. Nelson was ten tijde van de opnamen nauwelijks ouder dan de twaalfjarige jongen die hij speelt, maar heeft een uitstraling en acteertalent die een veel hogere leeftijd doet vermoeden. Hij overtuigt als kind dat op het schoolplein wat onhandig zijn eerste verliefdheid beleeft. Een jongen dus die nauwelijks opvalt en (juist daarom) door de twee dealers waarvoor hij dope bezorgt zo'n grootste toekomst wordt voorspeld.
Aanvankelijk klinkt de gebruikelijke ghetto-grootspraak ("come on, fuck me up") nog te aarzelend uit de mond van de twaalfjarige. Waarna loutering volgt. Fresh weerstaat de verleidingen van een verslaafde prostituée zonder geld en slaat haar recht in het gezicht. Die verrichting blijft niet onopgemerkt, want "dealers hebben hun ogen niet in hun zak".
Fresh kent de codes, zwijgt als hij wordt ondervraagd door agenten en blijft vriendelijk als dealer Esteban vertelt dat zijn zus het zo lekker doet in bed als ze high is. Zo klimt hij snel op in de hiërarchie van de handel. Dit in tegenstelling tot z'n vriendje Chuckie, die alleen maar hard roept dat hij de "dope moves" heeft. De schooljongen komt nooit verder dan een uitstapje in de wereld waarnaar hij overduidelijk verlangt. En dat wordt hem dan ook meteen fataal.

Bloedvlekken
Yakin is, in tegenstelling tot veel collega's, betrekkelijk spaarzaam met geweld. De eerste moordpartij komt ongeveer halverwege de film en is uiterst gestileerd. Niet de actie wordt getoond, maar het beklemmende resultaat: een lekgeschoten basketbal, twee stervende kinderen op een kale betonnen speelplaats, stuiptrekkend en gorgelend in hun eigen bloed.
Waar veel cineasten via de omweg van eindeloze vuurgevechten de vrede verkondigen (vlak voor of tijdens de aftiteling), lijkt Yakin te beseffen dat die goedbedoelde oproep aan de homeboys hypocriet is. Al is het maar omdat geweldfilms uiteindelijk altijd inspelen op de fascinatie voor geweld. En zouden die op z'n best goedbedoelde oproepen al ooit indruk hebben gemaakt? De levensles die de regisseur/scenarioschrijver daar tegenover stelt is overigens nog dunner: 'the only way to win in the streets is to play the game by your own rules'.
En inderdaad is het, na de bloedvlekken op het beton, met de 'onschuld' van de schooljongen gedaan. Wat hem rest is niet de voorspelde carrière, maar wraak als middel om te ontsnappen. De intrige die Yakin daartoe verzon is ingenieus genoeg om te compenseren dat de actie zich, naarmate de film vordert, vernauwt tot variaties op een beproefd thema. Het onderlinge wantrouwen en de obligate afrekeningen tussen gangsters — we kennen het inmiddels. Al zijn ook deze scènes met vaart gemonteerd en knap geacteerd tot in de bijrollen toe.
Wellicht had er iets meer ingezeten — psychologische diepgang bijvoorbeeld — maar wie daarover zijn hoofd wil breken mist de pointe. Van een werkelijk gemiste kans is geen sprake. Fresh is een visueel krachtig, bovenal onderhoudend debuut van een vindingrijk cineast. Weliswaar een cineast die soms iets te nadrukkelijk terugvalt op de gebaande paden, maar ook een regisseur met voldoende eigen stijl en visie. Vooralsnog is dat reden genoeg om Boaz Yakins loopbaan nauwlettend te volgen.

René R. Kastelein



top
FRESH

Juli/augustus 1995 #158

Produktie
Lawrence Bender
Randy Ostrow
Regie en scenario
Boaz Yakin
Camera
Adam Holender
Geluid
Michael Barosky
Montage
Dorian Harris
Muziek
Stewart Copeland
Met
Sean Nelson
Giancarlo Esposito
Samuel L. Jackson
N'Bushe Wright

Kleur, 115 minuten

Distributie
Meteor Film
Te zien
vanaf 20 juli

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


F

F FOR FAKE
LE FABULEUX DESTIN D'AMÉLIE POULAIN
Faccia a faccia
FACE
The Face of an Angel
The Face of Love
FACE/OFF
FACES
Facing Mirrors
FACTORY GIRL
FACTOTUM
THE FACULTY
Fading Gigolo
FADOS
FAIL SAFE
FAILURE TO LAUNCH
FAIR GAME (Andrew Sipes)
FAIR GAME (Doug Liman)
Fair Wind (Fahrtwind)
FAIRUZ — WE HIELDEN ZOVEEL VAN MEKAAR
FAIRY TALE — A TRUE STORY
Faith Connections
FAITHFUL
FAITHLESS
FALCONE
FALKENBERG FAREWELL
THE FALL
FALL TIME
FALLEN
FALLEN ANGELS
A Fallible Girl
FALLING DOWN
DIE FÄLSCHER
FAME
FAMILIA RODANTE
FAMILIE
De familie Slim
FAMILIEGEHEIM
Familieweekend
La famille Bélier
A Family
FAMILY
A Family Affair
The Family Fang
FAMILY FILES
THE FAMILY MAN
A Family Quartet
THE FAN
FANFAN LA TULIPE
FANNY & ALEXANDER
FANTASIA 2000
Fantastic Beasts and Where to Find Them
Fantastic Four (Josh Trank)
FANTASTIC FOUR (Tim Story)
FANTASTIC FOUR: RISE OF THE SILVER SURFER
FANTASTIC MR. FOX
Les fantômes d'Ismaël
FAR AND AWAY
FAR FROM HEAVEN
Far from the Madding Crowd
FAREWELL
FAREWELL MY CONCUBINE
The Farewell Party
A Farewell to Arms
FARGO
FARINELLI, IL CASTRATO
Fashion Chicks
FAST & FURIOUS
FAST & FURIOUS 5
Fast & Furious 7
Fast & Furious 8
Fast and Furious 6
THE FAST AND THE FURIOUS
FAST AND THE FURIOUS 3
FAST FOOD FAST WOMEN
Fata morgana
Fataal (Jesse Bleekemolen over)
FATAL REACTION: BOMBAY
FATAL REACTION: NEW YORK
FATAL REACTION: SINGAPORE
FATELESS
FATHER AND SON (OTETS I SIN)
Father Figures
FATHER OF THE BRIDE PART 2
FATHER'S DAY
FATHERLAND
The Fault in Our Stars
Faust (Aleksander Sokoerov)
FAUST (F.W. Murnau)
FAUST (LECKE FAUST)
FEAR
Fear and Desire
FEAR AND LOATHING IN LAS VEGAS
THE FEAR INSIDE ME
FEARLESS (Peter Weir)
FEARLESS (Ronny Yu)
Fedora
FEEL THE NOISE
FEELING MINNESOTA
FEESTJE!
FELICE...FELICE...
FELICIA'S JOURNEY
Félicité
Félix & Meira
FÉLIX ET LOLA
FELLINI DVD-BOX
FEMALE PERVERSIONS
LA FEMME DE GILLES
FEMME FATALE
LES FEMMES DE 6ÈME ETAGE
LES FEMMES... OU LES ENFANTS D'ABORD
Fences
Ferdinand
FERIEN
FERNGULLY, THE LAST RAINFOREST
FESTEN
FESTIVAL EXPRESS
Feuchtgebiete
Feuten: het feestje
FEVER PITCH
A Few Best Men
A FEW GOOD MEN
FEW OF US
Le fidèle
Fidelio
A Field in England
FIERCE CREATURES
Fietsen naar de maan
De fietser
FIETSMUG & DANSMUG
THE FIFTH ELEMENT
The Fifth Estate
FIFTY DEAD MEN WALKING
Fifty Shades Darker
Fifty Shades of Black
Fifty Shades of Grey
FIGHT CLUB
THE FIGHTER
FIGHTING
Fighting fish
THE FIGHTING TEMPTATIONS
FIGNER, THE END OF A SILENT CENTURY
LE FIL DE L'HORIZON
Fill the Void
LA FILLE D'ARTAGNAN
La fille de Brest
LA FILLE DE L'AIR
LA FILLE DU RER
La fille inconnu
LA FILLE SUR LE PONT
LES FILLES DU BOTANISTE
A Film About Coffee
FILM IST. A GIRL & A GUN
Film Stars Don't Die in Liverpool
A FILM WITH ME IN IT
FILMPJE!
THE FILMS OF ALEJANDRO JODOROWSKY
THE FILMS OF JEAN ROLLIN
THE FILMS OF KENNETH ANGER VOLUME TWO
LE FILS
Le fils de Jean
Le fils de l'autre
LE FILS DE L'EPICIER
THE FILTH AND THE FURY
FIN AOÛT, DÉBUT SEPTEMBRE
THE FINAL CURTAIN
THE FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION
FINAL DESTINATION 2
FINAL DESTINATION 3
Final Destination 5 3D
FINAL FANTASY VII
FINAL FANTASY: THE SPIRITS WITHIN
Final Portrait
FIND ME GUILTY
Finding Dory
FINDING FORRESTER
FINDING NEMO
Finding Nemo 3D
FINDING NEVERLAND
Finding Your Feet
THE FINE ART OF LOVE
Fine, Thanks (Dakujem, dobre)
The Finest Hours
LA FINESTRA DI FRONTE
Finn
IL FIORE DELLE MILLE E UNA NOTTE
FIORILE
FIRE
FIREFLIES IN THE GARDEN
FIREWALL
THE FIRM (Alan Clarke)
THE FIRM (Sydney Pollack)
FIRST KILL
FIRST KNIGHT
FIRST MISSION
FIRST STRIKE
THE FIRST WIVES CLUB
THE FISH FALL IN LOVE
FISH TANK
Fissa
Fist Fight
Five Came Back
FIVE MINUTES OF HEAVEN
THE FIVE OBSTRUCTIONS
THE FIVE SENSES
The Five-Year Engagement
FIXING IN THE SHADOW
FL 19,99
FLAGS OF OUR FATHERS
FLAMENCO, FLAMENCO
Flandres
DE FLAT
Flatliners
FLAWLESS
FLED
LA FLEUR DU MAL
UN FLIC
Flight
FLIGHT OF THE PHOENIX
FLIGHTPLAN
THE FLINTSTONES
THE FLINTSTONES IN VIVA ROCK VEGAS
FLIPPER
FLIRT (Hal Hartley)
FLIRT (Jaap van Eyck)
FLIRTING WITH DISASTER
Flits & het magische huis 3D
FLOATING LIFE
THE FLOCK
FLODDER 3
Florence Foster Jenkins
The Florida Project
FLORIS
FLUBBER
FLUSHED AWAY
FLY AWAY HOME
Flypaper
Focus (Glenn Ficarra, John Requa)
FOCUS (Neal Slavin)
FOEKSIA DE MINIHEKS
THE FOG
THE FOG OF WAR
La folie Almayer
FOLIE PRIVÉE
FOLLOWING
FONS RADEMAKERS DVD-BOX
FOOL'S GOLD
Footloose
Footnote
FOR FUN
FOR LOVE OF THE GAME
FOR MY BABY
FOR ROSEANNA
For Those in Peril
THE FORBIDDEN KINGDOM
THE FORBIDDEN QUEST
The Forbidden Room (Previously Unreleased)
FORCE OF EVIL
FORCES OF NATURE
FOREIGN LAND
The Foreigner
The Forest
FOREVER
FOREVER FEVER
FOREVER YOUNG
Forget Me Not
FORGET PARIS
FORGETTING SARAH MARSHALL
The Forgiveness of Blood
FORGOTTEN SILVER
THE FORGOTTEN SPACE
Formula 1
FORREST GUMP
FORTRESS
FORTY GUNS
The Founder
THE FOUNTAIN
THE FOUNTAINHEAD
FOUR BROTHERS
FOUR DAYS IN SEPTEMBER
FOUR EYED MONSTERS
THE FOUR FEATHERS
Four Lions
FOUR ROOMS
FOUR WEDDINGS AND A FUNERAL
FOURBI
THE FOX AND THE CHILD
Foxcatcher
Foxfire
Foxtrot
FRACTURE
FRAGILE
FRAILTY
LA FRANCE
Frances Ha
Francofonia
FRANÇOIS OZON DVD-BOX
Frank (Lenny Abrahamson over)
FRANK CAPRA COLLECTION
FRANK ZAPPA: PHASE II — THE BIG NOTE
Frankenweenie
Franny
FRANS ZWARTJES, THE GREAT CINEMA MAGICIAN
Frantz
Die Frau des Polizisten
FRAUDS
FREAKY FRIDAY
FRED CLAUS
FREDDY THE FROG
FREDDY VS. JASON
Free Birds
Free Fire
Free in Deed
Free Range (Retrospectief Veiko Õunpuu)
Free State of Jones
FREE WILLY
FREE WILLY 2
FREEDOM
FREEDOM WRITERS
Freeheld
DER FREIE WILLE
DIE FREMDE
FRENCH KISS
FREQUENCY
FRESA Y CHOCOLATE
FRESH
FRESH AIR
FRIDA
FRIDAY THE 13TH (2009)
FRIENDS
The Friends of Eddie Coyle
Friends with Benefits
Friends with Kids
Fright Night
THE FRIGHTENERS
DIE FRISEUSE
Frits & Franky
FRITZ LANG COLLECTION
FROM DUSK TILL DAWN
FROM HELL
FROM PARIS WITH LOVE
FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG
FROST/NIXON
FROWNLAND
Frozen (Chris Buck, Jennifer Lee)
FROZEN (Wang Xiaoshuai)
The Frozen Ground
FROZEN LAND
FROZEN RIVER
Frozen Sing-A-Long
Fruitvale Station
FUCKING ÅMÅL
FUDOH
THE FUGITIVE
DE FÛKE
Fukushima, mon amour
Full Contact
FULL FRONTAL
THE FULL MONTY
FUN WITH DICK AND JANE
THE FUNERAL
FUNNY BONES
FUNNY GAMES U.S.
FUNNY HA HA
FUNNY PEOPLE
Fuocoammare
FUR: AN IMAGINARY PORTRAIT OF DIANE ARBUS
THE FURIES
Fury
The Fury of a Patient Man
The Future
Il futuro