Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Zigeuners van de Lautaris-stam in Valachië, Roemenië Een gekke vreemdeling bij de Lautaris

GADJO DILO

Frankrijk, 1997 | Tony Gatlif
Het zigeunerleven is een dankbaar onderwerp voor filmers. Cinema is bij uitstek een kunstvorm die ons uitnodigt te kijken hoe anderen leven. Vooral de Zuideuropese Roma zigeuners, met hun licht ontvlambare temperament, muziek en kleurrijke tradities, zijn fotogeniek. Het gevaar voor clichés loert om de hoek — maar niet bij de Algerijns/Franse regisseur Tony Gatlif, die zelf van zigeunerafkomst is en met Gadjo dilo zijn trilogie afsluit.

De hoofdpersoon van Gadjo dilo is de Parijzenaar Stéphane, die met een DAT-recorder door het krakend vriezende Roemenië reist. Hij is bezeten van Nora Luca, een zigeuner-zangeres die op een vaag cassette-bandje haar ziel blootlegt. De rauwe uithalen van haar stem gaan door merg en been. Pure, onversneden emotie doet het goed in onze starre westerse maatschappij. Gadjo dilo leek de publieksfavoriet van het Filmfestival Rotterdam te worden, totdat De Poolse bruid onverwachts in een foto-finish won.
Oude Cubaanse muzikanten reizen de halve wereld af, daarbij een handje geholpen door films als Lagrimas negras, die het behoorlijk goed heeft gedaan in de bioscoop. Muziek is een van de drijfveren van Gatlif, die uitvoerig research heeft gedaan naar verschillende soorten zigeunermuziek en zelf de nummers voor zijn films schrijft. Tussen zijn bekroonde film Latcho drom (1993) en Gadjo dilo (1997) door maakte hij documentaires over Cubaanse muziek (Lucumi, le rumbero de Cuba) en Corsicaanse samenzang (I muvrini, polyphonie corse).
Via de muziek biedt Gatlif zijn publiek een kijkje in het leven van de Lautaris-stam in het Roemeense Valachië, waar Stéphane zich met een bewonderenswaardig geduld een weg baant door het wantrouwen van de clan. Zijn zoektocht naar Nora Luca brengt hem in het huis van de eigenwijze grijsaard Izidor, wiens zoon bebloed is afgevoerd naar de gevangenis in de grote stad. Izidor denkt zijn 'gadjo dilo' ('gekke vreemdeling') mooi te kunnen gebruiken om dit probleem op te lossen, terwijl Stéphane hoopt dat hij dichter bij Nora Luca in de buurt kan komen.

Uitnodiging
Het integratieproces van Stéphane zorgt voor komische toestanden. Hij probeert iets terug te doen voor de overrompelend gastvrije Izidor en ruimt diens huis op, gadegeslagen door de schaterlachende vrouwen die zeker weten met een homo van doen te hebben. Een beetje man komt immers niet in de buurt van het fornuis, en al helemaal niet om het schoon te maken. Deze onzichtbare, maar strenge codes houden de nieuwsgierige Parijzenaar aanvankelijk weg bij de verbannen zigeunerin Sabina, wier zinderende sensualiteit als een aura om haar heen hangt.
Stapje voor stapje leert de kijker, samen met Stéphane, de Lautaris kennen. Op Stéphane en Sabina na zijn de acteurs niet-professioneel. Gatlif heeft in heel Roemenië zigeuners gecast. Hun markante koppen zijn fascinerend, maar het was absoluut niet zijn bedoeling om hen als exotisch volkje te laten opvoeren, zodat de rest van de wereld aapjes kan kijken.
Hoewel hij zich persoonlijk sterk maakt voor de rechten van zigeuners, heeft hij met zijn speelfilms geen politieke agenda. In een interview met het Franse tijdschrift 'Regards' verklaarde hij: "Sinds Latcho drom maak ik geen films meer om af te rekenen met mensen die niet van zigeuners of Arabieren houden, want mensen zullen altijd op zoek zijn naar zondebokken. Ik wil hun cultuur laten zien zoals het is, zonder een opgeheven vingertje. Ik zeg nooit tegen de kijker: 'Je kent de zigeuners niet, kijk maar hoe ze zijn.' Wat ik liever doe is de kijker niet bij de hand pakken, maar hem uitnodigen in een huis."

Eeuwenoude angst
De viool die onopvallend aan Izidors muur hangt, komt tot leven als de oude man hem oppakt. Virtuoos bespeelt hij het stoffige hout. Stéphane de amateur-muzikoloog blijkt zich in het muzikale hart van de regionale zigeunerclans te bevinden. Via bruiloften en partijen ontmoet hij muzikanten van een niveau dat zo hoog is, dat hij de DAT-tapes bijna niet kan aanslepen.
Dan besluit Gatlif dat zijn film nu wel lang genoeg 'feel-good movie' heeft gespeeld. Het wordt tijd om tot de kern van de zaak te komen. De impulsieve manier van leven, het spontane dat wij burgers missen, heeft een hele praktische reden. Wie eenmaal opgejaagd is of een razzia heeft meegemaakt leeft voor het moment. Zigeuners hebben hun eigen wereld met eigen regels, die af en toe botsen met de omliggende wereld. Ramon Gielings mooie documentaire De toekomst is over een uur laat op schrijnende wijze zien wat er gebeurt als een zigeuner zich meer bewust is van die grotere context dan zijn clan-genoten.
De Roma die Gadjo dilo bevolken, slaan op de vlucht voor woedende, provocerende dorpsbewoners. Hun angst is eeuwenoud, de reflex die hen het bos in doen rennen is genetisch getraind. Op een kerkhof vernietigt Stéphane al zijn DAT-tapes. Wat hij heeft meegemaakt gaat verder dan mooie muziek. Wat hij heeft meegemaakt, is de ziel van die muziek. Buiten zichzelf vertrapt hij het met bloed, zweet en tranen vergaarde materiaal. Sabina bekijkt het tafereel met verbazing. Dan glimlacht ze haar gouden hoektand bloot: Stéphane heeft het eindelijk begrepen.

Thessa Mooij



top
GADJO DILO

Juli/augustus 1998 #191

Productie
Doru Mitran
Regie en scenario
Tony Gatlif
Camera
Eric Guichard
Geluid
Nicolas Naegelen
Montage
Monique Dartonne
Muziek
Tony Gatlif
Met
Romain Duris
Rona Hartner
Izidor Serban

Kleur, 100 minuten

Distributie
RCV Film Distribution
Te zien
vanaf 20 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the Shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto