I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Terug naar de goddelijke tuin

THE GARDEN

Slowakije, 1995 | Martin Sulik
Een van de publiekslievelingen van het laatste Filmfestival Rotterdam was de Slowaakse film The garden van Martin Sulik. Een hier onbekende regisseur die toch al een aantal bekroonde korte films op zijn naam heeft staan. The garden is een film die op lichte toon en met veel symboliek een gewichtige boodschap uitdraagt. Een sprookje dus eigenlijk.

In 'Candide ou l'optimisme', waarschijnlijk het enige boek van Voltaire dat nog wel eens gelezen wordt, blijft de held van het verhaal, een naïeve jongeman, geloven in de principiële goedheid van de wereld, ondanks alle rampspoed die in vlot tempo over hem heen trekt. Met deze ironische vertelling wilde Voltaire het filosofische optimisme van Leibniz onderuithalen, die de wereld beschouwde als 'de beste van alle mogelijke werelden'. Die opvatting, die volgens Voltaire niet te rijmen was met alle slechtheid in de wereld, zou mensen bovendien verleiden de strijd voor een betere wereld op te geven, omdat alles toch wel vanzelf in orde zou komen. Maar zo makkelijk gaat dat niet, aldus Voltaire. Eden is verloren, maar de mens is in staat om hier op aarde op eigen kracht iets soortgelijks tot stand te brengen. Aan het einde van het verhaal komt Candide in het bezit van een tuin, en in het bewerken en verzorgen ervan vindt hij zijn levensvervulling.

Wonderlijke maagd
Hoofdpersoon in The garden is Jakub, een man van een jaar of dertig wiens leven op een dood spoor zit. Zijn verhouding met de getrouwde Tereza begint hem te vervelen, hij heeft geen eigen woonruimte, en geen zin meer in zijn baan. Zijn vader, die hem een klaploper vindt, heeft genoeg van hem en zet hem het huis uit. Jakub vertrekt voor een paar dagen naar het verlaten landhuis van zijn overleden opa. In eerste instantie om het te verkopen, maar het huis en vooral de tuin oefenen zo'n aantrekkingskracht op hem uit dat hij zich niet meer los kan maken van die intrigerende plek.
Jakub gaat aan de slag in de tot wildernis vergroeide tuin en knapt het huis op. Het dagboek van zijn opa, met observaties van de natuur en het heelal, brengt hem in hernieuwd contact met zaken waarvan hij de waarden al lang vergeten was. Er gebeuren vreemde dingen in de tuin; een mierenhoop blijkt genezende krachten te bezitten, Jakub krijgt vreemde bezoekers op zijn erf die hem ongevraagd wijsheden verschaffen en luisteren naar namen als Rousseau en Wittgenstein. Ook de kennismaking met de 'wonderlijke maagd' Helena, zijn buurmeisje, verandert zijn kijk op het leven. Hij leert het miraculeuze te aanvaarden, terwijl juist de gewone dingen hem steeds onwerkelijker toeschijnen.
Een man ontvlucht zijn banale, alledaagse werkelijkheid en komt tot inzicht en inkeer in zijn relatie met de natuur. Een tamelijk zwaarwichtig, zo niet moralistisch gegeven. Omdat Sulik het verhaal met lichte ironie en charme vertelt, valt dit echter nauwelijks op. Die ironie heeft de film te danken aan een structuur die gelijk is aan die van Voltaire's 'Candide'. De film bestaat uit hoofdstukjes, met titels die aangeven wat de held te wachten staat: "Hoofdstuk drie; Jakub besluit orde op zaken te stellen, wordt gebeten door een gemene hond en ontmoet de wonderlijke maagd". Dat geeft het verhaal iets sprookjesachtigs, ook omdat die aanduidingen een soort onontkoombaarheid suggereren, alsof de kleinste dingen die Jakub overkomen een reden hebben, noodzakelijk onderdeel zijn van zijn 'reiniging'.

Eigen paradijs
Het paradijs van Sulik is een oud vervallen huis en een verwilderde tuin met appelbomen. Insecten en krekels zoemen rond, wespen drijven in de honing, en het nazomerlicht is warm en goudgeel van kleur. Het is een decor dat tot de verbeelding spreekt en bepalend is voor de sfeer van de film. Jakub schept zijn eigen Eden, hij doet dat op eigen kracht en geeft daarmee invulling aan zijn leven. Er is een scène waarin Jakub en Helena appels uit de boom schudden en er daarna demonstratief in bijten, de ene appel na de andere. Maar zij zullen niet uit hun paradijs verstoten worden, het is tenslotte hun eigen paradijs, een plaats om, los van religie of wereldlijke conventies, de zin van hun leven te ontdekken.
Symboliek is rijkelijk aanwezig en niet altijd even subtiel. Jakub en zijn vader die elkaar in de tuin kaal scheren luiden het begin van een nieuwe verstandhouding in. De omslachtige manier waarop Jakub voor het eerst de tuin betreedt verwijst naar het verhaal over een man die zo in de problemen zat dat hij geen uitweg kon vinden uit een kamer, omdat hij over het hoofd zag dat de deur gewoon open stond. Door dit soort betekenisvolle verwijzingen komt de boodschap die de film uitdraagt er dik bovenop te liggen. Ook dat past echter wel in het sprookje dat The garden is.

Petra van der Ree



top
THE GARDEN

April 1996 #166

Produktie
Rudolf Biermann
Regie
Martin Sulik
Scenario
Martin Sulik
Marek Lescák
Ondrej Sulaj
Camera
Martin Strba
Montage
Dusan Milko
Muziek
Vladimir Godár
Met
Roman Luknár
Zuzana Sulajová
Marian Labuda
Jana Svandová

Kleur, 100 minuten

Distributie
Contact Film Cinematheek

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto