The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Ian McKellen en Rosalind Ayres wekken James Whale en Elsa Lanchester opnieuw tot leven Een gestrande walvis

GODS AND MONSTERS

Verenigde Staten, 1998 | Bill Condon
Waar Tim Burton de aftakeling van regisseur Ed Wood in zijn gelijknamige film buiten beschouwing liet, concentreert Bill Condon zich in Gods and monsters uitdrukkelijk op de nadagen van James Whale. De regisseur van de horrorklassiekers Frankenstein en The bride of Frankenstein wordt geportretteerd als een flamboyant homoseksueel die door Hollywood werd uitgekotst. Acteur Ian McKellen behoort er deze maand een Oscar voor te krijgen.

Toen het Filmuseum het honderdjarig bestaan van het filmmedium met een programma van 52 klassiekers opluisterde, klonk er onvermijdelijk gemor over de selectie, maar niet over de keuze voor The bride of Frankenstein. De film uit 1935 is het onbetwiste hoogtepunt van een lange en succesvolle reeks horrorfilms van de Universal studio, die begon met de zwijgende film The hunchback of Notre Dame om te eindigen in een serie komedies, waarin de monsters tot aangevers voor het komische duo Abbott & Costello werden gedegradeerd. Toen het duo zich in 1948 aan Frankenstein vergreep was het genie achter de eerste twee Frankenstein-films al lang en breed uitgerangeerd: regisseur James Whale (1896-1957) stapte in 1941 uit de filmwereld, naar verluidt uit onvrede met het keurslijf dat hem werd opgedrongen. Dat hij het horrorgenre niet echt serieus nam is aan zijn magnum opus goed te merken. Tegen de uitdrukkelijke wens van zijn opdrachtgevers en monstervertolker Boris Karloff in verluchtigde Whale zijn film met een flinke dosis inktzwarte humor, waarmee hij zijn tijd ver vooruit was.
Al gaf de Brit zelf de voorkeur aan zijn musical Showboat, hij ging de geschiedenis in als de maker van de twee klassieke Frankenstein-films, het fraaie The invisible man en de uitzinnige zwarte komedie The old dark house. In recente publicaties wordt Whale echter om andere redenen geroemd: hij zou de eerste regisseur zijn die zijn homoseksualiteit openlijk in grote Hollywoodproducties etaleerde. Of Whale zijn geaardheid inderdaad uitdroeg door het plaatsen van "opzichtige bloemstukken" in zijn decors, zoals biograaf James Curtis bijvoorbeeld suggereert, waag ik te betwijfelen. En dat vrouwen in zijn films vaak een puur decoratieve rol spelen valt een regisseur die in de jaren dertig andermans scenario's moest volgen ook niet aan te rekenen.

Kinderwens
Schrijver Christopher Bram ging in zijn roman Father of Frankenstein nog een stap verder dan biograaf Curtis. Het boek dat aan de basis van Gods and monsters stond is een speculatieve reconstructie van Whale's nadagen, deels feit en deels fictie. Die opzet gaf Bram en scenarioschrijver/regisseur Bill Condon de mogelijkheid Whale woorden in de mond te leggen. In boek en verfilming stelt de regisseur bijvoorbeeld dat de relatie tussen Victor Frankenstein en leermeester Praetorius in The bride of Frankenstein een homoseksueel karakter heeft: ze zijn een koppel met een kinderwens. Het levert een even prachtige als komische scène op, waarin de opnamen van de klassieker fraai gereconstrueerd worden, maar staat een vrije interpretatie van Whale's meesterwerk flink in de weg. Waar Whale zich bij leven verzette tegen het predikaat horrorfilmer dient zijn oeuvre na zijn dood volledig door een roze bril bekeken te worden. Filmproducent David Lewis, die een langdurige relatie met Whale had, verzette zich in interviews altijd tegen dergelijke eenduidige beschouwingen en stelde dat de regisseur het openbare en privé-leven strikt gescheiden hield.
Hoe het ook zij, de invalshoek van Bram en Condon blijkt een bijzonder vruchtbare, want historische bezwaren daargelaten is Gods and monsters een prachtige film. De fictieve opzet brengt de gepensioneerde regisseur in contact met een jonge tuinman, met wie hij aanvankelijk uit puur seksuele motieven een vriendschap lijkt aan te knopen. Dat er meer achter schuilt, blijkt pas laat in de film en zorgt voor een bijzonder sterke en aandoenlijke ontknoping die hier onvermeld dient te blijven. Het voor de hand liggende motief zorgt eerder voor een reeks amusante botsingen tussen Whale en zijn huishoudster, die zich ernstig zorgen maakt over zijn zwakke gestel en zijn homoseksualiteit uit geloofsovertuiging afkeurt.

Tuinfeest
Uit alles blijkt dat Gods and monsters met veel liefde en respect gemaakt is. Het traumatische oorlogsverleden van WOI-veteraan Whale wordt goed uitgewerkt, het Beverly Hills van de jaren vijftig wordt fraai herschapen en het milieu dat Whale ontvluchtte wordt in een voor filmliefhebbers niet te versmaden tuinfeest heerlijk te kakken gezet, waarbij een goed getroffen Boris Karloff ook nog even voorbijschuift. Maar Gods and monsters is bovenal de film van Ian McKellen. De acteur, die eerder schitterde in de titelrol in Richard III en als donderpredikant in Cold comfort farm dodelijk grappig was, geeft Whale een perfect uitgebalanceerde dosis ijdelheid, humor, tragiek en aandoenlijkheid mee. Als hij er geen Oscar voor krijgt is dat een regelrechte schande.
Lynn Redgrave viel met haar vermakelijke rol als de nukkige huishoudster al in de prijzen bij de Golden Globes en lijkt daarmee verzekerd van een herhaling op het Oscar-gala. Tussen de twee veteranen houdt tuinman Brendan Fraser zich goed staande en dat is verrassend: tot op heden is hij vooral bekend door zijn titelrol in de beroerde Tarzan-parodie George of the jungle. Maar de grootste verrassing geldt de prestaties van regisseur en scenarioschrijver Bill Condon, die zich eerder in het horrorgenre roerde met het belabberde Candyman 2: Farewell to the flesh, een titel die in het propaganda pakket, pardon, de persmap van de film onvermeld blijft. Hij ontpopt zich zowaar als een getalenteerd dramafilmer, maar dat mag ook wel als je op de schouders van giganten als Whale en McKellen staat.

Bart van der Put



top
GODS AND MONSTERS

Maart 1999 #198

Productie
Paul Colichman
Gregg Fienberg
Mark R. Harris
Regie en scenario
Bill Condon
Camera
Stephen M. Katz
Geluid
Shawn Holden
Montage
Virginia Katz
Muziek
Carter Burwell
Met
Ian McKellen
Brendan Fraser
Lynn Redgrave
Lolita Davidovich

Kleur, 105 minuten

Distributie
Paradiso Entertainment
Te zien
vanaf 4 maart

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle (Louise Archambault)
GABRIELLE (Patrice Chéreau)
GADJO DILO
Gaga: Five Foot Two
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
Gek van geluk
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
A Gentle Creature
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Geostorm
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL (Mamoru Oshii)
Ghost in the shell (Rupert Sanders)
GHOST IN THE SHELL 2 (Mamoru Oshii)
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
A Ghost Story
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
The Gift (Joel Edgerton)
THE GIFT (Sam Raimi)
Gifted
GIGANTE
GIGLI
Gilbert
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
Girls seizoen 1-5
Girls Trip
GIRLS UNITED
GLADIATOR (Ridley Scott)
GLADIATOR (Rowdy Herrington)
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
The Glass Castle
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
Gloria (Sebastián Lelio)
GLORIA (Sidney Lumet)
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
Good Time
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
Die göttliche Ordnung
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
GREAT EXPECTATIONS (Alfonso Cuarón)
Great Expectations (Mike Newell)
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto