Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Ms. Dinsmoor (Anne Bancroft) gooit roet in het eten Dickens in de tijdmachine

GREAT EXPECTATIONS

Verenigde Staten, 1997 | Alfonso Cuarón
Nu bijna alle boeken van Jane Austen in de afgelopen jaren verfilmd zijn, kan met het werk van Charles Dickens een verse bron van lijvige negentiende-eeuwse romans worden aangeboord. Op de BBC is op dit moment Our mutual friend te zien en in de bioscoop verschijnt een Amerikaanse gemoderniseerde versie van 'Great expectations'. Maar is Dickens wel zo gemakkelijk te verplaatsen naar onze tijd?

Charles Dickens' boeken zijn dik en taai. Ze worden in uittreksel-vorm gelezen door middelbare scholieren en in de oorspronkelijke versie alleen door fanatieke anglofielen en anglisten verslonden. In vergelijking met de scherpzinnig-ironische, romantische verbeelding van Jane Austen zijn de boeken van Dickens stukken zwaarder op de hand: moralistisch, somber en vaak melodramatisch. De levenslessen van Dickens zijn bovendien verzonken in de omstandigheden van zijn tijd met de overwinning van de armoede en het klassenverschil als de belangrijkste motor in de plot.
Voor spannende intriges moet je evenwel niet bij Dickens wezen. De romans hangen van ongeloofwaardige gebeurtenissen en toevallige ontmoetingen aan elkaar. In positieve zin stroomt en stokt het verhaal zo als het leven zelf, maar daarvoor lees je geen roman. De kracht van Dickens zit vooral in zijn karaktertekeningen en dan met name die van de vaak komische, licht karikaturale bijfiguren zoals de breedsprakige, naïeve, gewichtige Mr. Micawber in 'David Copperfield', of de verbitterde Ms. Mavisham (in die tijd heetten vrouwen zonder mannen nog juffrouwen) in 'Great expectations'. Vanaf het moment dat Mavisham voor het altaar gedumpt is weigert zij huis of trouwjurk te verlaten en probeert zij via haar pupil Estella wraak te nemen op het ganse mannelijk geslacht.

Eeuwige roem
In de Amerikaanse gemoderniseerde versie van 'Great expectations' is Ms. Mavishams naam om onduidelijke redenen veranderd in Dinsmoor. Actrice Anne Bancroft maakt van deze 'oude vrijster' een oudere versie van de beruchte Mrs. Robinson uit The graduate — hevig opgemaakt, aan de drank, en dertig jaar langer in haar sop gaar gekookt en dus dertig jaar gemener en verbitterder. Ms. Dinsmoor woont met Estella (Gwyneth Paltrow) in een verwaarloosd maar dicht begroeid, warm gekleurd en weelderig buitenhuis ergens in Florida. Wanneer weeskind Finnegan Bell (Ethan Hawke) — in het boek heet de jongen Pip — bij toeval in haar huis belandt ziet Dinsmoor hem als het ideale object voor haar wraakzucht.
De kleine verlegen Fin wordt vervolgens vrij gemakkelijk verliefd op de hautaine Estella die door Dinsmoor tot femme fatale is opgeleid. Met de juiste dosis afstandelijkheid weet ze mannen aan zich te binden, terwijl zij zelf koel blijft en eerder geneigd is tot zelfmoord dan tot grootse passie. Op gegeven moment vertrekt de volwassen Estella naar New York. Wanneer Fin, die heel aardig tekent, van een onbekende weldoener financiële ondersteuning krijgt om in het Mekka der kunstenaars een schilderscarrière op te bouwen, grijpt hij deze kans. Hij vertrekt naar New York, op zoek naar eeuwige roem en naar de even eeuwige obsessie uit zijn jeugd.

Kwellingen
Het is de makers van Great expectations niet helemaal gelukt om uit Dickens' moralistische Bildungsroman een actueel en spannend plot af te leiden. Terwijl de kindertijd van Fin dankzij de wonderlijke sprookjesachtige atmosfeer nog wel de aandacht vasthoudt gaat later in de film iedere spanning verloren. Gwyneth Paltrow en Ethan Hawke lijken in het geheel niets van hun personages te begrijpen, laat staan van elkaar, en dolen stuurloos rond door de gebeurtenissen. Dat ze op het einde toch ergens iets van geleerd hebben komt letterlijk uit de lucht vallen.
Misschien is het in het geval van Dickens ook wel een betere oplossing om de toeschouwer zelf het werk van de tijdmachine te laten doen. Dat zou je bijvoorbeeld kunnen concluderen uit de wel geslaagde recente BBC-verfilming van Dickens' roman 'Our mutual friend'. In deze tv-serie is het verhaal in de negentiende eeuw gelaten en is het meeslepend, mistig, mysterieus en romantisch. De actualisering schuilt in Our mutual friend in een hedendaags perspectief op de heersende moraal in de laat negentiende eeuw. Juist dit actuele — en in verhouding tot de kennis die de schrijver zelf had — extra inzicht in de wijze waarop mensen in die tijd in bepaalde maatschappelijke en sociale structuren gevangen zaten kan bijdragen aan een interessante adaptatie. In Our mutual friend is dit extra inzicht alleen al merkbaar in de intelligente acteerprestaties die wel blijk geven van voeling met de specifieke kwellingen van negentiende-eeuwse vrouwen en mannen uit verschillende milieus.
Het probleem van de modernisering van 'Great expectations' is dat de romangebeurtenissen eenvoudigweg naar het hier en nu verplaatst zijn zonder dat iemand verder lijkt te hebben nagedacht over het verschil tussen dat wat mensen toen en dat wat mensen nu bezig houdt. De door de samenleving opgelegde richtlijnen, die in de romans van Dickens centraal staan, worden op deze manier teruggebracht tot persoonlijke angsten en neuroses die niet interessant en ook niet echt goed te volgen zijn. Waarom schaamt Fin zich bijvoorbeeld ineens voor zijn vriendelijke zwager? Waarom wil Estella wel met dat corpsballerige type en niet met Fin? Het blijft duister en het ergste is dat ze het zelf ook niet weten.

Jann Ruyters



top
GREAT EXPECTATIONS

April 1998 #188

Produktie
Art Linson
Regie
Alfonso Cuarón
Scenario
Mitch Glazer
Camera
Emmanuel Lubezki
Geluid
Richard Beggs
Montage
Steven Weisberg
Met
Ethan Hawke
Gwyneth Paltrow
Anne Bancroft
Robert De Niro

Kleur, 103 minuten

Distributie
Columbia TriStar Fox
Te zien
vanaf 9 april

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle
GABRIELLE
GADJO DILO
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL
Ghost in the shell
GHOST IN THE SHELL 2
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
THE GIFT
The Gift
GIGANTE
GIGLI
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
Girls seizoen 1-5
GIRLS UNITED
GLADIATOR
GLADIATOR
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
GLORIA
Gloria
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
Great Expectations
GREAT EXPECTATIONS
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto