The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Fedja van Huêt en Maria Kraakman in Guernsey Oerschreeuw

GUERNSEY

Nederland, 2005 | Nanouk Leopold
In Guernsey laat Nanouk Leopold een jonge vrouw naar de wereld kijken alsof ze er geen deel aan heeft. Een briljante film over hoe dramatische gebeurtenissen ons soms doen beseffen hoe onverschillig we leven.

Toen de volwassenen van deze wereld nog kinderen waren, geloofden ze soms in engelen. Misschien zelfs in beschermengelen, die altijd in de buurt waren. Onstoffelijke, onzichtbare wezens, die naast hen in het vliegtuig zaten. En heel misschien zouden ze later, als ze dood waren, zelf ook wel een engel worden, net als hun oma's en opa's. Dan zouden ze nooit echt dood zijn. Want ze zouden altijd naar de wereld kunnen blijven kijken. Zo zouden ze niemand hoeven missen. Want ze waren er nog.
Toen de volwassenen van deze wereld geen kinderen meer waren, geloofden ze niet meer in engelen en gingen ze over tot de orde van de dag.
Er waren ook mensen die misschien niet meer in engelen geloofden, maar er wel op hoopten. Omdat hun huid niet dik genoeg was om zich tegen de buitenwereld te beschermen. Of omdat ze soms wel eens naar de wereld wilden kijken om te zien hoe het leven doorging als ze er zelf niet bij waren. Als geruststelling. Maar ook uit wanhoop. Of allebei.
Over zo iemand gaat de nieuwe film van Nanouk Leopold (1968). Zij maakte eerder al Îles flottantes, over drie jonge vrouwen die uit alle macht probeerden een anker naar het leven uit te slaan. Guernsey (weer een titel met een eiland) draait om een jonge vrouw die een van die meisjes van dertig uit Îles flottantes had kunnen zijn (en ze wordt gespeeld door een van die actrices, Maria Kraakman). Nu heeft zij vaste grond onder haar voeten gekregen, maar bij elke stap die ze zet moet ze zich afvragen hoe vast die stap en hoe stevig die grond is. Wat voor redenen hebben volwassenen eigenlijk, vraagt zij zich af, om in de zekerheden van hun bestaan te geloven?
Guersney is geen meesterwerk, want meesterwerken gaat Nanouk Leopold nog maken. Maar hij komt wel heel dicht bij. Allereerst omdat de regisseuse zeer terecht het standvastige zelfvertrouwen heeft gehad om haar film als film te vertellen, dat wil zeggen in beelden. Dan om de effectieve, spaarzame, maar intense dosering van de emoties. En gewoon, omdat hij er beeldschoon uitziet, spannend is, omdat je erom kunt lachen. En huilen. Die bevrijdende filmische ontroering.

Koffiefilters
Maria Kraakman speelt Anna, een jonge vrouw van begin dertig die voor haar werk als irrigatiespecialiste veelvuldig van huis is. In die periodes neemt haar man (Fedja van Huêt) de zorg voor huis en zoontje waar. Als ze samen zijn, zijn er weinig woorden nodig. Alles is vertrouwd, veel is vanzelfsprekend.
Leopold heeft echter ook een goede reden om Anna niet veel te laten zeggen. Tijdens een van haar reizen vond zij op een ochtend het lichaam van een andere jonge vrouw opgeknoopt aan de douchestang. Vanaf dat moment zijn alle woorden die ze kan spreken waardeloos geworden. Troost? Schrik? Een verhaaltje: 'Weet je wat ik nu heb meegemaakt?' Het komt er bij haar niet meer uit. Haar lippen zitten op slot, alsof er zich anders een oerschreeuw van wanhoop naar buiten zal banen die 'Big bang' en schepping tegelijkertijd ongedaan zal maken.
Wie de dood in de ogen heeft gekeken, leeft pas echt, zeiden Heidegger en de existentialistische filosofen. En het is die fundamentele zijnservaring die Anna met een schok doet voelen hoezeer we allemaal buitenstaanders zijn, in onze eigen levens, in die van anderen. Er is iets verschrikkelijke gebeurd. En wat gebeurt er? Er gebeurt niets. De wereld draait door. Anna gaat door met haar vertrouwde routines. Routines die in een andere context iets anders gaan betekenen. Trap oplopen naar de douche. Koffer inpakken. Eerst toilettas. Dan kamerjas. Kind naar school. Boodschappen. Koffiefilters zijn er al.
Anna's verwarring is vooral zo groot, omdat ze de dag voordat de vrouw — collega, leeftijdsgenote, mede-moeder, zelfde kapsel, ze had het zelf wel kunnen zijn — een einde aan haar leven maakte nog met haar op werkbezoek was. Ze zaten in de auto. De vrouw knoopte een gesprekje aan. Anna had genoeg aan haar eigen gedachten.
Voordat u nu denkt dat hier de hele film seconde voor seconde wordt naverteld, zal ik u geruststellen. Het is heel goed mogelijk dat u met dezelfde beelden een andere film zult zien, want Nanouk Leopold is een van die zeldzame regisseurs die een film kan maken die in het hoofd van de toeschouwer gaat leven.

Anna kijkt
Als personage is Anna een filmdoek, op wie niet alleen de toeschouwer zijn gedachten, gevoelens, projecties en reflecties kan projecteren. Dat doen de mensen die haar omringen ook. Haar neurotische zus (Johanna ter Steege, verantwoordelijk voor een partij verrukkelijk cynische oneliners), haar driedubbel vaderachtige vader (door Hans Croiset gespeeld alsof er hierna nooit meer een vaderfiguur hoeft te worden verbeeld: ze zitten er allemaal in) en haar lieve ideale man die ondertussen wel met zijn eigen leven doorgaat (Van Huêt speelt soms bijna zo lucide en onzichtbaar als Anna zou willen dat hij was).
Wie Anna wil leren kennen moet niet naar haar kijken, maar naar haar omgeving, want die heeft cameraman Richard van Oosterhout vanuit haar ogen, en haar perspectief in beeld gebracht.
Anna kijkt. Anna kijkt naar haar zoontje als hij met de juf de school in loopt. En ze blijft kijken als hij waarschijnlijk al lang de klas in is. Zo gaat hij dus, zonder haar. Hij is van haar, maar ze is er niet meer bij. Ze kijkt naar haar man als hij naar vogels kijkt. Ze had erbij kunnen zijn, maar in plaats daarvan gaat ze aan de zijlijn staan. En terwijl ze zo kijkt naar levens die gewoon doorgaan terwijl zij er niet bij is, ontdekt ze misschien soms ook wel dingen die ze niet wil weten. Of dingen die misschien niet gebeurt zouden zijn als zij ervoor had gekozen om aan het leven deel te nemen, in plaats van het te beschouwen.
Dat is altijd een droevige gedachte. Omdat hij zo fundamenteel cinefiel is. Filmkijkers hebben geen deel aan het leven, wordt wel gezegd. Terwijl cinefielen juist het gevoel hebben door al die films die ze zien het leven beter te leren kennen en begrijpen.
Zo zijn wij buitenstaanders en binnenstaanders tegelijk.
Is ons gezicht de weerkaatsing van ons spiegelbeeld.
En is dit een aansporing om eerst naar de bioscoop te gaan en Guernsey te zien. En dan naar buiten.

Dana Linssen


Loze tijd

Roerloos bewegen

Olivier Père, de programmeur van de Quinzaine des réalisateurs waarvoor Guernsey op het afgelopen Filmfestival Cannes werd geselecteerd, vergeleek de film van Nanouk Leopold met het werk van Antonioni. Dat komt vooral door haar gebruik van 'temps morts' tussen de handelingen. Hoe zat het ook alweer?

De Italiaanse regisseur Michelangelo Antonioni was op het hoogtepunt van zijn carrière een van de belangrijkste representanten van het modernisme in de film. In het begin van de twintigste eeuw is modernisme een verzamelterm voor een aantal vernieuwende stromingen in schilderkunst en literatuur, zoals de avant garde-bewegingen van expressionisme, dadaïsme en surrealisme. Maar ook schrijvers als James Joyce, Virginia Woolf en Proust worden ertoe gerekend. Het was een manier om met behulp van nieuwe artistieke middelen als collage, zelfreflexiviteit en stream of consciousness uit te drukken in welk een verwarrende wereld de (Europese) mens na de Industriële Revolutie en de Eerste Wereldoorlog was terechtgekomen.
Na de Tweede Wereldoorlog en de Italiaanse wederopbouw ('Iedereen zijn eigen Fiat', was het motto) was Antonioni een van de eerste cineasten die de keerzijde van deze economische euforie tot inzet van zijn werk maakte. Hij zag hoe mensen door de grote vlucht die de technische vooruitgang na de Tweede Wereldoorlog nam, zeker toen die door de dreiging van een atoomoorlog een autonome en onbeheersbare macht leek te krijgen, steeds meer werden teruggeworpen op hun eigen individualiteit en morele verantwoordelijkheid. Zijn hoofdpersonen zijn hun houvast verloren. Ze zoeken naar menselijke waarden, maar zijn overgeleverd aan de immensiteit van tijd en ruimte. De innerlijke vormloosheid van zijn personages leidde tot gedurfde vormexperimenten. De hoofdpersonen zijn ondergeschikt gemaakt aan de overweldigende ruimte. Ze worden op de rug gefilmd, naar de rand van het kader verbannen, of vallen in het niet tegen de architecturale achtergrond van de omgeving.
Op dezelfde genadeloze manier waarop Antonioni zijn personages losrukt uit de ruimte, weekt hij ze los van de tijd. Hij doet dit door tussen de gebeurtenissen intervallen van loze tijd in te lassen. Tijdens deze 'temps morts' worden de karakters gefixeerd in de tijd. Vaak zijn het momenten waarop ze het kader in- of uitwandelen, alsof de kaders de coulissen van de filmische werkelijkheid zijn. Het heeft iets van verspilling of onhandige montage. De tijd lummelt nog een beetje voort, zonder doel en zonder richting. Soms bevriest Antonioni de handeling in deze 'temps morts' alsof hij vergeten is 'cut' te roepen. Alsof hij zijn acteurs alleen maar opdracht heeft gegeven tot dat en dat punt te lopen. En daar staan ze dan maar zo'n beetje, niet in en niet uit hun rol. 'Op het roerloze punt van de wentelende wereld', zoals de modernistische dichter T.S. Eliot dat in zijn 'Four quartets' omschreef.
Een ander kenmerk van Antonioni's films dat we ook in Guernsey terugvinden is dat ze niet in woorden, maar in beelden en stiltes verteld worden. Antonioni was er, net zoals bijvoorbeeld de absurdistische toneelschrijvers als Eugène Ionesco en Samuel Beckett van overtuigd dat de taal na WOII failliet was en de menselijke communicatie had afgedaan.
Ook vandaag de dag zijn de verworvenheden van Antonioni nog hoogst actueel in de Europese kunstzinnige en auteursfilm. Maar ook regisseurs als Wong Kar-wai en Steven Soderbergh hebben meermalen verklaard zeer door het werk van de Italiaanse grootmeester beïnvloed te zijn. Gedrieën maakten zij het drieluik Eros, dat dit najaar in de Nederlandse bioscopen wordt verwacht.

DL



top
GUERNSEY

Juli/augustus 2005 #268

Productie
Stienette Bosklopper
Regie en scenario
Nanouk Leopold
Camera
Richard Van Oosterhout
Montage
Katarina Wartena
Art direction
Elsje de Bruin
Met
Maria Kraakman
Fedja van Huêt
Johanna ter Steege
Frank Vercruyssen
Hans Croiset
Nathalie Alonso Casale

Kleur, 90 minuten

Distributie
1 More Film
Te zien
vanaf 25 augustus

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


G

G-FORCE
G.I. JANE
G.I. Joe: Retaliation
G.I. JOE: THE RISE OF THE COBRA
Gaamer
GABBEH
Gabrielle (Louise Archambault)
GABRIELLE (Patrice Chéreau)
GADJO DILO
Gaga: Five Foot Two
GAINSBOURG, VIE HÉROÏQUE
GALAXY QUEST
Gallipoli
The Gallows
Gallows Hill
Gambit
THE GAMBLER
Game
THE GAME
Game of Thrones (Seizoen 5)
Game of Thrones Seizoen 1
GAMER
Le gamin au vélo
GAMLE MAEND I NYE BILER/OLD MEN IN NEW CARS
GANGS OF NEW YORK
Gangs of Wasseypur
Gangster Squad
GANGSTERBOYS
Het gangstermeisje
GARAGE
GARAGE DAYS
GARAGE OLIMPO
Les garçons et Guillaume, à table!
THE GARDEN
GARDEN STATE
GARFIELD
GARFIELD: A TALE OF TWO KITTIES
GARPASTUM
GAS, FOOD, LODGING
Gasland part I & II
GASTON'S WAR
GATTACA
IL GATTOPARDO
GAY
GAZON MAUDIT
Les géants
GEEN BEREIK
GEEST UIT DE POLDER
GEGE
Gegen die Wand
HET GEHEIM
Het geheim van Delft
HET GEHEIM VAN MEGA MINDY
Gek van geluk
GELUK IS ALS GLAS
EEN GELUKKIGE HAND
DE GELUKKIGE HUISVROUW
EEN GELUKKIGE TIJD
GEMINI (SOSEIJI)
Gemma Bovery
The General
THE GENERAL'S DAUGHTER
GENERATION KILL
LA GENÈSE
GENESIS
Genius
GENOVA
LES GENS NORMAUX N'ONT RIEN D'EXCEPTIONNEL
A Gentle Creature
GEORGE MICHAEL: A DIFFERENT STORY
GEORGE OF THE JUNGLE
Georges Bataille's Story of the Eye
GEORGI AND THE BUTTERFLIES
GEORGIA RULE
GEORGICA
Geostorm
Gerhard Richter Painting
GERMINAL
Geronimo
GERONIMO: AN AMERICAN LEGEND
GERRY
GESPENSTER
GET BACK
GET CARTER
The Get Down
Get Hard
GET HIM TO THE GREEK
GET LOW en de arthouse-western
GET ON THE BUS
Get Out
GET REAL
GET RICH OR DIE TRYIN'
GET SHORTY
THE GETAWAY
Gett — The Divorce Trial of Viviane Amsalem
GETTING EVEN WITH DAD
GETTING HOME
GETTING MY BROTHER LAID (MEIN BRUDER DER VAMPIR)
GETTYSBURG
GEVANGEN OP JAVA
GEVANGENEN VAN DE GROND
DE GEVLEKTE HOND (A PIEBALD DOG RUNNING ON THE EDGE OF THE SEA)
De geweldige beer
GFP Bunny
THE GHOST AND THE DARKNESS
GHOST DOG: THE WAY OF THE SAMURAI
GHOST IN THE SHELL (Mamoru Oshii)
Ghost in the shell (Rupert Sanders)
GHOST IN THE SHELL 2 (Mamoru Oshii)
GHOST RIDER
Ghost Rider: Spirit of Vengeance 3D
GHOST SHIP
A Ghost Story
GHOST WORLD
THE GHOST WRITER
Ghostbusters
GHOSTS FROM THE PAST
GHOSTS OF GIRLFRIENDS PAST
Gianni e le donne
The Giant
The Gift (Joel Edgerton)
THE GIFT (Sam Raimi)
Gifted
GIGANTE
GIGLI
Gilbert
Gimme Danger — Long Live The Stooges
GIMME SHELTER
Ginger & Rosa
GINGER SNAPS
THE GINGERBREAD MAN
GIORNI E NUVOLE
The Girl
GIRL 6
Girl Most Likely
The Girl on the Train
A Girl Walks Home Alone at Night
GIRL WITH A PEARL EARRING
The Girl with the Dragon Tattoo
GIRL, INTERRUPTED
GIRLFIGHT
THE GIRLFRIEND EXPERIENCE
Girlhood
Girls seizoen 1-5
Girls Trip
GIRLS UNITED
GLADIATOR (Ridley Scott)
GLADIATOR (Rowdy Herrington)
LES GLANEURS ET LA GLANEUSE
GLAS OP CELLULOID
The Glass Castle
Glassland
Glee the 3D Concert Movie
GLENGARRY GLEN ROSS
THE GLIMMERMAN
GLITTERBUG
Gloria (Sebastián Lelio)
GLORIA (Sidney Lumet)
Glory
Gluckauf
GLUE
GNOMEO & JULIET
GO
GO GET SOME ROSEMARY
GO WEST, YOUNG MAN!
GOAL KICK OFF
God Bless America
GOD IS MY DJ
GOD TOLD ME TO
GOD'S LONELY MAN
THE GODDESS OF 1967
THE GODFATHER DVD COLLECTION
GODS AND MONSTERS
Gods of Egypt 3D
GODSEND
GODZILLA
Godzilla 3D
DAS GOEBBELS EXPERIMENT
De goede dood
GOHATTO
Going in Style
GOING THE DISTANCE
GOING TO SCHOOL WITH MY DAD ON MY BACK
Gold
GOLDEN BALLS
THE GOLDEN BOWL
THE GOLDEN COMPASS
GOLDENEYE
GOLDFISH MEMORY
Goltzius and the Pelican Company
GOLVEN
GOMORRA
GONE BABY GONE
Gone Girl
GONE IN 60 SECONDS
Gone With the Wind
GONIN
GOOD ADVICE
GOOD BYE, LENIN!
A Good Day To Die Hard
The Good Dinosaur
THE GOOD GERMAN
THE GOOD GIRL
THE GOOD HEART
Good Kill
A GOOD MAN IN AFRICA
GOOD MEN, GOOD WOMEN
A Good Old Fashioned Orgy
Good People
GOOD ROCKIN' TONIGHT
THE GOOD SHEPHERD
THE GOOD SON
Good Time
GOOD WILL HUNTING
A GOOD WOMAN
A GOOD YEAR
THE GOOD, THE BAD AND THE UGLY
GOODBOY!
GOODBYE BAFANA
GOODBYE LOVER
GOODBYE SOLO
GOODBYE SOUTH, GOODBYE
A GOOFY MOVIE
GOOISCHE VROUWEN
Gooische Vrouwen 2
Goosebumps 3D
GORDEL VAN SMARAGD
GORDOS
GOSFORD PARK
THE GOSPEL OF JOHN
GOSSIP
GOTHIKA
Die göttliche Ordnung
GOUD
DE GOUDEN SWIPE
DE GOUDLIJN PARAMARIBO — DAM
LE GOÛT DES AUTRES
GOUTTES D'EAU SUR PIERRES BRÛLANTES
GOYA'S GHOSTS
Gozaran — Time Passing
GRACE IS GONE
Grace of Monaco
GRACE OF MY HEART
LA GRAINE ET LE MULET
GRAN TORINO
The Grand Budapest Hotel
Le grand cahier
Grand central
Le grand soir
LE GRAND VOYAGE
La grande bellezza
IL GRANDE COCOMERO
GRANDE HOTEL
La grande illusion
Il grande sogno
The Grandmaster
GRAVE DANGER
THE GRAVE OF THE FIREFLIES
Gravity
GRBAVICA
GREASE
GREAT ECSTASY OF ROBERT CARMICHAEL
GREAT EXPECTATIONS (Alfonso Cuarón)
Great Expectations (Mike Newell)
The Great Gatsby
GREAT KILLS ROAD
GREAT MIGRATIONS
The Great Northwest
THE GREAT RAID
The Great Wall
THE GREAT WHITE HYPE
GREEN HAT
THE GREEN HORNET
The Green Inferno en Knock Knock (Eli Roth over)
Green Lantern 3D
THE GREEN MILE
Green Room
GREEN ZONE
GREENBERG
Greencard Warriors (Miriam Kruishoop over)
Greetings from Tim Buckley
The Grey
THE GREY ZONE
GRIDLOCK'D
DE GRIEZELBUS
GRIMM
Grimsby
THE GRINCH
GRINDHOUSE: DEATH PROOF
GRINDHOUSE: PLANET TERROR
GRIZZLY MAN
De groeten van Mike!
Gromozeka
HET GROOTSTE VAN HET GROOTSTE, ABRAHAM TUSCHINSKI
GROOVE
GROSSE POINTE BLANK
DE GROT
GROTE KLEINE MUIS: CIRKELIENTJE
DE GROTE TOVENAAR
DE GROTE VAKANTIE
De grote Zwaen
GROUNDHOG DAY
GROWN UPS
Grown Ups 2
THE GRUDGE
THE GRUDGE 2
Grudge Match
GRUMPIER OLD MEN
GRUMPY OLD MEN
GUANTANAMERA
The Guard
Guardians of the Galaxy
Guardians Of The Galaxy Vol. 2
GUARDING TESS
GUERNSEY
Güeros
La Guerre est Déclarée
GUESS WHO
A GUIDE TO RECOGNIZING YOUR SAINTS
GUINEVERE
GULLIVER'S TRAVELS 3D
GUMMO
The Gunman
THE GUNS OF NAVARONE
THE GURU
GUS VAN SANT BOX
El Gusto