Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Heel goed én een beetje fout

Isle of Dogs

Verenigde Staten/Duitsland, 2018 | Wes Anderson
Wes Andersons heerlijke animatiesnoeptrommel Isle of Dogs, die speelt in Japan, krijgt het verwijt van cultural appropriation. Terecht? Deels. En als de film in Japan zelf een succes wordt, is dat nog geen tegenargument.

Door Kees Driessen

Wes Andersons Isle of Dogs is een geweldige film — de beste die ik zag op de Berlinale, waar hij als eerste animatiefilm ooit het festival opende en Anderson de prijs voor Beste Regisseur won. Andersons tweede stop-motionfilm heeft niet de verhalende helderheid van voorganger Fantastic Mr. Fox (2009), die kon leunen op het gelijknamige boek van Roald Dahl, maar Isle of Dogs triomfeert met uitbundiger, bij vlagen uitzinniger animatie. Het verhaal over honden die door een tirannieke burgemeester van een fictieve Japanse stad onder valse voorwendselen naar een vuilstorteiland worden verbannen, kent werkelijk prachtig set-design en een overdaad aan grafische finesse en visuele invallen. Waarbij alle Japanse clichés aan bod komen, van sushi tot sumo en van haiku tot de taiko-drums die zich door Alexandre Desplats soundtrack heen trommelen.
Omdat al die Japanse elementen niet uit plotoverwegingen ("Dit verhaal had zich overal kunnen afspelen", zei Anderson op de persconferentie in Berlijn), maar louter uit esthetische voorliefde zijn gebruikt, is Anderson van meerdere kanten beschuldigd van ongevoelige en simplificerende toe-eigening van een hem inhoudelijk vreemde cultuur, oftewel cultural appropriation. Hij zou daarmee slechts westerse clichés over Japan bevestigen.
Niemand ontkent ondertussen dat Isle of Dogs blijk geeft van liefde voor Japan (al is Andersons liefde voor de fantastisch geanimeerde honden misschien nóg groter — lees de titel maar eens hardop). Net zoals zijn fantasieversies van Oost-Europa in The Grand Budapest Hotel (2014) en India in The Darjeeling Limited (2007) voortkwamen uit liefde voor die visuele tradities. Waarbij zijn bronnen vooral de kunsten zijn, niet de werkelijkheid zelf. Isle of Dogs "is fantasie en ik zou nooit durven beweren dat dit een goed beeld geeft van een concreet Japan", zei hij tegen Entertainment Weekly, "Dit is mijn verbeelding van Japan, gebaseerd op de Japanse cinema." Zie alle verwijzingen naar Kurosawa. Dit is niet Japan, maar, zoals The Playlist geestig muntte, Japanderson.
Trouwens, bijna alle animatie leunt op uitvergroting en vereenvoudiging. Door het verhaal ook nog eens in de toekomst te plaatsen, terwijl de Japanse coscenarist Kunichi Nomura, zoals die verklaarde tegen Deadline, "hielp het authentiek te maken", lijkt Anderson zich tegen het verwijt van cultural appropriation te hebben ingedekt.

Paddenstoelwolk
Toch zijn er wel enkele problemen. Ten eerste het cliché van de white saviour: waarom is het nu weer een witte Amerikaanse uitwisselingsstudent die haar matte Japanse klasgenoten moet aansporen tot verzet tegen de hondendeportatie? In één scène schudt ze zelfs hardhandig een moedeloze wetenschapper door elkaar. Subtekst: die passieve, volgzame Japanners hebben een witte, Amerikaanse schop onder hun kont nodig.
Ook het gratuite gebruik van een paddenstoelwolk bij een ontploffing, zonder enige narratieve betekenis anders dan als 'Japan-referentie', is pijnlijk — het waren tenslotte Andersons landgenoten die de atoombom op Japan wierpen. Op een vergelijkbare manier is de impressie (doordat de honden Engels spreken, terwijl de Japanners — grotendeels onvertaald — Japans spreken) dat Japan een groep ongewenste Amerikaanse ingezetenen interneert, historisch gezien nogal ongevoelig, aangezien Amerika ooit juist dát deed met Japans-Amerikanen. Dat Anderson het niet kwaad bedoelt, maakt dan weinig uit: het gaat bij cultural appriopriation om het effect op de getroffen bevolkingsgroep.

Steen door de ruit
En nu volgt een belangrijk punt voor de héle discussie over cultural appropriation: het maakt uit of een groep ergens de meerderheid of een minderheid is en de mening van de ene groep mag niet als argument tegen de andere gebruikt worden. Voorbeeld: dat de whitewashing van de Japanse hoofdrol in Ghost in the Shell (2017) door Scarlett Johansson in Japan geen ophef veroorzaakte, is geen argument tegen Japans-Amerikanen die dat wél voor het hoofd stoot.
Wij zouden ons ook niet opwinden over een buitenlandse film die Nederlanders stereotypeert — waarom zouden we? We worden, in Nederland, niet onderdrukt en verbinden het dus niet aan een daadwerkelijk gevoelde pijn. We zouden er waarschijnlijk om kunnen lachen. Maar dat wordt anders wanneer we ergens een minderheid zouden zijn en in de media voortdurend werden afgeschilderd als lomp, lui en achterlijk. En dan geen baan konden vinden. En werden belaagd op straat. En een steen door de ruit kregen.
Ik denk dat Isle of Dogs in Japan, waar hij eind mei uitgaat, een succes zal blijken. De eerste positieve reacties van geboren Japanners die de film in de Verenigde Staten zagen, wijzen daar ook op. Maar dat is géén argument tegen de kritiek van Japans-Amerikanen. Dus als, zoals beschreven in The New Yorker, een geboren Japanner het een mooie geste vindt dat het onvertaalde Japans wel door hém verstaan kan worden, ontkracht dat niet de ervaring van Japans-Amerikanen (die mogelijk geen Japans spreken) die zich in een Amerikaanse film — opnieuw — zien gestereotypeerd als de onbegrijpelijke, passieve ánder. Die twee dingen kunnen tegelijk waar zijn. Net zoals Isle of Dogs tegelijk een heel goede én een beetje een foute film kan zijn.


top
Isle of Dogs

Mei 2018 #409

Gerelateerd

Hoofdanimator Kim Keukeleire over Isle of Dogs: 'Deze film is ge­durf­der dan Andersons vo­ri­ge animatie'

Productie
Wes Anderson
Jeremy Dawson
Steven Rales
Scott Rudin
Regie en scenario
Wes Anderson, naar een verhaal van Wes Anderson, Roman Coppola, Jason Schwartzman en Kunichi Nomura
Animation director
Mark Waring
Camera
Tristan Oliver
Geluid
Wayne Lemmer
Christopher Scarabosio
Montage
Andrew Weisblum
Art direction
Paul Harrod
Adam Stockhausen
Muziek
Alexandre Desplat
Met stemmen van
Bryan Cranston
Koyu Rankin
Edward Norton
Scarlett Johansson
Jeff Goldblum
Kunichi Nomura
Frances McDormand
Bill Murray
Tilda Swinton
Greta Gerwig
Ken Watanabe
Harvey Keitel
Yoko Ono
Liev Schreiber

Kleur, 102 minuten

Distributie
20th Century Fox
Te zien
vanaf 10 mei

Ga voor alle bioscopen
en speeltijden naar
MrMovie.nl

Titelindex


ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ1&


I

I am a Woman Now
I Am Belfast
I AM FROM TITOV VELES
I AM Hardwell — Living The Dream
I AM LEGEND
I Am Not Your Negro
I AM THE VIOLIN
I Am Wrath
I CONFESS
I COULD NEVER BE YOUR WOMAN
I Don't Know How She Does It....... In Time
I DON'T WANT TO SLEEP ALONE (Tsai Ming-liang over)
I Feel Pretty
I Give It A Year
I KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I LIKE IT LIKE THAT
I LOVE A MAN IN UNIFORM
I Love Dick
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek)
I LOVE HUCKABEES
I LOVE TROUBLE
I LOVE YOU MAN
I LOVE YOU PHILLIP MORRIS
I LOVE YOUR WORK
I NOW PRONOUNCE YOU CHUCK AND LARRY
I SERVED THE KING OF ENGLAND
I SHOT ANDY WARHOL
I Spit On Your Grave Too
I SPY
I STILL KNOW WHAT YOU DID LAST SUMMER
I Wish
I'M A CYBORG BUT THAT'S OK
I'M IN TROUBLE!
I'm Not a F**king Princess
I'M NOT THERE
I'M NUMBER FOUR
I'm the Same, I'm An Other
I, Anna
I, CLAUDIUS
I, Daniel Blake
I, Frankenstein
I, ROBOT
I, Tonya
I.D.
I.Q.
Icarus
ICE AGE
ICE AGE 3: DAWN OF THE DINOSAURS
Ice Age 5: Collision Course
Ice Age: Continental Drift
ICE AGE: THE MELTDOWN
Ice and The Sky
Ice Dragon
THE ICE HARVEST
ICE PRINCESS
The Ice Storm
The Iceman
Ich Seh, Ich Seh
ICHI THE KILLER
Ida
Ideal Home
Identicals
IDENTITY
Identity Thief
The Ides of March
THE IDIOT
IDIOT BOX
THE IDIOTS
The Idol
IEDEREEN BEROEMD!
IEP!
If I Stay
IF I WANT TO WHISTLE, I WHISTLE
If the Sun Explodes
IF THESE WALLS COULD TALK
If...
IGBY GOES DOWN
IGOR
Ik ben Alice
IK GA NAAR TAHITI
IK OMHELS JE MET DUIZEND ARMEN
IK OOK VAN JOU
Ik wil gelukkig zijn
IK WIL NOOIT BEROEMD WORDEN
IKÍNGUT
IKKE NIET
IKLIMLER
IL CICLONE
ÎLES FLOTTANTES
Ill Manors
ILLÉGAL
THE ILLUSIONIST
THE ILLUSIONIST en Jacques Tati
Ilo Ilo
ILS (THEM)
ILUSIONES ÓPTICAS
Im Keller
Im Labyrinth des Schweigens
L' image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden)
THE IMAGINARIUM OF DOCTOR PARNASSUS
IMAGINARY CRIMES
IMAGINE ME & YOU
IMAGINE THAT
IMAGINING ARGENTINA
The Imitation Game
The Immigrant
THE IMMORTAL
IMMORTAL BELOVED
Immortals 3D
Impardonnables
IMPORT/EXPORT
The Impossible
The Imposter
IN & OUT
IN A BETTER WORLD
In a World...
IN ALLE STILTE
IN AMERICA
In Another Country
In Bloom
IN BRUGES
In Darkness
IN DE GREEP VAN DE TANGO
IN DEN TAG HINEIN
IN DREAMS
IN GOOD COMPANY
In grazia di Dio
IN HER SHOES
IN HET HUIS VAN MIJN VADER
In jouw naam
IN LOVE AND WAR
IN MEMORIA DI ME
IN MOTION
In Oranje
In Order of Disappearance
In Pursuit of Silence
IN SEARCH OF BEETHOVEN
IN THE BEDROOM
IN THE BLEAK MIDWINTER
IN THE COMPANY OF MEN
In the Crosswind
IN THE CUT
IN THE ELECTRIC MIST
In the Fog
In the Heart of the Sea
In the Land of Blood and Honey
IN THE LINE OF FIRE
IN THE LOOP
IN THE MOOD FOR LOVE
In the Name of
IN THE NAME OF THE FATHER
IN THE SOUP
IN THE VALLEY OF ELAH
IN THIS WORLD
In Time
IN WEITER FERNE, SO NAH!
IN YOUR HANDS
THE IN-LAWS
INAZUMA
The Inbetweeners
De inbreker
Incarnate
INCENDIARY
INCENDIES
INCEPTION
Inch'Allah
L' inconnu du lac
THE INCREDIBLE HULK
THE INCREDIBLES
Incredibles 2
INDECENT PROPOSAL
INDEPENDENCE DAY
Independence Day: Resurgence
INDEPENDENT ANIMATION FROM THE NETHERLANDS
DE INDIAAN
INDIANA JONES AND THE KINGDOM OF THE CRYSTAL SKULL
INDIGÈNES
Indivisibli
INFAMOUS
Infancia clandestina
INFERNAL AFFAIRS
INFERNAL AFFAIRS 2
Inferno
Les infidèles
Infiltrant
The Infiltrator
Infinitely Polar Bear
THE INFORMANT!
THE INFORMERS
INGLORIOUS BASTARDS
INGLOURIOUS BASTERDS
Inherent Vice
INKHEART
INLAND EMPIRE
DIE INNERE SICHERHEIT
INNOCENCE (Lucile Hadzihalilovic)
INNOCENCE (Paul Cox)
THE INNOCENT
Les Innocentes
THE INNOCENTS
INQUIÉTUDE
INSIDE DEEP THROAT
INSIDE JOB
Inside Llewyn Davis
INSIDE MAN
Inside No. 9
Inside Out
Inside the Chinese Closet
THE INSIDER
INSIDIOUS
Insidious: Chapter 2
Insidious: Chapter 3
Insidious: the Last Key
INSOMNIA
INSPECTOR GADGET
De inspirator
Instant Dreams
INSTINCT
L' insulte (Ziad Doueiri over)
Insyriated
INTERMISSION
The Intern
THE INTERNATIONAL
The Internship
THE INTERPRETER
INTERSECTION
INTERSTELLA 5555
Interstellar
The Interview
Interview (Steve Buscemi)
INTERVIEW (Theo van Gogh)
INTERVIEW WITH THE VAMPIRE
INTIMACY
INTIMATE RELATIONS
INTO GREAT SILENCE
Into the Forest
Into the Inferno
INTO THE WEST
INTO THE WILD
Into the Woods
INTOLERABLE CRUELTY
Intouchables
L' INTRUS
The Invader
THE INVASION
Invasion of the Body Snatchers (Don Siegel)
Invasion of the Body Snatchers (Philip Kaufman)
LES INVASIONS BARBARES
Inventaris van het moederland
INVENTING THE ABBOTTS
INVESTIGATION
INVICTUS
INVISIBLE WAVES
The Invisible Woman
INVOLUNTARY
Io e te
IO NON HO PAURA
IO SONO L'AMORE
IP MAN
IRAQ FOR SALE
IRINA PALM
IRIS
IRMA VEP
THE IRON GIANT (DE IJZEREN REUS)
THE IRON HEEL OF OLIGARCHY (ZJELEZNAJA PIATA OLIGARKHII)
IRON ISLAND
The Iron Lady
IRON MAN
IRON MAN 2
Iron Man 3
IRON MONKEY
Iron Sky
Irrational Man (Woody Allen over)
IRRÉVERSIBLE
Is the Man Who is Tall Happy?
Isabelle (Ben Sombogaart)
ISABELLE (Tim Oliehoek)
LA ISLA DE LOS NIÑOS PERDIDOS
La isla mínima
THE ISLAND
THE ISLAND OF DR. MOREAU
The Islands and the Whales
THE ISLE
Isle of Dogs
ISTANBUL TALES
ISTORIA 52
It
It Comes at Night
IT COULD HAPPEN TO YOU
It Follows
IT TAKES TWO
IT WAS AN ACCIDENT
IT'S A BOY/GIRL THING
IT'S A FREE WORLD...
IT'S A WONDERFUL LIFE
IT'S ALL ABOUT LOVE
IT'S ALL GONE PETE TONG
IT'S COMPLICATED
IT'S HARD TO BE NICE
IT'S MAGIC TIME
ITALIAN FOR BEGINNERS
THE ITALIAN JOB
ITALIANETZ
ITALO-WESTERN BOX
Italy: Love It or Leave It
IVANHOOD
IVANSXTC
L' IVRESSE DU POUVOIR
Ixcanul